การสร้างแนวคิดชาตินิยมไทยผ่านทางการศึกษา วัฒนธรรม และงานนิพนธ์
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ต้องการศึกษาว่าการสร้างแนวคิดชาตินิยมในสังคมไทยผ่านทางการศึกษา วัฒนธรรม และงานนิพนธ์มีลักษณะอย่างไร และส่งผลต่อสังคมไทยอย่างไร โดยการศึกษานี้ผู้เขียนใช้วิธีการวิเคราะห์และการตีความเอกสาร บทความนี้เสนอว่าความเป็นชาติและความเป็นไทยถูกสร้างขึ้นให้แข็งแกร่งผ่านสิ่งที่เป็นงานนิพนธ์เป็นสำคัญ จะเห็นได้จากปัญญาชนคนไทยหลายคนได้นิพนธ์งานต่าง ๆ ขึ้นมาเพื่อรับใช้อำนาจรัฐ ซึ่งงานนิพนธ์เป็นอย่างหนึ่งที่รัฐมุ่งหมายว่าจะเป็นสะพานอันสำคัญที่ส่งทอดความเป็นไทยให้กระจายไปทุกส่วนของสังคมไทยได้เป็นอย่างดีที่สุด ความสำคัญของงานนิพนธ์ที่เกี่ยวกับการศึกษาจะถูกสอดแทรกไว้ในเนื้อหาของแบบเรียนเพื่อให้ผู้เรียนตระหนักรู้และสำนึกในความเป็นไทยแบบเดียวกันทั้งหมด นอกจากนี้วัฒนธรรมไทยยังเป็นอีกวาทกรรมหนึ่งที่รัฐพยายามสร้างให้เป็นส่วนสำคัญในการตอกย้ำความเป็นชาติและความเป็นไทยให้กับประชาชนและยังให้วัฒนธรรมเข้าไปอยู่ในส่วนหนึ่งของระบบการศึกษาด้วย ผลของการสร้างความเป็นหนึ่งเดียวกันนี้เป็นสิ่งที่นำไปสู่การแบ่งแยกเชื้อชาติ ชาติพันธุ์ และหลายครั้งนำไปสู่ความขัดแย้งทางชาติพันธุ์ ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นการศึกษา วัฒนธรรม และงานนิพนธ์ต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐและชนชั้นผู้ปกครองล้วนเป็นไปเพื่อเน้นย้ำให้เห็นความสำคัญของความเป็นหนึ่งในความเป็นไทยอันถูกสร้างขึ้นจากรัฐและพยายามทำให้ชีวิตของผู้คนต่างกลุ่มชาติพันธุ์ในสังคมไทย ปรับให้ตนเองมีความเป็นไทยภายใต้กรอบของชนชั้นผู้ปกครองที่สร้างผ่านการศึกษา วัฒนธรรม และงานนิพนธ์ต่าง ๆ อันเป็นประดิษฐกรรมที่เน้นย้ำความเป็นเอกนิยมและมองข้ามการให้ความสำคัญต่อพหุนิยมในโลกสมัย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชาญณรงค์ บุญหนุน. (2557). พุทธศาสนาประจำชาติไทยในรัฐธรรมนูญ. วารสารสมาคมปรัชญาและศาสนาแห่งประเทศไทย, 9(2), 45–78.
ชาตรี ประกตินนทการ. (2547). การเมืองและสังคมในศิลปะสถาปัตยกรรมสยาม สมัยไทยประยุกต์ชาตินิยม. กรุงเทพมหานคร: ศิลปวัฒนธรรมฉบับพิเศษ.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2554). ธงชัย วินิจจะกูล: มรดกสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในปัจจุบัน. เข้าถึงได้จาก ประชาไท: https://prachatai.com/journal/2011/05/34433, เข้าถึงเมื่อ 20 พฤศจิกายน 2560
ธีรยุทธ บุญมี. (2546). ชาตินิยมและหลังชาตินิยม. กรุงเทพมหานคร: สายธาร.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2556). ความสำคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะศาสนาประจำชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 19. กรุงเทพมหานคร : ธรรมสภา, 2556.
มัทนา เกษกมล. (2517). การวิเคราะห์ในเชิงประวัติศาสตร์เรื่องการเมืองและการปกครอง ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. 2453-2463). วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
วิทย์ วิศทเวทย์. (2526). ปรัชญาการศึกษาไทย 2411-2475. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ.
วุฒิชัย มูลสิน. (2516). การปฏิรูปการศึกษาในรัชกาลที่ 5. กรุเทพมหานคร: สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
ศิริพร สุเมธารัตน์. (2528). แนวพระราชดำริทางพุทธศาสนาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับการเมืองการปกครอง.
วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2548). การเมืองและการสร้าง "ความเป็นไทย" โดย ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช. รายงานผลการวิจัยโครงการ ประวัติศาสตร์วิธีคิดเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรมไทยของปัญญาชน พ.ศ.2435-2535. เชียงใหม่: ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
___________. (2550). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์โครงการประวัติศาสตร์วิธีคิดเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรมไทยของปัญญาชน (พ.ศ.2435-2535). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
___________. (2551). ชาตินิยม วัฒนธรรม และความขัดแย้ง, ใน บทความแนวคิดประชุมวิชาการชาตินิยมกับพหุวัฒนธรรม. เชียงใหม่: ศูนย์ภูมิภาคด้านสังคมศาสตร์และการพัฒนาอย่างยั่งยืน คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
___________. (2556). พระยาอนุมานราชธน ปราชญ์สามัญชนผู้นิรมิตรความเป็นไทย. กรุงเทพมหานคร: มติชน.
อัจฉราพร กมุทพิสมัย. (2525). อุดมการชาตินิยมของผู้นำไทย, ใน สองศตวรรษรัตนโกสินทร์ : ความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.