รูปแบบการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของพระวิทยากรยุคใหม่ - พวงมาลัย, พระปลัดสิทธิพงศ์; สุนุรัตน์, พระมหาจตุรัส (วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 2026)
บทความนี้เป็นการศึกษารูปแบบการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของพระวิทยากรยุคใหม่ โดยศึกษามุมมองของพระวิทยากรและวิทยากรฆราวาสต่อการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ และสังเคราะห์องค์ความรู้เพื่อพัฒนาแนวทางการสื่อสารที่เหมาะสมกับบริบทสังคมปัจจุบัน โดยศึกษาข้อมูลจากสัมภาษณ์เชิงลึก เพื่อประกอบการสังเคราะห์เชิงวิชาการ ซึ่งผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญ จำนวน 11 รูปหรือคน ประกอบด้วยพระวิทยากรและวิทยากรฆราวาสผู้มีประสบการณ์ ด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสังเคราะห์เชิงอุปนัย ผลการวิจัยพบว่า การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของพระวิทยากรยุคใหม่เป็นการบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนากับศาสตร์การสื่อสารและการจัดการเรียนรู้สมัยใหม่ โดยมุ่งเน้นผู้ฟังเป็นศูนย์กลางและส่งเสริมการมีส่วนร่วม พระวิทยากรมีบทบาทเปลี่ยนจากผู้ถ่ายทอดความรู้ไปสู่ผู้ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ที่สร้างประสบการณ์และแรงบันดาลใจ รูปแบบ การสื่อสารที่มีประสิทธิภาพประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ 1. การเล่าเรื่อง (Storytelling) 2. การสื่อสารแบบ มีส่วนร่วมผ่านกิจกรรม เกม การตั้งคำถาม และการสะท้อนคิด 3. การใช้ภาษาเชิงสร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับผู้ฟัง 4. การใช้สื่อดิจิทัลและเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ และ 5. การสื่อสารเชิงจิตวิทยาเพื่อสร้างแรงบันดาลใจและส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงเชิงบวก องค์ความรู้ใหม่ที่ได้จากการวิจัย คือ โมเดลการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ของพระวิทยากร ยุคใหม่ ซึ่งบูรณาการหลักธรรม การสื่อสารแบบมีส่วนร่วม การเล่าเรื่อง การใช้สื่อดิจิทัล และการสื่อสารเชิงจิตวิทยา เพื่อพัฒนาความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมของผู้เรียน ซึ่งเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรและการเผยแผ่พระพุทธศาสนาให้สอดคล้องกับสังคมยุคดิจิทัลอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน