วารสารบัณฑิตศาส์น มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

การเยียวยาจากใจสู่ใจ: พรหมวิหาร 4 ในการดูแลผู้ป่วยสามวัยแห่งความเปราะบาง

2025-12-26T21:00:42+07:00

บทคัดย่อ

การเยียวยาจากใจสู่ใจ: พรหมวิหาร 4 ในสามวัยแห่งความเปราะบาง บทความนี้นำเสนอแนวคิดว่าความเจ็บป่วยในแต่ละช่วงวัยของชีวิตมิได้เป็นเพียงภาวะทางร่างกายที่อ่อนแอเท่านั้น หากยังสะท้อนภาวะทางจิตใจที่เปิดเผยความเปราะบางอันลึกซึ้งของความเป็นมนุษย์ พุทธศาสนาได้วางแนวทางแห่งการอยู่ร่วมอย่างมีเมตตาธรรมผ่าน “พรหมวิหาร 4” ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ซึ่งมิใช่เพียงหลักธรรมเชิงจริยศาสตร์ หากยังเป็นกลไกสำคัญของกระบวนการ “การเยียวยา” ทั้งต่อผู้ป่วยและผู้ดูแล

การศึกษาครั้งนี้มุ่งวิเคราะห์ความต้องการทางจิตใจของผู้ป่วยในสามช่วงวัย ได้แก่ ปฐมวัย มัชฉิมวัย และ ปัจฉิมวัย โดยใช้กรอบแนวคิดพรหมวิหาร 4 เพื่อเสนอแนวทางการเยียวยาแบบองค์รวม (holistic healing) ที่เหมาะสมตามลักษณะเฉพาะของแต่ละวัย ท่ามกลางบริบทสังคมสมัยใหม่ที่ทั้งร่างกายและจิตใจต่างเผชิญความสับสนและความอ่อนล้า

ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า พรหมวิหาร 4 ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือเยียวยาที่ลึกซึ้ง ครอบคลุมทั้งมิติร่างกาย จิตใจ และจิตวิญญาณ โดยสามารถประยุกต์ใช้ในกระบวนการดูแลผู้ป่วยแต่ละช่วงวัยได้อย่างลุ่มลึก ดังนี้

เมตตา (Loving-kindness) คือ การประคับประคองด้วยเจตนาปรารถนาดีอย่างแท้จริง
กรุณา (Compassion) คือ การตอบสนองต่อความทุกข์ด้วยความเข้าใจและเอื้ออาทร
มุทิตา (Sympathetic Joy) คือ การชื่นชมและยินดีกับความดีและความสำเร็จของผู้อื่น
อุเบกขา (Equanimity) คือ การวางใจเป็นกลางด้วยปัญญาและการมองเห็นความจริง

พรหมวิหาร 4 จึงเปรียบเสมือน “กระจก” ที่สะท้อนให้เห็นทั้งความเปราะบางและความเป็นมนุษย์ เพราะความเปราะบางในแต่ละวัยสะท้อนความสัมพันธ์เชิงเกื้อกูลที่สมดุลและเคารพซึ่งกันและกัน บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อเสนอกระบวนการดูแลผู้ป่วยเชิงลุ่มลึกในแต่ละช่วงวัย อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตทั้งของผู้ป่วยและผู้ดูแลให้ก้าวพ้นความทุกข์แบบแยกส่วน สู่ความเข้าใจและความสงบเย็นในมิติองค์รวม

คำสำคัญ: การเยียวยา, ใจสู่ใจ, พรหมวิหาร 4, สามวัย, ความเปราะบาง

ผ.ศ.ดร.สุณี เวชประสิทธิ์[1]

(Sunee Wetprasit)

ดร.จิตศริณย์พร ปัญจวัฒนคุณ[2]

(Jitsarinpron Panjawattanakun)

[1]ผู้ช่วยศาสตราจารย์ คณะพยาบาลศาสตร์เกื้อการุณย์ มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช

Kuakarun Faculty of Nursing Navamindradhiraj University

[2]นักวิชาการอิสระ

การบูรณาการหลักธรรมสัมมาอาชีวะกับการทำงานสายการบินเพื่อความปลอดภัยสูงสุด

2025-12-26T20:58:39+07:00

บทความนี้ศึกษาการประยุกต์ใช้ สัมมาอาชีวะ(การเลี้ยงชีพชอบ) ในพระพุทธศาสนาเถรวาทกับการปฏิบัติงานในอุตสาหกรรมการบิน โดยเฉพาะตำแหน่งปฏิบัติการและบำรุงรักษา เพื่อยกระดับ ความปลอดภัยสูงสุด งานสายการบินมีความรับผิดชอบสูงต่อชีวิตและทรัพย์สิน ความผิดพลาดเล็กน้อยอาจนำไปสู่ผลร้ายแรง จึงจำเป็นต้องปลูกฝังจิตสำนึกด้านความปลอดภัย สัมมาอาชีโวซึ่งเน้น ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ ความตั้งใจ และความไม่ประมาท เป็นรากฐานสำคัญในการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมวิชาชีพ บทความนำเสนอแนวทางการบูรณาการสัมมาอาชีโวในมิติต่างๆ ได้แก่ การปลูกฝังจิตสำนึก "ความปลอดภัยต้องมาก่อน", การสร้าง วัฒนธรรมองค์กรที่โปร่งใส (Just Culture), การยึดมั่นใน มาตรฐาน (SOPs), การพัฒนาตนเองต่อเนื่อง และการไม่ประมาทในทุกรายละเอียด การนำหลักธรรมนี้มาใช้จะเสริมสร้างความเชื่อมั่น ความอุ่นใจ และความปลอดภัยสูงสุดในการเดินทางทางอากาศ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินงานในอุตสาหกรรมการบิน

การประยุกต์ใช้โหราศาสตร์ชโยติษเพื่อการหยั่งรู้และทำความเข้าใจอริยสัจสี่: วิถีแห่งการดับทุกข์

2025-12-26T20:57:29+07:00

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้หลักการโหราศาสตร์ชโยติษ (Jyotish) [อ้างอิงคัมภีร์หลัก: Brhat Parasara Hora Sastra] โดยอิงตามหลักการคำนวณแบบ นิรายะนะวิธี (Lahiri Ayanamsa) ในการทำความเข้าใจหลัก อริยสัจสี่ (ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค) ซึ่งเป็นแก่นธรรมสำคัญของพระพุทธศาสนา [อ้างอิง: ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร, สังยุตตนิกาย] เพื่อนำไปสู่หนทางแห่งการดับทุกข์ การศึกษานี้เริ่มต้นด้วยการทบทวนแนวคิดพื้นฐานของชโยติษ อาทิ ภพเรือน (Bhava) และ ดาวเคราะห์ (Graha) ที่บ่งชี้ถึง กรรม และ อุปนิสัย และอธิบายความสัมพันธ์ขององค์ธรรมในอริยสัจสี่ จากนั้นจึงนำเสนอการบูรณาการศาสตร์ทั้งสอง โดยมุ่งเน้นว่าโหราศาสตร์สามารถทำหน้าที่เป็น เครื่องมือเชิงประจักษ์ในการวินิจฉัย และช่วยให้บุคคลมองเห็น “ทุกข์” และ “สมุทัย” (สาเหตุแห่งทุกข์) ซึ่งมีรากฐานจาก กิเลส และ อวิชชา ที่ปรากฏชัดในแผนผังชีวิตได้อย่างละเอียด การหยั่งรู้นี้จะเป็นแรงจูงใจและแนวทางที่เป็นรูปธรรมในการน้อมนำหลัก “อริยมรรคมีองค์ 8” มาประยุกต์ใช้เพื่อมุ่งสู่ “นิโรธ” (การดับทุกข์) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า ชโยติษสามารถเป็นสะพานเชื่อมที่ช่วยเสริมสร้าง ปัญญา (Prajna) และ สติ (Sati) ในการดำเนินชีวิตภายใต้หลักพุทธธรรม และเปลี่ยนบทบาทของโหราศาสตร์จากเพียงการทำนายโชคชะตา สู่การเป็น แผนที่ ที่ชี้ทางในการแก้ไขปัญหาชีวิต อย่างไรก็ตาม บทความยังได้กล่าวถึงข้อจำกัดของโหราศาสตร์และเน้นย้ำถึงความสำคัญของการใช้ปัญญาและหลักธรรมเป็นที่ตั้งสูงสุดเสมอ

