การวิเคราะห์เปรียบเทียบระบบยุติธรรมชุมชนในประเทศอาเซียน - โพธิ์นอก, นิตยา (วารสารกระบวนการยุติธรรม, 2022)
ยุติธรรมชุมชนเป็นแนวคิดทางเลือกที่รัฐบาลในหลายประเทศนำมาใช้เพื่อช่วยยกระดับการทำงานของกระบวนการยุติธรรมกระแสหลัก ภารกิจของยุติธรรมชุมชนประกอบด้วยการป้องกันและควบคุม การจัดการความขัดแย้งเชิงสมานฉันท์ การเยียวยาและฟื้นฟู และการรับคืนผู้กระทำผิดสู่ชุมชน โดยที่ประเทศในอาเซียนส่วนใหญ่มีการปฏิบัติงานยุติธรรมชุมชนเน้นไปที่การจัดการความขัดแย้งเสียมาก บทความนี้จึงสำรวจการเคลื่อนงานยุติธรรมชุมชนทั้งสี่ภารกิจดังกล่าวในประเทศอาเซียน ซึ่งในส่วนของการป้องกันและควบคุม หลายประเทศเน้นการฝึกอบรมกฎหมายหรือตั้งกลุ่มเชิงป้องกันขึ้นในชุมชน ส่วนการจัดการความขัดแย้งฯ มีการเคลื่อนงานอย่างชัดเจนในหลายประเทศอย่างไทย สปป.ลาว ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย โดยมีการจัดตั้งคณะบุคคลเพื่อทำหน้าที่อำนวยความสะดวกคดีเล็กน้อยในชุมชน บางประเทศมีการเคลื่อนภารกิจการฟื้นฟูฯ ด้วยการจัดตั้งศูนย์ให้คำปรึกษา รวมทั้งใช้วิธีการอื่นที่มากกว่าการลงโทษ สำหรับภารกิจสุดท้ายการรับคืนผู้กระทำผิดฯ ส่วนใหญ่เน้นกลุ่มเยาวชนให้ทำงานสังคมตอบแทน ทั้งนี้ ประเทศไทยอาจยกระดับยุติธรรมชุมชนด้วยการตั้งเป้าหมายที่ท้าทายมากขึ้น พร้อมทั้ง ควรมีการกระตุ้นให้เกิดความรับรู้และเข้าใจถึงบทบาทยุติธรรมชุมชนทั้งสี่ภารกิจในวงกว้าง