https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/issue/feed 2026-06-30T21:42:57+07:00 ดร.สันติราษฎร์ พวงมลิ gs@mbu.ac.th Open Journal Systems <p>1. เพื่อเป็นแหล่งเผยแพร่ความรู้ทางวิชาการและงานวิจัยของคณาจารย์ นักวิจัย นักวิชาการ นิสิตนักศึกษา และผู้สนใจทั่วไป ในสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ ตลอดจนแขนงวิชาที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระพุทธศาสนา ปรัชญา รัฐศาสตร์ รัฐประศาสนศาสตร์ นิติศาสตร์ การจัดการ การจัดการเชิงพุทธ จิตวิทยาบริหารธุรกิจ การบริหารการศึกษา การพัฒนาสังคม เป็นต้น</p> <p>2. เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ทางวิชาการให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศชาติ พระพุทธศาสนา มหาวิทยาลัยและสังคม</p> <p>3. เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ทางวิชาการให้เป็นไปตามพันธกิจของบัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย</p> https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/290195 2026-06-16T14:23:28+07:00 จตุภูมิ แสนคำ chamingcsy@gmail.com

<p>บทความนี้ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ประการ ซึ่งเป็นหลักธรรมอันทรงคุณค่าจากพระพุทธศาสนา ที่รู้จักกันในชื่อ “หัวใจเศรษฐี” ได้แก่ อุฏฐานสัมปทา (ความขยันหมั่นเพียร), อารักขสัมปทา (การรักษาทรัพย์สิน), กัลยาณมิตตตา (การคบมิตรดี) และสมชีวิตา (การเลี้ยงชีวิตพอดี) ในบริบทของโลกยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เทคโนโลยีมีบทบาทอย่างกว้างขวางและเปลี่ยนแปลงชีวิตมนุษย์รวดเร็ว แม้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและเปิดโอกาสใหม่ แต่ก็เกิดความท้าทายด้านจริยธรรม ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และผลกระทบทางสังคม บทความชี้ให้เห็นว่าการนำหลักธรรมเหล่านี้มาประยุกต์ใช้สามารถเป็นแนวทางในการพัฒนาทักษะที่เหมาะสม รักษาทรัพย์สินและข้อมูลอย่างมีจรรยาบรรณ สร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ที่ดี และดำเนินชีวิตอย่างสมดุลในยุคดิจิทัล สอดคล้องกับการรักษาคุณค่าความเป็นมนุษย์ควบคู่ไปกับการใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติและรับผิดชอบ โดยสรุป ธรรมะสามารถขับเคลื่อนชีวิตให้ผาสุกได้อย่างยั่งยืนควบคู่กับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีสมัยใหม่ในศตวรรษที่ 21</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/290197 2026-06-16T14:05:23+07:00 พระมหาธีระวัฒน์ ธิติโชติ konarmii002@gmail.com

<p>บทความเรื่อง “หลักพุทธธรรม 7 ประการ : รากฐานแห่งการพัฒนาครูสู่ความเป็นเลิศ” มุ่งเน้นการนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา 7 ประการ ได้แก่ ธรรมโลกบาล อิทธิบาท 4 สังคหวัตถุ 4 พรหมวิหาร 4 ฆราวาสธรรม 4 มรรคมีองค์ 8 และทศพิธราชธรรม มาประยุกต์ใช้เป็นกรอบแนวคิดและแนวทางปฏิบัติในการพัฒนาครูให้มีความเป็นเลิศในวิชาชีพอย่างแท้จริง ทั้งในด้านองค์ความรู้ ทักษะ สมรรถนะ และจิตวิญญาณความเป็นครู หลักธรรมแต่ละประการมีบทบาทช่วยขัดเกลานิสัย พัฒนาอุปนิสัยแห่งความดีงาม เสริมสร้างคุณธรรมในการสอน ความรับผิดชอบต่อหน้าที่ การจัดการตนเองและการสร้างมนุษยสัมพันธ์ในโรงเรียนและชุมชน ครูที่ยึดมั่นในหลักพุทธธรรมจะสามารถประพฤติตนเป็นตัวอย่างที่ดี มีวินัย มีจิตสำนึกในวิชาชีพ และสามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งเสริมศิษย์ให้ได้รับการพัฒนาอย่างรอบด้าน ทั้งด้านวิชาการและคุณธรรม ความเมตตา เสียสละ และความเป็นผู้นำ ผลลัพธ์คือการยกระดับคุณภาพชีวิตและการศึกษาของผู้เรียน พร้อมส่งเสริมบรรยากาศการเรียนรู้ที่ดีในสังคมไทย อันนำไปสู่การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างยั่งยืนในระยะยาว</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/290194 2026-06-16T14:28:19+07:00 นราชัย ผุยลา sacoowawwa@gmail.com

