วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ

บทบรรณาธิการ

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

สารบัญ

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

ศัพท์ทหารรู้ไว้ ใช้ได้จริง

สถาบันภาษากองทัพไทย กองบัญชาการสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

ปกหน้าวารสาร

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

ภาพกิจกรรมสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

การมีส่วนร่วมในการรักษาความปลอดภัยเพื่อป้องกันการโจรกรรมกระสุน และวัตถุระเบิดที่เก็บภายในคลังแสงของกองทัพบก

สรวิศ ธนาศตายุส — 2025-12-29

ปัญหาสำคัญที่เกิดขึ้นในการเก็บรักษากระสุนและวัตถุระเบิดนั้น คือ ปัญหาจากการลักลอบนำกระสุน และวัตถุระเบิดออกจากคลัง การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับขั้นการมีส่วนร่วม และเปรียบเทียบความแตกต่าง ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับระดับขั้นการมีส่วนร่วมในการรักษาความปลอดภัยเพื่อป้องกันการโจรกรรมกระสุนและ วัตถุระเบิดที่เก็บภายในคลังแสงของกองทัพบก ในการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างได้แก่ 1) นายทหารชั้นสัญญาบัตร 2) นายทหารชั้นประทวนซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่คลัง 3) นายทหารชั้นประทวนซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ รักษาการณ์ และ 4) ลูกจ้าง/พนักงานราชการ โดยกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดเป็นข้าราชการสังกัดคลังแสงที่ 1-6 กองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก จำนวน 330 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถามความคิดเห็น สถิติที่ใช้ในการ วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถามใช้สถิติเชิงพรรณนา เป็นการวิเคราะห์และนำเสนอข้อมูลที่เก็บรวบรวมมาได้นำมาบรรยายถึงลักษณะของข้อมูลดังกล่าว สถิติที่ใช้ ในการวิจัย ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และใช้สถิติเชิงอนุมานในการ วิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว
ผลการวิจัยที่ได้ คือ กลุ่มตัวอย่างมีระดับการมีส่วนร่วม ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ปัจจัยบุคคลด้านตำแหน่ง ด้านอายุราชการ ด้านระดับการศึกษาสูงสุด และด้านรายได้ เฉลี่ยต่อเดือน เข้าไปมีส่วนร่วมในแต่ละระดับขั้นที่ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (Sig. < 0.05) เป็นไปตามสมมติฐาน และมีข้อเสนอแนะว่า ควรสนับสนุนให้มีการบริหารงานในรูปแบบการมีส่วนร่วม ระหว่างผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจากเดิม ที่มีอยู่ในระดับมากแล้วให้มากขึ้นไปอีก โดยส่งเสริม ให้ผู้บังคับบัญชา และเจ้าหน้าที่ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในทุกระดับ มีความสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิดยิ่งขึ้น มีการปลูกฝังทัศนคติ ค่านิยมของการมีส่วนร่วมให้กับผู้ใต้บังคับบัญชา โดย ยึดหลักการปฏิบัติตามสายการบังคับบัญชาอย่างเคร่งครัด และมีการกระจายความรับผิดชอบอย่างเป็นระบบ และชัดเจน บริหารงานในลักษณะที่เปิดกว้างทั้งด้านความคิด และจิตใจ ส่งเสริมให้ข้าราชการภายในหน่วยมีความสนใจ เกี่ยวกับการมีส่วนร่วม

แนวทางป้องกันการตกเป็นเหยื่อถูกคุกคามทางเพศออนไลน์ของนักเรียนหญิง โรงเรียนช่างฝีมือทหาร สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ กองบัญชาการกองทัพไทย

