สารนิเทศจากใบจุ้ม - ไพบูลย์หวังเจริญ พิมพ์พรรณ (วารสารวิชาการหอสมุดแห่งชาติ, 2026)
ใบจุ้ม เป็นชื่อเรียกสารนิเทศประเภท หนึ่งของสำนักหอสมุดแห่งชาติ มาจากศัพท์เดิม ที่ปรากฏในเอกสารโบราณว่า ลายจูม หรือ ลาย จุม มีจำนวนรวมทั้งสิ้น ๖๙ รายการ ๗๐ ฉบับ สามารถจำแนกประเภทตามลักษณะของวัสดุที่ ใช้รองรับการบันทึกเรื่องราวได้ ๔ ประเภท คือเป็นผืนผ้า ๒๒ ฉบับ กระดาษเพลาหรือกระดาษ สา ๔๑ ฉบับ กระดาษฝรั่ง ๕ ฉบับ และกระดาษ เหลือง ๑ ฉบับ คำว่า ลายจูม หรือ ลายจุม เป็นศัพท์ที่ ปรากฏใช้ในเอกสารโบราณ ทั้งของภาคตะวันออก เฉียงเหนือ และภาคเหนือของไทย แต่จะปรากฏ ใช้ในเอกสารโบราณของภาคตะวันออกเฉียงเหนือหลายประเภทมากกว่าภาคเหนือ กล่าวคือปรากฏใช้คำนี้ทั้งในศิลาจารึกประมาณพุทธ ศตวรรษที่ ๒๑ – ๒๒ และเอกสารประเภทใบซุ้ม ที่มีลักษณะเป็นพระราชโองการของพระเจ้า แผ่นดินลาว มีอายุระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๒๒-๒๔