นโยบายด้านกระบวนการยุติธรรมของรัฐบาลไทย ตั้งแต่เปลี่ยนการปกครองจนถึง พ.ศ.2566 - พิณทอง, พิเชษฐ (วารสารกระบวนการยุติธรรม, 2025)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายนโยบายของรัฐบาลไทยด้านกระบวนการยุติธรรมตั้งแต่หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองจาก สมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปีพ.ศ. 2575 - พ.ศ. 2566 รวมรัฐบาลทั้งสิ้น 63 ชุด โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ด้วยการวิจัยเอกสาร (documentary research) การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากเอกสารคำแถลงนโยบายของรัฐบาลตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475-2566 สืบค้นจากฐานข้อมูล หอสมุดรัฐสภา ทำเนียบรัฐบาลและสถาบันนิติบัญญัติ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ผลการศึกษาพบว่า การกำหนดนโยบายที่เกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมออกเป็น 2 ลักษณะ (ประเภท) ประกอบไปด้วย ส่วนแรกการกำหนดนโยบายที่มุ่งตรงไปที่หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรม ได้แก่ องค์การตำรวจ องค์การอัยการ องค์การศาล องค์การราชทัณฑ์ และองค์การคุมประพฤติ ส่วนใหญ่เป็นการกำหนดนโยบายไปยังองค์การศาลมากที่สุด จำนวนถึง 37 รัฐบาล รองลงมาเป็นที่องค์การตำรวจ 14 รัฐบาล องค์การราชทัณฑ์ 9 รัฐบาล องค์การคุมประพฤติ 4 รัฐบาล และองค์การอัยการ 3 รัฐบาล จากทั้งหมด 63 รัฐบาล ส่วนที่สองการกำหนดนโยบายภาพรวมของกระบวนการยุติธรรม รัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร ถือเป็นรัฐบาลแรกที่กล่าวถึงคำว่า “กระบวนการยุติธรรม” ในคำแถลงนโยบายรัฐบาล รัฐบาลพันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร เป็นรัฐบาลชุดแรกที่มีการกำหนดนโยบายเรื่องของการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม รัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา เน้นเรื่องการให้ประชาชนที่ยากจนและผู้ด้อยโอกาสเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมอย่างสะดวกและมีความรวดเร็ว ขณะที่รัฐบาลชุดปัจจุบันรัฐบาลนายเศรษฐา ทวีสิน มีนโยบายเน้นการส่งเสริมให้ประชาชนได้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