ปัทพร ต้นโพธิ์ — 2025-12-29

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สถานการณ์ รูปแบบ และวิธีการตกเป็นเหยื่อการถูกคุกคามทางเพศทางออนไลน์ของนักเรียนหญิงโรงเรียนช่างฝีมือทหาร 2) ผลกระทบจากการตกเป็นเหยื่อการถูกคุกคามทางเพศทางออนไลน์ของนักเรียนหญิงโรงเรียนช่างฝีมือทหาร และ 3) แนวทางในการป้องกันการตกเป็นเหยื่อการถูกคุกคามทางเพศทางออนไลน์ของนักเรียนหญิงโรงเรียนช่างฝีมือทหาร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกนักเรียนหญิงจำนวน 15 คน และอาจารย์โรงเรียนช่างฝีมือทหารจำนวน 3 คน ทำการวิเคราะห์โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนหญิงส่วนใหญ่เคยตกเป็นเหยื่อการคุกคามทางเพศออนไลน์ โดยเฉพาะผ่านแพลตฟอร์ม Facebook และ Instagram ในรูปแบบของข้อความ รูปภาพ หรือวิดีโอลามก การชักชวนทางเพศ และการคอมเมนต์ในลักษณะล่วงละเมิด ผลกระทบที่พบมีทั้งด้านจิตใจ เช่น ความวิตกกังวล หวาดระแวง และรู้สึกอับอายเเละด้านสังคม เช่น ไม่ไว้วางใจคนรอบข้างหรือไม่กล้าสื่อสารกับผู้อื่น ขณะที่ผลกระทบด้านการเรียนมีน้อยมาก แนวทางการป้องกันตนเองส่วนใหญ่เป็นการใช้กลยุทธ์ระดับปัจเจก เช่น การบล็อกผู้คุกคาม การตั้งค่าความเป็นส่วนตัว และการไม่เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล อย่างไรก็ตาม นักเรียนส่วนใหญ่ยังขาดการสนับสนุนในระดับโครงสร้างจากโรงเรียนหรือครอบครัว แม้ระบบวินัยแบบทหารจะส่งผลให้นักเรียนมีความเข้มแข็งทางจิตใจ แต่ก็สร้างข้อจำกัดต่อการเปิดเผยปัญหา ทำให้บางรายรู้สึกโดดเดี่ยวและไม่กล้าขอความช่วยเหลือ ผลการวิจัยเสนอว่าควรมีการอบรมบุคลากรในสถานศึกษา สร้างช่องทางรับฟังที่ปลอดภัย และสื่อสารกับผู้ปกครองอย่างเข้าใจเพื่อสร้างระบบป้องกันเชิงโครงสร้างที่ยั่งยืน

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการใช้แอปพลิเคชัน My RTARF ของข้าราชการกองบัญชาการกองทัพไทย

สุริโย พังดี — 2025-12-29

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างระหว่างปัจจัยที่ส่งผลต่อความตั้งใจ เชิงพฤติกรรม และพฤติกรรมการใช้แอปพลิเคชัน My RTARF ของข้าราชการในสังกัดกองบัญชาการกองทัพไทย โดยประยุกต์ใช้กรอบแนวคิด ทฤษฎีการยอมรับและการใช้เทคโนโลยี (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology: UTAUT) ซึ่งประกอบด้วย ตัวแปรต้น ได้แก่ ความคาดหวังในประสิทธิภาพ (Performance Expectancy: PE), ความคาดหวังในความพยายาม (Effort Expectancy: EE), อิทธิพลทางสังคม (Social Influence: SI), และสภาพสิ่งอำนวยความสะดวก (Facilitating Conditions: FC) โดยมีความตั้งใจเชิงพฤติกรรม (Behavioral Intention: BI) เป็นตัวแปรส่งผ่าน และพฤติกรรมการใช้งาน (Use Behavior: UB) เป็นตัวแปรตาม กลุ่มตัวอย่างในการวิจัย คือข้าราชการจำนวน 400 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มอย่างมีระบบตามสัดส่วนหน่วยงาน โดยใช้แบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพเป็นเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยเทคนิคการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง (Structural Equation Modeling: SEM) ผลการวิเคราะห์พบว่า ตัวแปร PE, SI และ FC มีอิทธิพล อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อ BI หรือ UB ขณะที่ EE ไม่มี อิทธิพลที่ชัดเจน ทั้งนี้ โมเดลที่ได้มีค่าความสอดคล้อง ได้แก่ RMSEA, GFI, TLI และ CMIN/DF อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า การส่งเสริมการใช้งานแอปพลิเคชัน ในหน่วยงานภาครัฐควรคำนึงถึงความเชื่อมั่นในประสิทธิภาพ ความเข้าใจในบริบทของผู้ใช้งาน และแรงสนับสนุนจาก สังคมหรือองค์กรร่วม รวมถึงการจัดให้มีโครงสร้างพื้นฐาน และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสม ซึ่งจะนำไปสู่พฤติกรรม การใช้งานที่ต่อเนื่อง ยั่งยืน และสอดคล้องกับเป้าหมายของการพัฒนารัฐบาลดิจิทัลในระยะยาว

