โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุการพัฒนาสมรรถนะต้นแบบผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย - สุวรรณรัตน์ พระมหาภราดร; สุยะพรหม สุรพล; สุขเหลือง เกียรติศักดิ์ (วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุการพัฒนาสมรรถนะต้นแบบผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี โดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณควบคู่กับการวิจัยเชิงคุณภาพ ในลักษณะคู่ขนานและเท่าเทียมกัน ประชากรที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ ได้แก่ บุคลากรของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ส่วนกลาง จำนวน 719 รูปหรือคน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 310 รูปหรือคน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างตามจำนวนพารามิเตอร์ของโมเดล และใช้การสุ่มแบบหลายขั้นตอน พร้อมทั้งมีผู้ทรงคุณวุฒิเข้าร่วมการสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 9 รูปหรือคน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์องค์ประกอบ และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า โมเดลตามสมมติฐานประกอบด้วยตัวแปรแฝง 3 ตัวแปร ได้แก่ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ไตรสิกขา และสมรรถนะต้นแบบผู้บริหาร ค่าประมาณภายในโมเดลแสดงว่า การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์มีอิทธิพลทางตรงต่อไตรสิกขาเท่ากับ .433 ไตรสิกขามีอิทธิพลทางตรงต่อสมรรถนะต้นแบบผู้บริหารเท่ากับ .358 และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์มีอิทธิพลรวมต่อสมรรถนะต้นแบบผู้บริหารเท่ากับ .237 โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 แต่ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรสังเกตด้านความสามารถในการเป็นผู้นำกับด้านความสามารถในการพัฒนาคนสูงถึง .971 ผลการตรวจสอบพบค่า VIF เท่ากับ 19.063 และ 21.239 และค่า Tolerance เท่ากับ .052 และ .047 ตามลำดับ แสดงถึงความซ้ำซ้อนของตัวชี้วัด สมการโครงสร้างอธิบายความแปรปรวนของสมรรถนะต้นแบบผู้บริหารได้ร้อยละ 16.10 ขณะที่ดัชนีความสอดคล้องของโมเดลไม่ผ่านเกณฑ์ ได้แก่ χ² = 879.971, df = 32, p < .001, χ²/df = 27.499, GFI = .736, AGFI = .629, RMR = .147 และ RMSEA = .293 จึงยังไม่อาจสรุปว่าโมเดลตามสมมติฐานได้รับการยืนยันจากข้อมูลเชิงประจักษ์ ค่าสัมประสิทธิ์เส้นทางใช้บอกแนวโน้มเบื้องต้นในกลุ่มตัวอย่างเท่านั้น และควรปรับปรุงตัวชี้วัดก่อนทดสอบโมเดลกับกลุ่มตัวอย่างใหม่