<p>การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ต้องการทักษะพื้นฐาน 3Rs ได้แก่ การอ่านออก การเขียน และการคิดเลข รวมทั้งทักษะสำคัญ 8Cs เช่น การคิดอย่างมีวิจารณญาณ ความคิดสร้างสรรค์ ความร่วมมือ และคุณธรรม เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและซับซ้อน หลักอานาปานสติ ซึ่งเป็นวิธีฝึกสมาธิโดยการกำหนดรู้ลมหายใจเข้า-ออก ช่วยพัฒนาจิตใจให้สงบ มีสมาธิ ลดความเครียดและวิตกกังวล ส่งเสริมประสิทธิภาพในการคิด วิเคราะห์ การเรียนรู้ และการทำงาน การบูรณาการหลักอานาปานสติเข้ากับการเรียนการสอนในสถานศึกษาและห้องเรียนยุคใหม่จึงเป็นแนวทางที่สำคัญ โดยสามารถสร้าง “พื้นที่ภายใน” ที่มั่นคง ช่วยพัฒนาทักษะ 3Rs และ 8Cs อย่างครบถ้วนและยั่งยืน บทความนี้เสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอานาปานสติในการฝึกสมาธิและส่งเสริมทักษะที่จำเป็น เพื่อเตรียมผู้เรียนให้พร้อมรับมือกับความท้าทายในศตวรรษที่ 21 อย่างมีคุณภาพทั้งทางปัญญาและจิตใจ</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/289355 2026-06-16T14:32:25+07:00 จิณณ์ชญา พวงประเสริฐ tanapornp9@gmail.com วราภรณ์ สุขใส ploywaraporn4@gmail.com ธีรทัศน์ ปิติภาคย์พงษ์ plikbma14@gmail.com ปัทมาภรณ์ ศัพท์พันธุ์ tanapornp9@gmail.com

<p>บทความวิชาการเรื่อง “พละ 5 ศรัทธา ศีล : พลังของการใช้ชีวิตสู่จุดหมายอย่างยั่งยืน” &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความหมายและความสำคัญของการใช้ชีวิตตามแนวทางพระพุทธศาสนา โดยมุ่งวิเคราะห์หลักธรรมเรื่อง “พละ 5” โดยเฉพาะ “ศรัทธา” และ “ศีล” ในฐานะพลังสำคัญของการพัฒนาชีวิตมนุษย์ ทั้งในด้านจิตใจ สังคม และคุณธรรม</p> <p>การศึกษาพบว่า มนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่ต้องพึ่งพาอาศัยกัน การดำเนินชีวิตอย่างมีคุณภาพจึงจำเป็นต้องอาศัยหลักธรรมเป็นแนวทางในการควบคุมพฤติกรรมและพัฒนาจิตใจ “ศรัทธา” เป็นพลังแห่งความเชื่อที่ตั้งอยู่บนเหตุผลและปัญญา ช่วยให้เกิดกำลังใจในการดำเนินชีวิตและทำความดี ส่วน “ศีล” เป็นหลักแห่งการสำรวมกาย วาจา และใจ เพื่อไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น อันเป็นรากฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข</p> <p>นอกจากนี้ “เบญจศีล” และ “เบญจธรรม” ยังเป็นหลักธรรมที่เกื้อกูลกันในการพัฒนาความประพฤติและคุณธรรมภายในของมนุษย์ อันนำไปสู่ความสุข ความมั่นคง และความยั่งยืนของชีวิต ทั้งในระดับบุคคลและสังคม บทความนี้จึงสะท้อนให้เห็นว่า พละ 5 โดยเฉพาะศรัทธาและศีล เป็นพลังภายในที่ช่วยให้มนุษย์สามารถดำเนินชีวิตอย่างมีคุณค่า มีเป้าหมาย และเข้าถึงความสงบสุขอย่างแท้จริงตามแนวทางพระพุทธศาสนา</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/288824 2026-06-16T14:39:02+07:00 อุตมะ ปภาภูธนะนันต์ uattama.p@gmail.com