รูปแบบการบริหารวิชาการโดยใช้ SMART SPR Model ในการส่งเสริมความสามารถ ด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพเป็นพลโลก โรงเรียนสายปัญญารังสิต สังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี

ปาณิสรา สิงหพงษ์ — 2025-12-29

การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบและศึกษาผลการใช้รูปแบบการบริหารวิชาการโดยใช้ SMART SPR Model ในการส่งเสริมความสามารถด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพเป็นพลโลก โรงเรียนสายปัญญารังสิต เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R & D) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัย แบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ครูและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับโรงเรียนสายปัญญารังสิต จำนวน 92 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง (Semi-Structure Interview) ค่า IOC ทั้งฉบับ เท่ากับ 0.95 และแบบสอบถาม ค่าเฉลี่ยทั้งฉบับ เท่ากับ 0.95 สถิติวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และ การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการบริหารวิชาการโดยใช้ SMART SPR Model กับการส่งเสริมความสามารถด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) มีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 2) ความสามารถด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) กับผู้เรียนมีศักยภาพเป็นพลโลก มีความสัมพันธ์เชิงบวกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 3) ความสามารถด้านการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ส่งผลต่อผู้เรียนมีศักยภาพเป็นพลโลกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยพบว่ามี 3 ตัวแปรที่มีอำนาจพยากรณ์ ได้แก่ ด้านทักษะการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ร้อยละ 66.40 ด้านทักษะการออกแบบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ร้อยละ 77.90 และด้านทักษะการวัดและประเมินผลการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ร้อยละ 81.90 ตามลำดับ และภาพรวมมีอำนาจพยากรณ์ร้อยละ 81.90 และ 4) ผลการประเมินรูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า ด้านที่มีคุณภาพอยู่ในระดับดีมากมากที่สุด ได้แก่ ด้านความเป็นไปได้ (Feasibility) รองลงมา คือ ด้านความเป็นประโยชน์ (Utility) กับด้านความถูกต้องครอบคลุม และมีคุณภาพอยู่ในระดับดี ได้แก่ ด้านความเหมาะสม (Propriety) และภาพรวมมีคุณภาพอยู่ในระดับดี

ปกหน้าด้านในวารสาร

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

จริยธรรมในการตีพิมพ์บทความวิชาการ บทความวิจัย

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

วัตถุประสงค์ ขอบเขต และเงื่อนไขการตีพิมพ์

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

ปกหลังวารสาร

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29

การปรับตัวของชนพื้นเมืองในเขตอาร์กติก : บทบาทของรัฐบาลท้องถิ่นและองค์การ ระหว่างประเทศในการเผชิญปัญหาความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อม

จิรายุทธ คำบุญ — 2025-12-29

บทความนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นในเขตอาร์กติก ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อชนพื้นเมือง ในมิติของสิ่งแวดล้อม สังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ โดยเน้นบทบาท ของรัฐบาลท้องถิ่นและองค์การระหว่างประเทศในการสนับสนุนการปรับตัวของชนพื้นเมืองในบริบทที่ซับซ้อนและเปราะบาง โดยบทความนี้ได้บูรณาการทฤษฎีทางรัฐศาสตร์ อย่างทฤษฎีเสรีนิยมใหม่เชิงสถาบัน (Neo-Liberal Institutionalism) และแนวคิดการเมืองสีเขียว (Green Politics) เพื่อทำความเข้าใจความร่วมมือระหว่างประเทศและการจัดการทรัพยากร ในเขตอาร์กติก

