รูปแบบการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย - ปภสฺสโร (สพานทอง) พระครูสังฆรักษ์ สุริยะ; ครองชีพ สิรพร; มหิสฺสโร (อนุรักษ์ตระกูล) พระครูใบฎีกา ณัฐกิต; เวชประสิทธิ์ สุณี; ปัญจวัฒนคุณ จิตศริณย์พร (วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย, 2024)
การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหา และปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (2) เพื่อเสนอรูปแบบการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยในครั้งนี้ ได้แก่ นักศึกษา ผู้ใช้บัณฑิต อาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรและอาจารย์ประจำหลักสูตร และผู้บริหารมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ศาลายา จังหวัดนครปฐม จำนวน 80 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ และแบบสอบถาม จำนวน 30 ข้อ มีค่าอำนาจจำแนก (r) ตั้งแต่ ระหว่าง .457-.840 ค่าความเชื่อมั่น โดยใช้สัมประสิทธิ์แอลฟา (Alpha Coefficient) ได้ค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.97 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย,ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน,ค่าสัมประสิทธ์สหสัมพันธ์ด้วยวิธีของเพียร์สัน (Pearson Product Moment Correlation(r)) การวิเคราะห์การถดถอยของพหุคูณ Multiple Regression Analysis : MR และวิเคราะห์เชิงพรรณนา (Descriptive Analysis) ผลการวิจัย พบว่า สภาพปัญหา และปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และรายด้าน โดยด้านที่มีความคิดเห็นสูงสุด คือด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ รองลงมาคือด้านสื่อ และนวัตกรรมการเรียนรู้ ส่วนด้านที่มีความคิดเห็นต่ำสุด คือด้านหลักสูตร และการพัฒนาหลักสูตร ผลการทดสอบความสัมพันธ์ของระหว่างสภาพปัญหา และปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ที่มีความสัมพันธ์ทางด้านหลักสูตร และการพัฒนาหลักสูตร ทางด้านการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ทางด้านสื่อ และนวัตกรรมการเรียนรู้ ทางด้านการวัดผล และประเมินผล พบว่า มีความสัมพันธ์กันทางบวก (r = .452, 634, 616, 588 sig < .01) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 ผลการศึกษาสภาพปัญหา และปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย พบว่า มีตัวแปรผลการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย 4 ด้าน ที่ร่วมกันทำนายปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P-value = .000) ซึ่งตัวแปรทั้ง 3 สามารถอธิบายการผันแปรของปัจจัยที่ส่งผลต่อการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ได้ร้อยละ 79.2 (R2 = .792) สามารถเขียนสมการพยากรณ์ในรูปคะแนนดิบได้ดังต่อไปนี้ Y = .952 + .271X1 + .246X2 + .230X3 รูปแบบการบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสน์ศึกษา ของผู้บริหารหลักสูตร มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ประกอยด้วย (1) ปัจจัยนำเข้า (Input) ได้แก่ การบริหารหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต มีองค์ประกอบ 6 ประการ คือ องค์ประกอบที่ 1 การกำกับมาตรฐาน องค์ประกอบที่ 2 บัณฑิต องค์ประกอบที่ 3 นักศึกษา องค์ประกอบที่ 4 อาจารย์องค์ประกอบที่ 5 หลักสูตร การเรียนการสอน การประเมินผู้เรียน องค์ประกอบที่ 6 สิ่งสนับสนุนการเรียนรู้ (2) กระบวนการ (Input) ได้แก่ 2.1 การพัฒนาหลักสูตร 2.2 ส่งเสริมการจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 2.3 การพัฒนาสื่อ นวัตกรรมการเรียนรู้ 2.4 การพัฒนาการวัดผลและประเมินผล 2.5 การพัฒนากิจกรรมการส่งเสริมการทำวิจัยแก่นักศึกษา (3) ผลผลิต (Output) ได้แก่ คุณภาพบัณฑิตด้านการประกันคุณภาพการศึกษา 5 ด้าน คือ 1) ด้านคุณธรรม จริยธรรม 2) ด้านความรู้ 3) ด้านทักษะทางปัญญา 4) ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ 5) ด้านทักษะในการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และเทคโนโลยีสารสนเทศ