การศึกษารูปแบบเมืองหลายศูนย์กลางเพื่อการพัฒนาระบบขนส่งทางรางอย่างยั่งยืน, A Study on Polycentricity for Sustainable Rail Transit Development - เอี่ยมตระกูล, ภาวิณี; ฉายพงษ์, สรารัตน์; คล้ายลี, จิรวรรณ (Asian Creative Architecture, Art and Design, 2018)
บทคัดย่อ การวิจัยนี้มุ่งศึกษารูปแบบเมืองหลายศูนย์กลางเพื่อการพัฒนาระบบขนส่งทางรางอย่างยั่งยืน เพื่อเสนอแนะแนวทางการพัฒนาพื้นที่ที่เหมาะสมกับบริบทของเมืองให้เกิดการพัฒนาเมืองที่น่าอยู่อย่างยั่งยืนด้วยระบบขนส่งมวลชนที่มี ประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้ได้ประยุกต์ใช้วิธีการทำแบบสอบถามผู้เชี่ยวชาญด้วยกระบวนการวิเคราะห์เชิงลำดับชั้น (Analysis Hierarchy Process, AHP) เพื่อวิเคราะห์คู่ปัจจัยที่ส่งผลต่อความเป็นศูนย์กลางเมือง และทำแบบสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เชี่ยวชาญ ในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องด้วยวิธีการคัดเลือกตัวอย่างตามความสะดวก (Convenient Sampling) โดยกลุ่มเป้าหมายแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มคือ ภาครัฐ ภาคเอกชน นักวิชาการ/สถาบัน โดยคัดเลือกจากความเชี่ยวชาญ 7 ด้าน คือ 1. ด้านคมนาคม ขนส่ง 2. ด้านการวางผังเมือง 3. องค์กรทางด้านสิ่งแวดล้อม 4. หน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น 5. สถาบันการศึกษา 6. เอกชน/ผู้ประกอบการ 7. ด้านเศรษฐกิจและสังคม ซึ่งแบ่งแบบสอบถามออกเป็น 2 ชุด คือ แบบสอบถามเชิงนโยบายของ ผู้เชี่ยวชาญและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จำนวน 200 ชุด และแบบสอบถามเพื่อเปรียบเทียบปัจจัยเชิงนโยบายด้วยเครื่องมือในการตัดสินใจเชิงนโยบาย (AHP) จำนวน 100 ชุด ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนแนวทางด้านนโยบาย ไปสู่การปฏิบัติ คือ แนวทางพัฒนาพื้นที่ให้มีความหนาแนน่ และเกิดความคุ้มค่าในการใช้ประโยชน์ที่ดิน และการลงทุนในระบบขนส่งมวลชนทางราง โดยเฉพาะนโยบายในการพัฒนาเมืองหลายศูนย์กลางที่วางไว้ ควรเป็นไปในทิศทางที่สอดคล้องกับการ พัฒนาระบบการคมนาคมขนส่งที่สะดวกสบายให้เกิดรูปแบบเมืองตามแนวคิดการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน (Transit Oriented Development) คือ ดังนั้นจึงไม่อาจปฏิเสธได้ว่า นอกจากการมีแผนและนโยบายที่ดีในการพัฒนารูปแบบเมือง เพื่อการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนทางรางจะสามารถส่งผลให้เกิดการวางแผนเมืองที่ยั่งยืนได้แล้วนั้น การมีส่วนร่วมและการประสานงานระหว่างหน่วยงานและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องถือเป็นกลไกสำคัญนำไปสู่การปฏิบัติเพื่อการพัฒนาระบบขนส่ง ทางรางอย่างยั่งยืน คำสำคัญ: ระบบขนส่งทางราง เมืองหลายศูนย์กลาง การมีส่วนร่วม