ผลการศึกษาส่งผลให้เห็นว่า ชนพื้นเมืองในเขตอาร์กติก เช่น ชนเผ่าอินูอิต (Inuit) ชนเผ่าซามิ (Sami) ชนเผ่าเนเนตส์ (Nenets) ต้องเผชิญกับความท้าทายจากการละลายของน้ำแข็งทะเลและชั้นดินเยือกแข็ง (Permafrost) อันเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการสูญเสียความมั่นคงทางอาหาร และส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมด้วยเหตุนี้ การปรับตัวของชนพื้นเมืองจึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากรัฐบาลท้องถิ่นและองค์การระหว่างประเทศโดยรัฐบาลท้องถิ่นมีบทบาทสำคัญในการพัฒนานโยบายและโครงการที่ตอบสนองต่อบริบทของปัญหา เช่น การสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสม การส่งเสริมทางเลือกอาชีพใหม่ ๆ ในขณะที่องค์การระหว่างประเทศ อย่างสภาอาร์กติกและองค์การสหประชาชาติ มีบทบาทในการจัดหาทรัพยากรการพัฒนากรอบความร่วมมือ และการเปิดโอกาสให้ชนพื้นเมืองมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจระดับโลก

ดังนั้น บทความนี้นำเสนอข้อเสนอแนะสำหรับการปรับตัวในอนาคต ได้แก่ การบูรณาการความรู้ดั้งเดิม (Traditional Ecological Knowledge: TEK) กับข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ การพัฒนาความมั่นคงทางอาหารการเสริมสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่ยั่งยืน และการส่งเสริมบทบาทของชนพื้นเมืองในกระบวนการตัดสินใจในทุกระดับ ทั้งนี้ เพื่อสร้างแนวทางการปรับตัวที่ยั่งยืนและครอบคลุมในระยะยาว พร้อมทั้งสร้างความตระหนักในระดับโลกเกี่ยวกับความสำคัญของเขตอาร์กติกในฐานะระบบนิเวศที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

การคาดการณ์เชิงกลยุทธ์ต่อภัยคุกคามจากแก๊ง Call Center ข้ามชาติในชายแดน ไทย-เมียนมา : บทเรียน แนวโน้ม และทางออกที่เป็นไปได้สำหรับประเทศไทย