ศรัทธา 4 กับการดำเนินชีวิต แนวทางสู่เป้าหมายอันสูงสุดในพระพุทธศาสนา

2025-12-15T16:52:47+07:00

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ ศรัทธา 4 ในฐานะกรอบคิดเชิงพุทธที่กำหนดทิศทางการดำเนินชีวิตสู่เป้าหมายสูงสุด คือ นิพพาน งานศึกษาดำเนินด้วยการวิเคราะห์เอกสารและสังเคราะห์แนวคิดจากคัมภีร์ อรรถกถา และงานอธิบายร่วมสมัย ผลการศึกษาพบว่า ศรัทธามิใช่ความเชื่อเลื่อนลอย แต่เป็นความเชื่อที่มีเหตุผลและประสบการณ์รองรับ ทำหน้าที่เป็นพลังให้เกิดการปฏิบัติ จนเข้าถึงความสุขตามลำดับอีกทั้งตรรกศาสตร์มีบทบาทเป็นเครื่องมือทวนสอบ ป้องกันความงมงาย และทำให้ศรัทธาตั้งมั่นบนความจริง เมื่อนำศรัทธา 4 มาประยุกต์ใช้ จะก่อให้เกิดความรับผิดชอบทางศีลธรรม การยกระดับคุณภาพชีวิต และสังคมที่เกื้อกูล สันติสุข เป็นแนวทางนำชีวิตให้ถึงเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา

สติปัฏฐานสูตรในการพัฒนาทักษะมวยไทย

2025-12-26T20:59:46+07:00

บทความวิชาการนี้มุ่งอธิบายบทบาทของสติปัฏฐานสูตรในการพัฒนาทักษะมวยไทยอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ ในฐานะที่สติปัฏฐานสูตรเป็นหลักธรรมว่าด้วยการเจริญสติ (สติปัฏฐาน 4) ดังพุทธภาษิตว่าเป็นทางเอกเพื่อความบริสุทธิ์และการบรรลุปัญญาสูงสุด บทความนี้เชื่อมโยงหลักการเจริญสติกับการฝึกมวยไทยโดยชี้ให้เห็นว่าการฝึกสติอย่างต่อเนื่องส่งผลให้เกิดปัญญาและสมรรถนะทางกายที่ดีขึ้น นักมวยไทยที่ฝึกตามแนวสติปัฏฐานสามารถพัฒนาทักษะได้เต็มศักยภาพ มีสมาธิจดจ่อ ตลอดจนเกิดคุณธรรมของนักกีฬาที่พึงประสงค์ เช่น รู้แพ้รู้ชนะ รู้อภัย มีน้ำใจนักกีฬา และความเป็นสุภาพบุรุษ ในทางกลับกัน หากขาดการฝึกสติอย่างเป็นระบบ การพัฒนาทักษะมวยไทยอาจไร้ทิศทางการพัฒนาและไม่มีประสิทธิผล ส่งผลให้การฝึกซ้อมไม่บรรลุผลตามเป้าหมาย บทความนี้สรุปว่า การบูรณาการสติปัฏฐานสูตรเข้ากับการฝึกมวยไทยนั้น ส่งเสริมปัญญาในการรู้ตนเองและประสิทธิภาพสูงสุดในการกีฬา ควบคู่กับการปลูกฝังคุณธรรมของความเป็นนักกีฬาที่ดี