รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5 - ห่อพร่าม, อมรรัตน์ (วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย (สพบท.), 2026)
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) การศึกษาข้อมูลพื้นฐานการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี 2) พัฒนารูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครูเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี 3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครูเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี และ 4) ประเมินรูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครูเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (R&D) กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล จำนวน 194 คน ผู้เชี่ยวชาญ 13 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบวิเคราะห์เอกสาร แบบบันทึกการสัมภาษณ์เชิงลึก แบบสอบถาม แบบตรวจสอบ แบบประเมิน แบบสัมภาษณ์ แบบทดสอบ และแบบสังเกต การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา และใช้ค่าสถิติ ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบค่าที ค่าคะแนนพัฒนาการสัมพัทธ์ และค่าดัชนีลำดับความต้องการจำเป็น ผลการวิจัยพบว่า ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี สามารถสรุปผลการวิจัย ดังนี้ 1.1 การศึกษาแนวคิด ทฤษฎี เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วย 1) แนวคิดเกี่ยวกับรูปแบบและการพัฒนารูปแบบ 2) แนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาครู 3) แนวคิดเกี่ยวกับสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 4) แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัล 5) แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 6) บริบทของโรงเรียนบ้านม่วงนาดี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5 และ 7) งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 1.2 ผลการศึกษาความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5 ผลการวิจัยพบว่า ครูโรงเรียนบ้านม่วงนาดี มีความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ในระดับมากที่สุด ผลการวิเคราะห์องค์ประกอบของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก มี 6 องค์ประกอบ ดังนี้ 1) การออกแบบและวางแผนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก 2) การจัดการเรียนรู้ในชั้นเรียน 3) การใช้และพัฒนาสื่อ นวัตกรรม และเทคโนโลยี 4) การจัดบรรยากาศการเรียนรู้ที่สร้างสัมพันธ์เชิงบวกและความปลอดภัยทางใจ 5) การวัดและประเมินผล และ 6) การสนับสนุนและทรัพยากร ผลการพัฒนารูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี ที่พัฒนาขึ้นมี 6 องค์ประกอบ คือ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) กระบวนการพัฒนา 4) ระบบสนับสนุน 5) เงื่อนไขความสำเร็จ และ 6) การประเมินผล ซึ่งรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบมีความถูกต้องและความเหมาะสมโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุบลราชธานี เขต 5 ผลการวิจัยพบว่า ผลการใช้รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครู เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโรงเรียนบ้านม่วงนาดี จากการนำรูปแบบการบริหารไปใช้ตามวงจร PDCA (Plan – Do – Check – Act) ตลอด 4 วงรอบ พบว่า ครูมีสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลอย่างต่อเนื่องและถึงระดับดีมากที่สุด ในวงรอบที่ 3 และคงอยู่ในระดับนี้จนถึงวงรอบที่ 4 ซึ่งสะท้อนความยั่งยืนของการพัฒนา ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัล สูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 หลังการใช้รูปแบบ นักเรียนมีความพึงพอใจต่อการจัดการเรียนรู้เชิงรุกในยุคดิจิทัลของครูในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยเฉพาะด้านการใช้สื่อและการวัดประเมินผล ซึ่งบ่งชี้ว่านักเรียนมีความสุขและมีส่วนร่วมกับการเรียนรู้ และครูมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่ารูปแบบการบริหารนี้ได้รับการตอบรับและสร้างความพึงพอใจแก่ครูผู้สอนเป็นอย่างสูง เมื่อพิจารณาความพึงพอใจในแต่ละด้าน พบว่า ครูมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ทุกด้าน ผลกระทบของการใช้รูปแบบการบริหาร พบว่า รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนบ้านม่วงนาดี มีความเหมาะสม มีคุณภาพ และสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง ส่งผลให้สมรรถนะของครูเพิ่มขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม เกิดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ดีขึ้นอย่างก้าวกระโดดในกลุ่มนักเรียน และได้รับความพึงพอใจและการยอมรับจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องทั้งจากครูและนักเรียน ซึ่งแสดงถึงศักยภาพของรูปแบบในการยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนได้อย่างยั่งยืน