บดินทร์ สันทัด — 2025-12-29

บทความทางวิชาการเรื่องนี้ มีที่มาของการศึกษาจากปัญหาการแพร่ระบาดของอาชญากรรม Call Center Scammers ซึ่งสร้างความเสียหายเชิงเศรษฐกิจและสังคมอย่างรุนแรง โดยมีศูนย์กลางปฏิบัติการในเขตพื้นที่ที่อำนาจรัฐเข้าถึงได้จำกัด เช่น รัฐกะเหรี่ยง ประเทศเมียนมา การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ปัจจัยต้นทางของปัญหา 2) ประเมินแนวโน้มภัยคุกคาม และ 3) เสนอนโยบายเชิงยุทธศาสตร์ที่ตอบสนองต่อความไม่แน่นอนและผลกระทบได้อย่างรอบด้าน วิธีการศึกษาใช้กรอบการวิเคราะห์ Strategic Foresight ตามแนวคิดของหนังสือ Scenario-Based Strategic Planning: Developing Strategies in an Uncertain World โดยอาศัยข้อมูลสาธารณะจากการดูงานภาคสนาม รายงานหน่วยงานความมั่นคง งานวิชาการ และข้อมูลเชิงนโยบาย เพื่อวิเคราะห์ความไม่แน่นอนและ ผลกระทบของปัจจัยที่เกี่ยวข้อง พร้อมใช้เครื่องมือ Impact/Uncertainty Grid ในการระบุ Critical Uncertainties และจัดลำดับความสำคัญของมาตรการรับมือ
ผลการศึกษานี้ ชี้ว่า ปัจจัยวิกฤตสูงสุดคือ ขีดความสามารถในการปรับตัวทางเทคโนโลยีของ Call Center Scammers ที่ใช้ทรัพยากร เช่น อินเทอร์เน็ตดาวเทียม Starlink เครื่องปั่นไฟ เงินทุนต่างชาติ เพื่อเลี่ยงมาตรการกดดันของไทย ขณะที่ปัจจัยอื่น เช่น ความได้เปรียบทางภูมิประเทศของไทย ช่องทางการเงินระหว่างประเทศ ข้อจำกัดเชิงอธิปไตย มีบทบาทสำคัญต่อการดำเนินงานของกลุ่มเหล่านี้ด้วยเช่นกัน แต่มีลำดับความสำคัญและเร่งด่วนรองลงมา การวิเคราะห์ยังพบว่า ไทยยังมีข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีตอบโต้ เช่น Cyber Attack และ Electronic Warfare และต้องอาศัยความร่วมมือ ระหว่างประเทศในการควบคุมทรัพยากรที่สนับสนุนอาชญากรรม ข้อเสนอแนะหลักแบ่งเป็น 3 คลัสเตอร์ ได้แก่ 1) ด้านเทคโนโลยี ด้วยการพัฒนาและจัดหา Beamforming Jammer และตั้งหน่วย Cyber Task Force เชิงรุก 2) ด้านพื้นที่และการบังคับใช้กฎหมายด้วยการยกระดับฐาน ปฏิบัติการชายแดนและพัฒนา Smart Border Monitoring และ 3) ด้านการทูตและความร่วมมือนานาชาติ ต้องเจรจา กับ SpaceX และรัฐบาลจีนเพื่อควบคุมทรัพยากรที่ใช้สนับสนุนเครือข่ายผิดกฎหมาย บทสรุปชี้ว่า การรับมือภัยคุกคามนี้ต้องให้ความสำคัญสูงสุดกับการจัดการด้านเทคโนโลยี ขณะเดียวกันก็ควบดูไปกับมาตรการด้านชายแดนและการทูตเพื่อสร้างผลลัพธ์ที่ขัดเจนต่อความมั่นคงของไทย

การเปลี่ยนแปลงของเส้นเขตแดนแม่น้ำเมยกับอำนาจอธิปไตยของรัฐ

รัฐอัครธีร์ อัครธีรฐิติภูมิ — 2025-12-29

บทความวิชาการฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์ปัญหาการเปลี่ยนแปลงของเส้นเขตแดนตามแนวแม่น้ำเมย ซึ่งทำหน้าที่ เป็นพรมแดนธรรมชาติระหว่างประเทศไทยกับสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา โดยใช้กระบวนการศึกษาทางเอกสาร และวิเคราะห์จากหลักกฎหมายระหว่างประเทศว่าด้วยการกำหนดเขตแดนทางธรรมชาติ ได้แก่ หลักการกำหนดเขตแดน โดยใช้ร่องน้ำลึก (Thalweg) หลักการกร่อนทีละน้อย (Accretion) และหลักการเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน (Avulsion) การศึกษาพบว่า ลักษณะการเปลี่ยนแปลงของลำน้ำเมยมีความซับซ้อนทั้งในเชิงกายภาพ กฎหมาย และผลกระทบ ต่อประชาชนในพื้นที่ชายแดน โดยเฉพาะกรณีพื้นที่ตัดขาดขนาดประมาณ 340 ไร่ ซึ่งเป็นพื้นที่พิพาทที่ยังคงมี ประชาชนชาวไทยเข้าอยู่อาศัยและใช้ประโยชน์ในการทำการเกษตรมาอย่างต่อเนื่อง พื้นที่ดังกล่าวกลายเป็นจุดอ่อนไหว เชิงอธิปไตยและความมั่นคง เนื่องจากขาดการกำหนดเขตแดนที่แน่ชัดและอาจนำไปสู่ข้อพิพาททางการเมือง และการทหาร บทความวิชาการฉบับนี้เสนอความสำคัญในการแก้ไขปัญหาโดยอาศัยกลไกความร่วมมือระหว่างประเทศ ตลอดจนการออกแบบนโยบายที่คุ้มครองสิทธิของประชาชนในพื้นที่ชายแดนอย่างรอบด้าน เพื่อรักษาเสถียรภาพ ทางอธิปไตยของรัฐไทย และลดความเสี่ยงจากความขัดแย้งในระดับระหว่างประเทศในระยะยาว

