คุณลักษณะและบทบาทของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน - เอลวอสลี ศิริพร; ทองเกิด วรรษมน; สิทธิดา ศรัญญา; ป้อมน้อย จิระพงศ์; หงส์วรพิพัฒน์ วินิตา (วารสารเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยวสู่ความยั่งยืน, 2025)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์คุณลักษณะและบทบาทของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ในฐานะบุคลากรที่มีหน้าที่สำคัญด้านความปลอดภัยและการบริการผู้โดยสาร บทความนี้ได้วิเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการและคู่มือฝึกอบรมของพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินจากหน่วยงานกำกับดูแล ได้แก่ สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) และองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) โดยเฉพาะ Cabin Crew Safety Training Manual (DOC 10002) และ Safety and Emergency Procedures Manual (SEP) จากสายการบินระหว่างประเทศ ร่วมกับข้อมูลสัมภาษณ์เชิงลึกพนักงานต้อนรับในสายการบินนานาชาติ 3 ราย ที่มีประสบการณ์มากกว่า 30 ปี บทความนี้ใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) เพื่อจัดกลุ่มบทบาทที่สำคัญและคุณลักษณะตามกรอบสมรรถนะของ ICAO ผลการวิเคราะห์พบว่า พนักงานต้อนรับบนเครื่องบินต้องมีสมรรถนะหลัก 3 ด้าน ได้แก่ บุคลิกภาพภายนอก สมรรถนะภายใน และจรรยาบรรณด้านบริการ ซึ่งสะท้อนผ่านบทบาทในสถานการณ์ปกติและภาวะฉุกเฉิน ทั้งนี้คุณลักษณะเหล่านี้ได้รับการยืนยันทั้งจากเอกสารสากลและประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติงานจริง นอกจากนั้นพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินยังมีบทบาทด้านความปลอดภัย ได้แก่ การตรวจเช็คอุปกรณ์และความปลอดภัยก่อนผู้โดยสารขึ้นเครื่องบิน (Pre-Flight Checks on Safety Equipment and Security Checks) และการตรวจเช็คความปลอดภัยภายหลังจากผู้โดยสารลงจากเครื่องบิน ความสามารถในการใช้อุปกรณ์ความปลอดภัยในสถานการณ์ฉุกเฉิน ซึ่งสอดคล้องกับข้อกำหนดในเอกสาร ICAO DOC 10002 และยืนยันโดยข้อมูลสัมภาษณ์จากพนักงานที่มีประสบการณ์ตรง ข้อมูลจากบทความนี้สามารถใช้เป็นแนวทางในการเตรียมความพร้อมนักศึกษาที่สนใจอาชีพด้านการบิน ตลอดจนใช้ประโยชน์ในการพัฒนาหลักสูตรหรือกระบวนการฝึกอบรมบุคลากรในสายงานพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินในอนาคต