วารสารภาษาและวรรณคดีไทย

บทบรรณาธิการ

ชัยรัตน์ พลมุข — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

กลวิธีทางภาษาในปริจเฉทรายการสารคดีเชิงข่าวต่างประเทศ “ร้อยเรื่องรอบโลก” ในช่องยูทูบ “รอบโลก by กรุณา บัวคำศรี”

ณัชชา หนูบุญคง, ประไพพรรณ พึ่งฉิม — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีทางภาษาในปริจเฉทรายการสารคดีเชิงข่าวต่างประเทศ “ร้อยเรื่องรอบโลก” ในช่องยูทูบ “รอบโลก by กรุณา บัวคำศรี” โดยนำแนวคิดวัจนปฏิบัติศาสตร์มาใช้ร่วมกับแนวคิดปริเฉทเคราะห์ ผู้วิจัยพิจารณากลวิธีทางภาษาจากถ้อยคำที่ปรากฏในบทบรรยายของกรุณา บัวคำศรี และเก็บข้อมูลที่เผยแพร่ระหว่างวันที่ 1 มกราคม จนถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2565 ทั้งหมด 25 ตอน ระยะเวลารวม 7 ชั่วโมง 7 นาที

ผลการศึกษากลวิธีทางภาษาพบว่ามี 13 กลวิธีหลัก จำแนกตามวัตถุประสงค์หลักในการสื่อสาร ได้แก่ 1. เปิดมุมมองให้ผู้ชมมองเห็นภาพและเกิดความรู้สึกร่วมไปกับประเด็นที่นำเสนอ ซึ่งเป็นเรื่องราวที่เป็นเรื่องไกลตัว ได้แก่ 1) การใช้คำศัพท์ 2) การใช้รูปประโยคแบบต่าง ๆ 3) การใช้อุปลักษณ์ 4) การให้รายละเอียด 2. เพื่อทำให้ผู้ชมมองเห็นภาพกลุ่มคนที่รายการต้องการนำเสนอ ซึ่งแตกต่างจากผู้คนโดยทั่วไปในสังคม ประกอบด้วย 1) การใช้รูประโยคแบบต่าง ๆ 2) การอ้างถึงโดยใช้คำแสดงความเป็นพวกเขาพวกเรา 3. เพื่อทำให้ผู้ชมฉุกคิดและเกิดความรู้สึกร่วมไปกับประเด็นที่ผู้ดำเนินรายการต้องการเสนอ ประกอบด้วย 1) การใช้คำถามเชิงวาทศิลป์ 2) การใช้มูลบท3) การใช้ถ้อยคำแสดงทัศนภาวะ 4. เพื่อนำเสนอข้อเท็จจริงที่เป็นความรู้ ประกอบด้วย 1) การให้ข้อมูลด้วยตัวเลข 2) การให้ข้อมูลในเชิงเทียบเทียบ 3) การอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ 4) การอ้างมุมมองของผู้อื่น และ 5. เพื่อนำเสนอลีลาทางภาษาที่เป็นจุดเด่นของผู้ดำเนินรายการ ประกอบด้วย 1) การใช้คำศัพท์ที่มีเสียงสัมผัสกัน 2) การใช้คำศัพท์สำนวนที่สร้างขึ้นใหม่ และ 3) การใช้สำนวนภาษาต่างประเทศ กลวิธีทางภาษาถือเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้การสื่อสารบรรลุวัตถุประสงค์

กลวิธีทางภาษาในวัจนกรรมการปลอบใจของชาวไทยและชาวจีน

กุ้ยหลิง หู, ธีรนุช โชคสุวณิช — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีทางภาษาที่ใช้ในการแสดงวัจนกรรมการปลอบใจของผู้พูดภาษาไทย ผู้เรียนภาษาไทยชาวจีน ผู้พูดภาษาจีน และผู้เรียนภาษาจีนชาวไทย ผลการวิจัยพบว่า ผู้พูดทั้ง 4 กลุ่มเลือกใช้กลวิธีอ้อมการแนะนำให้ปฏิบัติมากที่สุด แต่เลือกใช้กลวิธีทางภาษาที่แตกต่างกัน คือ กลวิธีการอ้างถึงศาสนา พบในกลุ่มผู้พูดภาษาไทยและผู้เรียนภาษาจีนชาวไทยเท่านั้น กลวิธีการอ้างถึงตำนาน สุภาษิต และเนื้อเพลงพบในกลุ่มผู้พูดภาษาจีนเท่านั้น กลวิธีการอวยพรพบในกลุ่มผู้พูดภาษาไทยและผู้พูดภาษาจีนเท่านั้น และกลวิธีการเตือนไม่พบในกลุ่มผู้พูดภาษาไทย ส่วนกลวิธีเสริมพบในลักษณะที่เป็นการร้องเรียกผู้ฟังให้สนใจถ้อยคำที่จะกล่าวตามมา คือ การเกริ่นนำ และลักษณะที่ช่วยเสริมแสดงอารมณ์ความรู้สึกบางอย่างของผู้พูด ประกอบด้วยการใช้คำลงท้ายและการใช้คำสรรพนาม