การศึกษา คือ ปัจจัยความมั่นคงของประเทศ

ปริตต์ สายสี — 2025-12-29

การศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความมั่นคงของประเทศ เนื่องจากมีบทบาทในการพัฒนาคุณลักษณะและทัศนคติ ของเยาวชนที่สามารถส่งเสริมความมั่นคงของประเทศได้อย่างยั่งยืน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาท ของระบบการศึกษาในการพัฒนาคุณลักษณะและทัศนคติที่ส่งเสริมความมั่นคงของประเทศในบริบทของการเปลี่ยนแปลง ในศตวรรษที่ 21 และเสนอแนวทางเชิงนโยบายในการพัฒนาระบบการศึกษาให้ตอบสนองต่อความต้องการของประเทศ วิธีการศึกษา ประกอบด้วย การทบทวนเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาและความมั่นคงของประเทศ และการวิเคราะห์ บทบาทของการศึกษาในมิติต่าง ๆ เช่น การพัฒนาทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 การส่งเสริมความมีจิตสำนึกพลเมือง การลดความเหลื่อมล้ำ และการเสริมสร้างความตระหนักด้านความมั่นคง
ผลการศึกษาพบว่า ระบบการศึกษามีบทบาทสำคัญ ในการสร้างพลเมืองที่มีความรับผิดชอบ สร้างทักษะการคิด วิเคราะห์และแก้ปัญหาให้แก่เยาวชน รวมทั้งช่วยลด ความเหลื่อมล้ำทางสังคมและเสริมสร้างความสมานฉันท์ ในประเทศ นอกจากนี้ยังช่วยส่งเสริมการตระหนักถึง ความมั่นคงในด้านต่าง ๆ เช่น ความปลอดภัยไซเบอร์ และการจัดการภัยพิบัติ

ข้อเสนอแนะในการพัฒนาระบบการศึกษา ได้แก่ การปรับปรุงหลักสูตรให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 การพัฒนาครูให้มีทักษะที่ทันสมัย การส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความยั่งยืนในระบบการศึกษา ซึ่งจะส่งผลให้เยาวชนสามารถพัฒนาทักษะและคุณลักษณะที่สำคัญต่อความมั่นคงของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การควบคุมสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (Dual-Use Items) ภายใต้บริบทความมั่นคงระหว่างประเทศ : การวิเคราะห์เชิงกฎหมายและข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับประเทศไทย

วัลล์ธิดา รามสูต — 2025-12-29

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เชิงกฎหมายเกี่ยวกับสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (Dual-Use Items: DUI) ซึ่งเป็นสินค้าที่มีคุณสมบัติในการนำไปใช้ทั้งในกิจการพลเรือนและกิจการทางทหาร อันอาจนำไปสู่ความเสี่ยงต่อการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง โดยศึกษาผ่านกรอบความตกลงระหว่างประเทศ ได้แก่ ข้อมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ 1540 (United Nations Security Council Resolution 1540: UNSCR 1540) รวมถึงกฎระเบียบของสหภาพยุโรปว่าด้วยการควบคุมการส่งออกสินค้าที่ใช้ได้สองทาง (EU Dual-Use Regulation) และบทบัญญัติแห่งกฎหมายของประเทศต่าง ๆ ที่เป็นแนวทางในการดำเนินมาตรการควบคุม เช่น สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่นสาธารณรัฐเกาหลี เพื่อนำมาวิเคราะห์กับกรอบกฎหมายและแนวนโยบายของประเทศไทย ซึ่งปัจจุบันอยู่ระหว่างการพัฒนาระบบการควบคุมให้สอดรับกับมาตรฐานสากล
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นของการจัดทำกลไกทางกฎหมายและการบริหารจัดการภาครัฐที่มีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในฐานะผู้ส่งออกสินค้าและเทคโนโลยีที่มีความอ่อนไหว เพื่อให้สอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศ เสริมสร้างความมั่นคงของรัฐในมิติทางยุทธศาสตร์ และในเชิงพาณิชย์เพื่อการส่งออกสินค้าอย่างปลอดภัย ทั้งนี้ บทความเสนอข้อพิจารณาทางนโยบายรวมถึงการวางรากฐานด้านกฎหมาย มาตรการกำกับดูแล รวมถึงนวัตกรรมบริการภาครัฐ เพื่อขับเคลื่อนกลไกการควบคุมสินค้าที่ใช้ได้สองทางในประเทศไทยอย่างเป็นระบบและยั่งยืน

