การใช้หลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลา - มุสิกะ, ธวัตรชัย; อิทธิธนาศุภวิชญ์, วชิรวิชญ์ (วารสารกระบวนการยุติธรรม, 2025)
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้หลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดี ยาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลา และเพื่อเปรียบเทียบการใช้หลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลา เมื่อจำแนกตามอายุ ระดับการศึกษา อาชีพก่อนต้องโทษ รายได้ก่อนต้องโทษ สถานภาพสมรส ระยะเวลาจำคุกและจำนวนครั้งในการเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนา เป็นการวิจัยเชิงปริมาณโดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างคือ ผู้ต้องขังคดียาเสพติด จำนวน 316 คน โดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนาได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานและสถิติอ้างอิงได้แก่ t-test และ ANOVA ผลการวิจัยพบว่า 1.การนำหลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลา (ภาพรวม) ทุกด้านอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านโดยเรียงลำดับจากมากที่สุดไปน้อยที่สุด พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด คือ ด้านปัญญา รองลงมา คือ ด้านศีลและด้านที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ด้านสมาธิ 2.การเปรียบเทียบการใช้หลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลา พบว่า ระดับการศึกษา อาชีพก่อนต้องโทษ รายได้ก่อนต้องโทษ ระยะเวลาจำคุกและจำนวนครั้งในการเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาส่งผลต่อการใช้หลักไตรสิกขาเพื่อฟื้นฟูพฤตินิสัยของผู้ต้องขังคดียาเสพติดในเรือนจำจังหวัดสงขลาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ส่วนปัจจัยที่ไม่ส่งผลให้เกิดความแตกต่าง ได้แก่ อายุและสถานภาพสมรส ข้อเสนอแนะที่สำคัญ คือ กรมราชทัณฑ์และเรือนจำจังหวัดสงขลา ควรวางแผนและดำเนินการจัดกิจกรรมฝึกอบรมตามหลักไตรสิกขา เช่น การฝึกวินัยควบคู่กับการเจริญสติเพื่อนำไปสู่การฟื้นฟูพฤตินิสัยอย่างยั่งยืนและลดโอกาสกระทำผิดซ้ำ นอกจากนี้ ควรส่งเสริมและขยายโอกาสให้ผู้ต้องขังคดียาเสพติดและคดีอื่น ๆ เข้าร่วมกิจกรรมทางธรรม การอบรมให้แก่พระวิทยากรให้สามารถทำหน้าที่เป็นผู้นำกิจกรรมทางใจ ด้วยความเเข้าใจจิตวิทยาของผู้ต้องขัง การประสานความร่วมมือกับครอบครัวและชุมชนในการวางแผนการฟื้นฟูหลังพ้นโทษ การพัฒนาสื่อการเรียนรู้ธรรมะที่เหมาะสมกับผู้ต้องขัง เช่น การ์ตูนธรรมะ พอดแคสต์เสียงหรือสมุดฝึกเจริญสติ