อาชญากรรมที่สรรค์สร้างจากการบริบาลงานสร้างสรรค์ (ลิขสิทธิ์) - รัตนสุคนธ์, สุวิทย์; จิดสว่าง, สุมนทิพย์ (วารสารกระบวนการยุติธรรม, 2023)
งานสร้างสรรค์เป็นงานที่เกิดจากภูมิปัญญาของมนุษย์ ลิขสิทธิ์เป็นงานสร้างสรรค์ เป็นสิทธิผูกขาดทางแพ่งและเป็นสิทธิทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่ง ถ้าบุคคลใดล้ำสิทธิโดยนำเอาลิขสิทธิ์ไปแสวงหาประโยชน์โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของ ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์จำต้องรับผิดเพื่อความเสียหายในทางแพ่ง แต่ในปัจจุบันการเอาลิขสิทธิ์ของบุคคลอื่นในสังคมไทยไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ผู้ละเมิดอาจต้องโทษทางอาญาตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 (แก้ไขเพิ่มเติม) ซึ่งเป็นมาตรการทางอาญาที่มีผลกระทบต่อต่อผู้ละเมิดโดยตรง ทั้งนี้ ก็เพื่อจะบริบาล (คุ้มครอง) งานอันมีลิขสิทธิ์และผู้ละเมิดอาจจะกลายเป็นอาชญากรได้เช่นเดียวกัน ความเป็นอาชญากรรมในกรณีนี้เกิดขึ้นจากบริบททางสังคมแบบปัจเจกชนนิยม เศรษฐกิจลัทธิทุนนิยมและบริโภคนิยม ปรากฏการณ์พันธกรณีระหว่างประเทศและการประกอบสร้างของสังคม โดยเฉพาะการใช้มาตรการการลงโทษทางอาญาแก่ผู้ล้ำสิทธิซึ่งถูกตีตราว่าเป็นผู้ละเมิด ทั้งนี้ เพราะลิขสิทธิ์เป็นทรัพย์สินส่วนตัวที่เกิดจากภูมิปัญญาของมนุษย์ มีเอกลักษณ์ตัวตนแตกต่างไปจากทรัพย์สินที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติหรือสืบเนื่องจากธรรมชาติ เป็นทรัพย์สินที่ล้ำค่า ต้องหวงกัน ไม่อาจแบ่งปันแก่กันได้เว้นแต่มีค่าตอบแทน เมื่อมีการละเมิดลิขสิทธิ์ถือเป็นการละเมิดต่อสิทธิส่วนตัวของเจ้าของด้วยผู้ละเมิดจะต้องถูกลงโทษอย่างรุนแรง ซึ่งสังคมไทยเชื่อว่ามาตรการที่สร้างความรุนแรงและมีสภาพบังคับได้ในทางปฏิบัติมากที่สุด คือ การลงโทษทางอาญา วิธีการให้ได้มาซึ่งความเข้าใจในบริบท ปรากฏการณ์การประกอบสร้างให้เกิดอาชญากรรมจากการใช้งานลิขสิทธิ์จะต้องใช้วิธีการศึกษาและการวิเคราะห์วาทกรรม ภายใต้บริบทและปรากฏการณ์ที่มิได้เกิดจากการประกอบสร้างของมนุษย์โดยตรง ลิขสิทธิ์เป็นทรัพย์สินที่มีอัตลักษณ์ตัวตนพิเศษแตกต่างไปจากทรัพย์สินตามธรรมชาติหรือสืบเนื่องจากธรรมชาติขึ้นมาได้ก็ด้วยอาศัยแนวคิด ทฤษฎีในบริบทของสังคมโลก การบริโภคอัตลักษณ์ ส่วนในสังคมไทยนอกจากอาศัยบริบทและปรากฏการณ์ของโลก ดังกล่าวแล้ว ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีการพิมพ์ซึ่งสามารถทำสำเนางานเขียนได้โดยไม่จำกัดเป็นปัจจัยผลักดันที่สำคัญยิ่ง ส่วนการสร้างอัตลักษณ์ตัวตนให้แก่ลิขสิทธิ์โดยมนุษย์เกิดจากการสร้างความรุนแรงด้วยการนำมาตรการลงโทษทางอาญามาบังคับใช้อย่างเข้มข้น การสร้างความเป็นอื่น การปิดฉลากตีตรา การปฏิบัติการร่วมกันของเจ้าหน้าที่ภาครัฐและเอกชน การยึด การริบและการทำลายผลิตภัณฑ์ที่ละเมิดลิขสิทธิ์ รวมทั้งการสร้างความชอบธรรมมาตรการทางอาญามาปรับใช้โดยไม่ได้คำนึงถึงเจตนาร้ายในการ กระทำ การนำมาใช้อย่างเหมารวมโดยไม่แยกแยะวิธีการความรุนแรงที่เกิดขึ้นและขนาดของความเสียหายที่เกิดจากการกระทำ การกระทำความผิดที่มีสังคมอื่น ๆ ผนวกรวมเข้ากับการประกอบสร้างของสังคมไทยทำให้ลิขสิทธิ์มีอัตลักษณ์ตัวตนพิเศษที่ทุกคนในสังคมพึงให้ความเคารพยำเกรงและไม่พึงกระทำละเมิด หากฝ่าฝืน จะต้องได้รับโทษอย่างสาสมด้วยการนำเอาโทษหนักขึ้นโดยไม่ได้คำนึงถึงข้อเท็จจริงแห่งองค์ประกอบของการกระทำ การนำมาตรการทางอาญามาปรับใช้กับการละเมิดที่มีความรุนแรงมากกว่าแนวทางของกฎเกณฑ์สากล อีกทั้งยังเน้นการป้องกันปราบปราม การป้องปรามมากกว่าความชอบธรรมในการลงโทษตามกระบวนการยุติธรรมเกินความจำเป็น ปฏิบัติการเหล่านี้ล้วนแต่นำไปสู่การสร้างอาชญากรรมขึ้นในสังคมไทยอย่างล้นหลาม ส่วนการลดความเป็นอาชญากรรมลงรัฐควรดำเนินการผ่านมาตรการด้านการส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ การเข้าถึงลิขสิทธิ์ของคนด้อยโอกาส การลดอัตราภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาลง การให้สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำแก่ ผู้สร้างสรรค์ การส่งออกวัฒนธรรมการสร้างสรรค์ รวมทั้งการสร้างความเข้าใจในการใช้ลิขสิทธิ์อย่างถูกต้องเป็นธรรม