การลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการยุติธรรมของไทย - วงศ์พระลับ, ปรเมศวร์; เหล่าจันขาม, ศิริศักดิ์ (วารสารกระบวนการยุติธรรม, 2020)
ความเหลื่อมล้ำในกระบวนการพิจารณาให้ปล่อยชั่วคราวเป็นปัญหาหนึ่งในกระบวนการยุติธรรมของประเทศไทย สำนักงานศาลยุติธรรมจึงได้จัดทำโครงการประเมินความเสี่ยงและกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราว โครงการนี้ได้เริ่มทดลองมาตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2560 นับเป็นเวลาประมาณ 2 ปีผ่านมา แต่ยังไม่มีการประเมินผลว่า สามารถลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการปล่อยชั่วคราวได้หรือไม่และอย่างไร เพื่อตอบคำถามดังกล่าว ผู้วิจัยจึงได้ทำการประเมินโครงการนี้ในจังหวัดหนองบัวลำภู โดยใช้ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลัก อันได้แก่ ผู้บริหารศาลจังหวัดหนองบัวลำภู ผู้ปฏิบัติงานในศาลจังหวัดหนองบัวลำภู และผู้ใหญ่บ้านที่ศาลจังหวัดหนองบัวลำภูแต่งตั้งให้เป็นผู้กำกับดูแลผู้ถูกปล่อยชั่วคราว ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ได้ถูกนำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการสรุปเพื่อให้ได้แก่นสาระ โดยผลจากการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า โครงการสามารถลดความเหลื่อมล้ำในกระบวนการปล่อยชั่วคราวของจำเลยที่เข้าร่วมโครงการได้อย่างชัดเจน เมื่อวิเคราะห์จากสถานภาพทางสภาพทางเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งวัดจากตัวแปร 4 ตัวอันได้แก่ 1) รายได้ 2) การประกอบอาชีพ 3) การศึกษา และ 4) ความห่างไกลของที่อยู่อาศัยจากตัวเมือง จะไม่พบความแตกต่างกันในโอกาสการเข้าถึงกระบวนการปล่อยชั่วคราว ตามสถานภาพทางเศรษฐกิจและสังคมที่แตกต่างกัน ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า สำนักงานศาลยุติธรรมควรสนับสนุนโครงการประเมินความเสี่ยงและกำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราวของศาลยุติธรรมให้มีการดำเนินต่อไป เนื่องจากโครงการนี้สามารถช่วยลดความเหลื่อมล้ำได้ แต่ในอนาคต จะต้องสร้างความเข้าใจที่ตรงกันของผู้บริหารและผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องต่อจุดมุ่งหมายของการนำโครงการไปปฏิบัติ เพื่อให้สามารถให้บริการทางด้านกระบวนการยุติธรรมอย่างเท่าเทียมกัน