องค์ความรู้ด้านการเมืองกับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา - พุทฺธสาวโก, พระครูธรรมธรบุญเที่ยง; วงศ์จำปา, พิศมัย; วิเศษ, สหัทยา; โปธาฤทธิ์, นิกรณ์ (วารสารวิทยาลัยสงฆ์นครลำปาง, 2023)
วิจัยเรื่อง องค์ความรู้ด้านการเมืองกับกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ด้านการเมืองของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา 2) เพื่อศึกษานโยบายด้านการเมืองท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา เป็นวิจัยเชิงเอกสารโดยรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากแหล่งข้อมูลทุติยภูมิ รวมถึงการสัมภาษณ์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องจำนวน 9 รูป/คน ผลการวิจัยพบว่า จังหวัดพะเยาเป็นจังหวัดขนาดเล็ก ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ และประกอบอาชีพเกษตรกรรม สภาพพื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์ทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า ชาวบ้านมีวิถีชีวิตที่เรียบง่ายและวัฒนธรรมแบบล้านนา และที่สำคัญมีกลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่ในจังหวัดพะเยา ประกอบด้วย ลีซู (ลีซอ) จีน มูเซอ อาข่า เมี่ยน ม้ง ลื้อ ลั๊วะ กะเหรี่ยง และไทยที่สูงโดยกระจายอยู่ตามอำเภอต่าง ๆ เช่น เชียงคำ แม่ใจ เมืองพะเยา ดอกคำใต้ เชียงม่วน ปง และภูซาง ซึ่งกลุ่มชาติพันธุ์ไทลื้อมีจำนวนมากที่สุดโดยเฉพาะอำเภอเชียงคำ ในด้านการเมืองกลุ่มชาติพันธุ์เองมีตัวแทนในการดำเนินการทางการเมืองโดยมุ่งแบ่งปันผลประโยชน์ของกลุ่มตนเองและกลุ่มผลประโยชน์ของพื้นที่ หมายถึง การจัดสรรผลประโยชน์ที่หน่วยงานราชการส่วนกลางมอบนโยบายมา และนำนโยบายมาปฏิบัติ ให้สอดคล้องกับกลุ่มของตนและกลุ่มอื่นที่ไม่ใช่กลุ่มตัวเองที่อยู่ในพื้นที่เดียวกัน เพื่อเสนอนโยบายของรัฐ ผลประโยชน์ชาติ ผลประโยชน์ของชุมชนและความสมานฉันท์จะเกิดขึ้นกับชุมชน บ้าน วัด โรงเรียน หน่วยงานราชการ มีความพร้อม มีจิตสำนึก มีจิตอาสา ในการทำให้ชุมชนของตนเองเจริญรุ่งเรื่องตามแบบฉบับการพึ่งพาตนเองได้ โดยยึดตามหลักวิถีของชุมชนของหลากหลายชาติพันธุ์ กฎหมาย จารีต ประเพณี วัฒนธรรมของแต่ละชาติพันธุ์ เพื่อหล่อหลอมให้สังคมส่วนใหญ่น่าอยู่และเกิดความสงบ ความเป็นระเบียบ ในหมู่ชาติพันธุ์ในจังหวัดพะเยา