หลักสังคหวัตถุ 4 : เข็มทิศสู่การปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ - ชื่นดวง, จักรพงศ์; บวรฤกษ์, บงกช; สุคนธรส, สุรีวรรณ (วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 2026)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์แนวคิดเกี่ยวกับหลักสังคหวัตถุ 4 กับการปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพ โดยศึกษาจากเอกสาร ตำรา และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่เกี่ยวข้อง เพื่อชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการยกระดับการปฏิบัติงาน ความเสียสละ ความยึดมั่นในคุณธรรม อันจะนำไปสู่ประสิทธิภาพต่อการปฏิบัติงาน หลักสังคหวัตถุ 4 จึงถือได้ว่า เป็นแนวทางสำคัญในการดำเนินชีวิตและการทำงาน ประกอบด้วย 1. ทาน คือ การแบ่งปัน การเสียสละ การเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ และการแบ่งปันช่วยเหลือเกื้อกูลผู้อื่น อันเป็นการลดความเห็นแก่ตัวด้วยการให้ทานและเสริมสร้างจิตสาธารณะ 2. ปิยวาจา คือ การใช้วาจาสุภาพ พูดจากันด้วยถ้อยคำที่ไพเราะอ่อนหวาน และสร้างสรรค์ เพื่อให้เกิดความสมานสามัคคี ความเข้าใจ ซึ่งสามารถปฏิบัติได้โดยการมีสติและเมตตา 3. อัตถจริยา คือ การประพฤติปฏิบัติตนให้เกิดประโยชน์ การช่วยเหลือซึ่งกันเกื้อกูลกัน และการมุ่งปฏิบัติงานเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และ 4. สมานัตตตา คือ การวางตนอย่างเสมอปลาย เป็นกลางไม่เอารัดเอาเปรียบผู้อื่น และปฏิบัติต่อทุกคนอย่างเท่าเทียม ดังนั้น หลักสังคหวัตถุ 4 จึงเปรียบเสมือนเข็มทิศนำทางในการปฏิบัติงานที่ช่วยส่งเสริมให้บุคลากรสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างมีคุณธรรม จริยธรรม เกิดความร่วมมือ ความสามัคคี และนำไปสู่ความสำเร็จของงานและองค์กรได้อย่างยั่งยืน ทั้งนี้ หลักสังคหวัตถุ 4 สามารถประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสมกับการบริหารและการปฏิบัติงานในทุกภาคส่วน ทั้งองค์กรภาครัฐและภาคเอกชน เนื่องจากเป็นหลักธรรมที่ส่งเสริมการบริหารบุคลากร การสร้างความสัมพันธ์อันดีในองค์กรและการพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน อันจะนำไปสู่การพัฒนาองค์กรให้มีความเข้มแข็งและยั่งยืนในระยะยาว