บทพากย์-เจรจาหนังใหญ่วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง: มรดกวรรณคดีการแสดงของชาวบ้าน

Main Article Content

รัตนพล ชื่นค้า

Abstract

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์รูปแบบและเนื้อหาของ บทพากย์-เจรจา หนังใหญ่วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง ซึ่งประกอบด้วย ๑. บทพากย์-เจรจาตอนกำเนิด สองกุมาร ปล่อยม้าอุปการ พระบุตร-พระลบรบกับพระพรต-พระสัตรุด จนถึง พระรามเชิญนางสีดากลับเมือง สำนวนของนายเฉลิม มณีแสง ๒. บทพากย์เกริ่น ก่อนเริ่มการแสดง สำนวนของนายอำนาจ มณีแสง และ ๓. บทเบิกโรงชุดจับลิงหัวค่ำ และบทเสภาประกอบการแสดง สำนวนของนายอำนาจ มณีแสง

ผลการศึกษาพบว่า บทพากย์-เจรจาหนังใหญ่ชุดดังกล่าวมีคุณค่าหลาย ประการในฐานะมรดกวรรณคดีการแสดงของชาวบ้าน ประการแรก แสดงให้เห็น ลักษณะของการสืบทอดรูปแบบและเนือหาของบทพากย์-เจรจาหนังใหญ่แต่อดีต ได้แก่ การใช้ฉันทลักษณ์ประเภทกาพย์ยานี ๑๑ กาพย์ฉบัง ๑๖ และร่ายยาว ในการดำเนิน เรื่อง อีกทั้งเนื้อหาของบทพากย์ยังสัมพันธ์กับตัวหนังใหญ่ที่เหลืออยู่ ขณะที่บทเจรจา มีลักษณะคล้ายบทสนทนาระหว่างตัวละคร มุ่งดำเนินเรื่องรวดเร็ว

ประการที่สอง แสดงให้เห็นลักษณะของการสร้างสรรค์รูปแบบและเนื้อหา ของบทพากย์-เจรจาหนังใหญ่ขึ้นใหม่โดยเพิ่มเติมฉันทลักษณ์ประเภทกลอนบทละคร และกลอนเสภาเข้ามา นอกจากนี้ยังปรากฏชื่อเพลงร้องประกอบการแสดงละครด้วย แสดงให้เห็นการผสมผสานระหว่างศิลปะการแสดงหนังใหญ่กับละครรำอย่างชัดเจน

บทพากย์-เจรจาหนังใหญ่วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง ถือเป็นหลักฐานสำคัญ ที่แสดงให้เห็นร่องรอยของวรรณกรรมมุขปาฐะก่อนพัฒนาเป็นวรรณกรรมลายลักษณ์ ดังพบว่า บทพากย์เมืองมีเนื้อความซ้ำกันหลายตอน บทเจรจามีขนาดสั้นเมื่อเทียบกับบทเจรจาหนังใหญ่สำนวนอื่นๆ จำนวนคำและสัมผัสตามข้อบังคับฉันทลักษณ์ของบท พากย-์เจรจาไม่เคร่งครัดและไม่สม่ำเสมอ สอดคล้องกับรูปแบบการแสดงหนังใหญ่ของ ชาวบ้านที่ให้ความสำคัญกับ “มุขปาฐะ” จึงทำให้มีการปรับบทไปตาม คนพากย์-เจรจา สะท้อนลักษณะเด่นของวรรณคดีการแสดงของชาวบ้านได้เป็นอย่างดี

 

Nang Yai, Ban Don Temple, Rayong Province: Folk Performance Heritage

The purpose of this paper is to examine forms and contents of the narrations-negotiations in Nang Yai (large shadow puppets), Ban Don Temple, Rayong Province in the following episodes: 1) the birth of Phra Ram’s two sons, the performance of the horse sacrifice (a royal Vedic ritual known as Ashvamedha or “Upakara horse release” in Thai), the fight between the two sons of Phra Ram and their two uncles, Phra Phrot and Phra Satarut, up until Phra Ram invites Nang Sida to the return to Ayuthaya (all compose by Mr. Chalerm Maneesaeng); 2) the prologue, Mr. Amnat Maneesaeng’s version; 3) the prelude, chap ling huakham dance (with selection of either the white or the black monkey) and the additional sepha used in the performance, Mr. Amnat Maneesaeng’s version.

The study reveals various values of narrations-negotiations in the folk performance heritage. Firstly, there is evidence of the usage of Kap Yani 11, Kap Chabang 16 and Rai Yao that has continued from the past to today. The narrations are related to the ‘leftover leathers’, while the negotiations seem to be quick-performed dialogues among the characters. Secondly, the research shows the creation of both form and content by adding klon bot lakhon and klon sepha together with mention of the names of songs, which indicates the integration between this performance and lakon ram (dance drama).

The narrations-negotiations in Nang Yai, Ban Don Temple is evidence of an oral literary tradition before the development of written literature as can be seen in the repetitions found in bot phakmuang (dialogue used in royal palace scenes), the shorter negotiating dialogues (compared with other versions) and the irregular narrations-negotiations. All of this reflects characteristics of an oral tradition through the adjustment of narrations-negotiations at the play speakers’ convenience.

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
Articles