ถอดรหัส Joint Forces Staff College: โมเดลขับเคลื่อน Joint Operations สู่การยกระดับหลักสูตรทางทหารของกองทัพไทย

ธนเดช จิตร์ประวัติ — 2025-12-29

บทความนี้วิเคราะห์รูปแบบการจัดการศึกษาของ Joint Forces Staff College (JFSC) ซึ่งเป็นไปตามมาตรฐานของสหรัฐอเมริกา มีวัตถุประสงค์เพื่อนำผลการวิเคราะห์มาประยุกต์ใช้ในการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอนในหลักสูตรทางทหารที่เน้นเรื่องการปฏิบัติการร่วม (Joint Operations) ของกองทัพไทยให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยมุ่งเน้นการศึกษาที่ใช้ผลลัพธ์ของผู้สำเร็จการศึกษาเป็นเป้าหมาย (Outcomes-Based Education: OBE) กรอบแนวคิดการพัฒนาหลักสูตรตาม ADDIE Model กระบวนการทบทวนหลักสูตรประจำปีตามขั้นตอน Annual Curriculum Review Process และกรอบแนวความคิดในการจัดการศึกษา Bloom's Taxonomy การวิเคราะห์นี้จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนากระบวนการจัดการเรียนการสอน การกำหนดผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ชัดเจน และการวัดผลประเมินผลที่เที่ยงตรง ซึ่งจะส่งผลให้การผลิตบุคลากรที่เป็นผู้นำทางการทหารของกองทัพไทยมีคุณภาพและมีขีดความสามารถสูงขึ้น

โครงสร้างอำนาจในการสั่งใช้กำลังและการเคลื่อนกำลังทหารตามกฎหมายไทย

นภัสรพี เดชางกูร — 2025-12-29

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์โครงสร้างอำนาจในการสั่งใช้กำลังและการเคลื่อนกำลังทหารตามกฎหมายไทย โดยชี้แจงลำดับชั้นของอำนาจบัญชาการ ขอบเขตหน้าที่ และความสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการทหารสูงสุด และผู้บัญชาการเหล่าทัพ ภายใต้กรอบของพระราชบัญญัติระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. 2551 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม) ข้อบังคับกระทรวงกลาโหมว่าด้วยการใช้กำลังทหาร การเคลื่อนกำลังทหาร และการเตรียมพร้อม พ.ศ. 2545 รวมถึงคำสั่งกระทรวงกลาโหมที่เกี่ยวข้อง

การวิเคราะห์ใช้วิธีการตีความบทบัญญัติแห่งกฎหมายอย่างเป็นระบบ โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของหลักกฎหมายมหาชนและหลักนิติธรรม เพื่อชี้แจงว่าใครมีอำนาจอะไร ภายใต้เงื่อนไขและขั้นตอนใด และอยู่ภายใต้การควบคุมของกลไกใด บทความนำเสนอโครงสร้างการสั่งบังคับบัญชา กระบวนการตัดสินใจ และกลไกการมอบอำนาจตามที่กฎหมายกำหนดไว้ ทั้งในภาวะปกติและภาวะฉุกเฉิน รวมถึงกรณีพิเศษที่ผู้บัญชาการสามารถใช้อำนาจได้โดยเร่งด่วน