นอกจากนี้ ผลการวิจัยยังพบว่าถ้อยคำที่แสดงกลวิธีทางภาษาในการแสดงวัจนกรรมการปลอบใจมีความสัมพันธ์ในลักษณะกลวิธีเดี่ยวและกลวิธีร่วม ซึ่งจะแสดงให้เห็นความสามารถในการเลียนแบบการใช้ภาษาที่สองของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนและผู้เรียนภาษาจีนชาวไทย รวมถึงลักษณะการถ่ายโอนจากภาษาแม่ของผู้เรียนภาษาทั้ง 2 กลุ่ม

ป้ายร้านอาหารย่านบรรทัดทอง:

ศักดิพัฒน์ อยู่สุข — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบภาษาบนป้ายร้านอาหารและวิเคราะห์หน้าที่ของป้ายร้านอาหารที่ปรากฏในย่านบรรทัดทองตามแนวภูมิทัศน์ทางภาษาศาสตร์ (linguistic landscape) เก็บข้อมูลจากป้ายร้านอาหารจำนวน 150 ป้าย จากนั้นวิเคราะห์รูปแบบภาษาและหน้าที่ของภาษาที่ปรากฏบนป้าย โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดของแลนดรีและบูร์ฮิส (Landry & Bourhis, 1997) ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบภาษาที่ปรากฏบนป้ายร้านอาหารจำแนกได้ 3 รูปแบบ ได้แก่ ป้ายภาษาเดียว ป้ายสองภาษา และป้ายหลายภาษา ซึ่งรูปแบบภาษาดังกล่าวสะท้อนหน้าที่ของภาษาที่ปรากฏบนป้ายร้านอาหาร จำแนกได้ 2 หน้าที่ ได้แก่ หน้าที่การให้ข้อมูล และหน้าที่เชิงสัญลักษณ์ ผลการวิจัยดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า ย่านบรรทัดทองเป็นแหล่งรวมร้านอาหารริมทาง (street food) ต่าง ๆ อย่างมากมาย และเป็นพื้นที่ที่มีการใช้ภาษาไทยในการสื่อสารเป็นหลัก รวมทั้งยังพบการใช้ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษาญี่ปุ่น และภาษาเกาหลี เพื่อสื่อถึงความเป็นสากล สร้างภาพลักษณ์ และรองรับกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติด้วย ดังนั้น ย่านบรรทัดทองจึงเป็นชุมชนที่มีความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรม

การศึกษาเปรียบเทียบกลวิธีการถามบุคคลสามกลุ่มในปริจเฉทการสัมภาษณ์รายการโหนกระแส

ปาจารีย์ หนูบุญคง, ประไพพรรณ พึ่งฉิม — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบกลวิธีการถามบุคคลสามกลุ่มในปริจเฉทการสัมภาษณ์รายการโหนกระแส ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากช่องยูทูบ “โหนกระแส [Hone-Krasae] official” ครั้งที่มีผู้ให้สัมภาษณ์สามกลุ่ม ได้แก่ ผู้ก่อเหตุ ผู้เสียหายและบุคคลที่สาม ตั้งแต่เดือนมกราคมจนถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2566 มีจำนวนทั้งหมด 12 ตอน รวมความยาว 13 ชั่วโมง 54 นาที 44 วินาที

ผลการศึกษาพบว่า กลวิธีการถามบุคคลสามกลุ่มในปริจเฉทการสัมภาษณ์รายการโหนกระแสมี 13 กลวิธี ได้แก่ 1) การถามเพื่อให้ตอบรับหรือปฏิเสธ 2) การถามย้ำ 3) การถามด้วยคำถามเปิด 4) การถามด้วยการซ้ำคำถาม 5) การถามเพื่อให้บอกความรู้สึก 6) การถามชี้นำคำตอบ 7) การถามโดยใช้ถ้อยคำสั้น ๆ 8) การถามด้วยการทวนคำตอบของผู้ให้สัมภาษณ์ 9) การเปลี่ยนคำถาม 10) การถามเพื่อให้บอกความต้องการ 11) การถามมุมมองความคิด 12) การถามเพื่อให้ผู้ให้สัมภาษณ์ให้รายละเอียดเพิ่มเติม 13) การถามด้วยเหตุการณ์สมมติ ซึ่งแต่ละกลวิธีทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการสื่อสารของรายการ

เมื่อพิจารณาในเชิงเปรียบเทียบ พบว่ากลวิธีการถามทั้ง 13 กลวิธีที่ปรากฏในการสัมภาษณ์บุคคลทั้งสามกลุ่ม มีทั้งกลวิธีที่ปรากฏในการถามบุคคลสามกลุ่ม กลวิธีที่ปรากฏในการถามบุคคลสองกลุ่ม และกลวิธีที่ปรากฏในการถามบุคคลเฉพาะกลุ่มเดียว ซึ่งมีความถี่ในการปรากฏที่แตกต่างกัน โดยสัมพันธ์กับบทบาทของผู้ให้สัมภาษณ์ที่แตกต่างกัน และการคาดหวังคำตอบจากบุคคลทั้งสามกลุ่มที่แตกต่างกันของผู้สัมภาษณ์

“เห็นเขาเขียนผิด ๆ คิดอาวรณ์” :

พิรชัช สถิตยุทธการ — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มุ่งศึกษาสาเหตุของปัญหาการสะกดคำไทยและกลวิธีการอธิบายเพื่อแก้ปัญหาการสะกดคำไทยในแบบเรียนเรื่อง ปกีรณำพจนาดถ์ ของพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) ผลการศึกษาพบว่า แบบเรียนเรื่องดังกล่าวแต่่งขึ้นโดยหยิบยกคำที่มักสะกดผิดที่เป็นปัญหาต่อการสะกดคำไทยของนักเรียน มีสาเหตุของปัญหา ได้แก่ การสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงพ้องกัน การสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงคล้ายกัน การสะกดคำผิดที่เกิดจากรูปเขียนไม่สื่อเสียงอ่าน การสะกดคำผิดที่เกิดจากการอ้างอิงแนวเทียบผิดหรือสะกดผิดมาแต่เดิม การสะกดคำผิดที่เกิดจากความไม่รู้จักหลักอักขรวิธี และการสะกดคำผิดที่เกิดจากคำมีเสียงอ่านหรือความหมายหลายอย่าง ผู้แต่งใช้กลวิธีการอธิบายคำที่มักสะกดผิด ได้แก่ การยกคำขึ้นเทียบเป็นชุดพร้อมแสดงตัวอย่างการชี้แจงอักขรวิธีและแบบแผนการใช้คำให้ชัดเจน และการอธิบายคำตามหลักไวยากรณ์และหลักวิชาทางอักษรศาสตร์ เพื่อให้เข้าใจและจดจำแบบที่ถูกต้อง ส่งผลให้สาระของแบบเรียนเรื่องนี้มุ่งอธิบายคำไทยที่มักสะกดผิดได้ละเอียดกว่าแบบเรียนภาษาไทยที่มีมาแต่เดิม และแก้ปัญหาการสะกดคำไทยอย่าง “ผิด ๆ ไม่ถูกต้องตามแบบอย่าง” สอดคล้องกับภารกิจการปฏิรูปการศึกษาไทยตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

กลวิธีการถามในรายการ I KAN TEACHA

มธุรดา สุวลักษณ์, ดำรงค์ นันทผาสุก, อรทัย สุทธิ — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีการถามในรายการ I KAN TEACHAซึ่งวิเคราะห์จากคลิปวิดีโอที่มียอดรับชมสูงสุด 30 อันดับ ของรายการ I KAN TEACHA ในช่องยูทูบ Ticha Kanticha ผลการศึกษากลวิธีการถามในรายการ I KAN TEACHA พบ 9 กลวิธี โดยเรียงตามความถี่จากมากไปน้อย ดังนี้ 1. การถามชี้นำคำตอบ 2. การตั้งคำถามต่อเนื่อง 3. การถามแย้ง 4. การถามย้ำ 5. การถามโดยใช้รูปประโยคขอร้อง 6. การตั้งคำถามจากเหตุการณ์สมมติ 7. การถามโดยใช้ถ้อยคำสั้น ๆ 8. การถามในลักษณะสรุปประเด็น และ 9. การถามเพื่อให้บอกความรู้สึก ผลการศึกษามีส่วนสำคัญต่อความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของสื่อออนไลน์และผู้ดำเนินรายการในการเผยแพร่องค์ความรู้เรื่องเพศศึกษาในยุคดิจิทัล

คำไทย-คำเทศ

กฤตกร สารกิจ — Tue, 30 Dec 2025 00:00:00 +0700