อาสันนกรรม - จาเลิศ, โสภณ (วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 2021)
อาสันนกรรม เป็นกรรมชนิดหนึ่ง ใน 4 ชนิด จากการแบ่งประเภทของกรรมโดยการพิจารณาจากน้ำหนักของกรรมนั้น ๆ เป็นเกณฑ์ ซึ่งแบ่งได้เป็น 1) ครุกรรม คือกรรมหนัก ทำให้ตกไปสู่อบายภูมิ 2) พหุลกรรม หรือ พหุลกกรรม คือกรรมที่ทำมาก ๆ จนเคยชิน 3) อาสันนกรรม คือกรรมที่ทำเมื่อใกล้จะตาย ในขณะที่จิตดับ 4) กตัตตาวาปนกรรม คือกรรมที่ทำด้วยการสะเพร่า อาสันนกรรม เป็นเรื่องสำคัญ เพราะมีผลต่อผู้ตายว่าจะไปสู่สุคติ หรือจะตกไปสู่อบายภูมิ ขณะที่จิตดับ เมื่อจิตผ่องใสไม่เศร้าหมอง ก็ไปสู่สุคติภูมิ หากจิตเศร้าหมองไม่ผ่องใส ก็ตกไปสู่อบายภูมิ ดังนั้น ระหว่างที่มีชีวิตอยู่ จึงควรทำความดี สร้างบุญกุศล ซื่อสัตย์ โอบอ้อมอารี มีเมตตาอยู่เป็นนิจ สร้างกุศลกรรมไว้ให้มาก ไม่กระทำสิ่งที่ผิดศีลธรรมอันดี ไม่คดโกง โหดร้าย ใจดำ โกรธแค้น พยาบาท ไม่สร้างอกุศลกรรมต่าง ๆ เมื่อใกล้ตาย จิตจะได้เห็นแต่ภาพความดีที่ได้เคยกระทำ ทำให้จิตผ่องใสไม่เศร้าหมอง ทำให้จิตวิญญาณไปสู่สุคติ ดังพระบาลีกล่าวไว้ว่า จิตฺเต อสงฺกิลิฏฺเฐ สุคติ ปาฏิกงฺขา (เมื่อจิตผ่องใสไม่เศร้าหมอง สุคติเป็นที่ไป) จิตฺเต สงฺกิลิฏฺเฐ ทุคฺคติ ปาฏิกงฺขา (เมื่อจิตเศร้าหมองไม่ผ่องใส ทุคติเป็นที่ไป)