นอกจากนี้ บทความยังวิเคราะห์กลไกการควบคุมและตรวจสอบการใช้อำนาจทางทหารภายใต้กฎหมายไทย ทั้งจากฝ่ายบริหาร รัฐสภา และหน่วยงานภายในกระทรวงกลาโหม เพื่อให้เห็นถึงระบบถ่วงดุลอำนาจที่บัญญัติไว้ในโครงสร้างกฎหมาย สอดคล้องกับหลักการควบคุมโดยพลเรือน (Civilian Control of the Military) และหลักความรับผิดชอบของอำนาจรัฐตามระบอบประชาธิปไตย พร้อมทั้งเสนอข้อพิจารณาทางกฎหมายบางประการที่อาจนำไปสู่การทบทวนหรือปรับปรุงบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้โครงสร้างอำนาจดังกล่าวสามารถรองรับบริบทของภัยคุกคามสมัยใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

บทความนี้จึงเป็นการนำเสนอเชิงวิชาการเกี่ยวกับโครงสร้างทางกฎหมายของการใช้อำนาจทางทหารภายใต้กฎหมายไทย เพื่อสนับสนุนให้การปฏิบัติภารกิจด้านความมั่นคงของรัฐเป็นไปอย่างมีระเบียบแบบแผน โปร่งใส และสอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของรัฐสมัยใหม่ที่ตั้งอยู่บนระบบกฎหมายและหลักความรับผิดชอบของอำนาจรัฐ

จากความเงียบสู่ฟางเส้นสุดท้าย : การตื่นตัวของชาตินิยมไทยต่อการรับรู้ภัยคุกคามอธิปไตยแห่งรัฐ

เขมิกา บรรลิขิตกุล — 2025-12-29

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปรากฏการณ์ “คลิปเสียงสนทนา” ระหว่างผู้นำไทย-กัมพูชา ซึ่งกลายเป็นชนวนสำคัญที่เร่งเร้าให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและการเคลื่อนไหวของภาคประชาชนในปี พ.ศ. 2568 การวิเคราะห์บูรณาการแนวคิดชาตินิยม (Nationalism) ทฤษฎีการเคลื่อนไหวทางสังคม (Social Movement Theory) และแนวคิดการสื่อสารทางการเมืองในยุคดิจิทัล (Digital Political Communication) เพื่อสร้างกรอบอธิบายใหม่ ในชื่อ “ชาตินิยมที่ขับเคลื่อนโดยศักดิ์ศรี (Dignity-Based Nationalism)” กรอบนี้เผยให้เห็นกลไก “การกระตุ้น และการขับเคลื่อนด้วยตนเองภายใต้ความไม่ไว้วางใจผู้นำ (Triggered and Self-Reliant Mobilization under Leaderless Conditions)” จำนวน 4 ระยะ ได้แก่ 1) ความเงียบที่แม้ประชาชนไม่พอใจกับนโยบาย แต่ยังคงอดทนภายใต้รัฐบาลเสียงข้างมาก 2) การรับรู้ความจริงและความอับอาย เมื่อคลิปเสียงบน Facebook กลายเป็น Trigger Event ที่ท้าทายศักดิ์ศรีของชาติและถูกขยายผ่านสื่อดิจิทัล 3) ความไม่ไว้วางใจผู้นำ ที่นำไปสู่การถอนตัวของ พรรคการเมืองและการเคลื่อนไหวโดยภาคประชาสังคม และ 4) การลุกขึ้นปกป้องศักดิ์ศรีของชาติ ผ่านการรวมพลัง ทั้งการบริจาคสิ่งของ อุปกรณ์ และการปลุกเร้าบนโลก ออนไลน์ กลไกดังกล่าวสะท้อนว่า แม้ประชาชนจะเริ่มจาก ความเงียบและความอดทน แต่เมื่อศักดิ์ศรีชาติถูกท้าทาย ก็เกิดการตื่นตัว การไม่ไว้วางใจผู้นำ และท้ายที่สุดพัฒนา ไปสู่การรวมพลังปกป้องชาติ ซึ่งแสดงถึงอัตลักษณ์ร่วม ของคนไทยที่ตรงกับคำว่า “ไทยนิ่ง รักสงบ แต่ถึงรบไม่ขลาด”

รายชื่อผู้จัดทำวารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ

กองบรรณาธิการ วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ — 2025-12-29