<p>บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์กระบวนการปรากฏแห่งนิมิตในการเจริญเตโชกสิณ ตามนัย วิสุทธิมรรค และวิมุตติมรรค เพื่อสร้างความเข้าใจเชิงแบบแผนสำหรับการประพฤติปฏิบัติ โดยใช้วิธีการศึกษาวิเคราะห์เอกสารเชิงเปรียบเทียบ ประกอบร่วมกับมุขปาฐะ และงานวิจัยร่วมสมัยที่เกี่ยวข้อง</p> <p>ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการปรากฏแห่งนิมิตในการเจริญเตโชกสิณเป็นพัฒนาการของจิตที่ดำเนินไปอย่างเป็นลำดับและเป็นระบบ สามารถจำแนกได้เป็น 3 ระยะ ได้แก่ (1) บริกรรมนิมิต คือการกำหนดอารมณ์เริ่มต้นจากการเพ่งเปลวไฟภายนอก (2) อุคคหนิมิต คือการปรากฏของนิมิตในมโนทวารเสมือนการรับรู้ด้วยจักษุแม้อยู่ในภาวะหลับตา โดยคัมภีร์เปรียบเทียบลักษณะนิมิตเสมือนพัดใบตาลทองลอยอยู่ในอากาศ และ (3) ปฏิภาคนิมิต คือสภาวะที่นิมิตมีความละเอียด ผ่องใส และบริสุทธิ์ เสมือนแผ่นแว่นหรือเปลือกสังข์ที่ขัดอย่างดีแล้ว อันสัมพันธ์กับการระงับนิวรณ์และการเข้าสู่อุปจารสมาธิ</p> <p>สรุปผลการวิเคราะห์ พบว่า เตโชกสิณตามนัยคัมภีร์ทั้งสองมิได้แสดงเพียงวิธีการเพ่งเปลวไฟเพื่อให้เกิดนิมิตเท่านั้น หากยังสะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการปรากฏของนิมิต อันสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของจิตจากการรับรู้อารมณ์ภายนอก ไปสู่การรับรู้ภายในที่ละเอียดประณีตั้งมั่นยิ่งขึ้น อันแสดงถึงหลักสำคัญของการเจริญสมถกรรมฐานในแนวเตโชกสิณอย่างเป็นระบบ และมีแบบแผน.</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย https://so04.tci-thaijo.org/index.php/mgsj/article/view/285905 2026-06-16T14:42:45+07:00 เชิดพันธ์ โชติคุณ cherdphan.cho@student.mbu.ac.th พนภาค ผิวเกลี้ยง panaphai.phe@student.mbu.ac.th รุ่งฤทธิ์ สนิทปะโค rungrit.san@student.mbu.ac.th

<p>หลักคําสอนที่สำคัญในพระพุทธศาสนาถือเป็นหัวใจเพื่อการดับทุกข์ของมนุษย์ มีแนวคิดว่าสิ่งมีชีวิตทุกชนิดรวมถึงมนุษย์เกิดขึ้นมาพร้อมกับลักษณะสามประการตามธรรมชาติที่เรียกว่า หลักไตรลักษณ์ อันได้แก่ ทุกข์ (ความทุกข์) อนิจจัง (ความไม่เที่ยง) และอนัตตา (ความไม่มีตัวตน) การที่มนุษย์จะหลุดพ้นจากห้วงของความทุกข์ได้นั้น ย่อมจะต้องกระทำการให้เป็นไปเพื่อการดับทุกข์ตามหลักอริยสัจสี่ โดยในหลักคําสอนว่าด้วยอริยสัจสี่นั้นอาจกล่าวได้โดยละเอียดว่าเป็นการกล่าวถึงวงจรปฏิจจสมุปบาท อันเป็นการอธิบายเรื่องเหตุแห่งทุกข์และการดับทุกข์ทั้งในทางสมุทยวาร (สายเกิด) และนิโรธวาร (สายดับ) เป้าหมายของชีวิตคือการพ้นทุกข์ แม้ชีวิตจะดำรงอยู่ในวัฏจักรแห่งทุกข์ แต่พุทธปรัชญาก็ชี้ให้เห็นถึงหนทางแห่งการหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง นั่นคือ นิพพาน ซึ่งเป็นสภาวะที่สิ้นสุดกิเลส ตัณหา และอวิชชา โดยการปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ 8 การเข้าถึงนิพพานจึงเป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดของชีวิตในทัศนะพุทธปรัชญา</p>

2026-06-30T00:00:00+07:00 ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย