วารสารวิชาการหอสมุดแห่งชาติ

การศึกษาทัศนคติและพฤติกรรมการอนุรักษ์วัฒนธรรมในชุมชนพหุวัฒนธรรมของนักเรียน ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น

สายสุดา ปั้นตระกูล — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาทัศนคติและพฤติกรรมการอนุรักษ์วัฒนธรรมในชุมชนพหุวัฒนธรรมของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ในกรุงเทพมหานคร วิธีการวิจัยเป็นแบบแบบผสมผสาน กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ ๑ จำนวน ๒๐๐ คน โดยใช้วิธีการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบประเมินทัศนคติและพฤติกรรม แบบสัมภาษณ์ และแบบสังเกตพฤติกรรม ผลการวิจัยพบว่า นักเรียนมีทัศนคติเชิงบวกต่อความหลากหลายทางวัฒนธรรม และมีพฤติกรรมการอนุรักษ์วัฒนธรรมในระดับดี และผลการวิชัยเชิงคุณภาพ พบว่า การมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางวัฒนธรรมส่งผลเชิงบวกต่อทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียน และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม

ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล ของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

นภธิอร อุดมพงศ์, ธนัสถา โรจนตระกูล, กัมปนาท วงษ์วัฒนพงษ์ — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความเป็นห้องสมุดดิจิทัล เพื่อเปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล และเพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัลของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน เชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน ๓๕๔ คน โดยใช้สูตรของทาโรยามาเน่ สำหรับสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติ t – test สถิติ F – test ทดสอบรายคู่ LSD สถิติการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ วิธีแบบขั้นตอน ค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .๐๕ เชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้บริหาร จำนวน ๕ คน คัดเลือกวิธีการแบบเจาะจง ใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล และทำการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า
๑) ระดับความเป็นห้องสมุดดิจิทัลของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ด้านที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ด้านบุคลากร รองลงมาตามลำดับ คือ ด้านวัสดุอุปกรณ์ ด้านการจัดการ และด้านงบประมาณ
๒) การเปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคลส่งผลต่อความสำเร็จของการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัล พบว่า เพศ อายุ รายได้เฉลี่ยต่อเดือน ความถี่ในการเข้าใช้ห้องสมุด ช่วงเวลาที่เข้าใช้ห้องสมุด มีระดับความคิดเห็นต่อด้านคอลเลคชันดิจิทัล ด้านกระบวนการจัดเก็บสารสนเทศ ด้านบริการสารสนเทศ ด้านผู้ใช้ ด้านเทคโนโลยี ที่แตกต่างกัน ส่วนสถานภาพ และสังกัดคณะ ไม่มีความแตกต่าง ส่วนผลการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัลของมหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม พบว่า ได้ค่า Adjusted R Square = ๐.๙๙๕ หรือ ร้อยละ ๙๙.๕๐ ด้านที่มากที่สุด คือ ด้านบริการสารสนเทศ (Beta =๐.๖๙๑) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ ๐.๐๕
๓) แนวทางการพัฒนาห้องสมุดดิจิทัลให้ประสบผลสำเร็จ พบว่า แนวทางการพัฒนาที่สำคัญ คือ การจัดสัมมนาวิชาการเทคโนโลยีห้องสมุดดิจิทัล ๔.๐ เพื่อเสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน มีระบบ PSRU-LIB Line Bot เพื่อให้บริการร่วมกับระบบห้องสมุดอัตโนมัติ WALAI AutoLib เพื่อให้ระบบอำนวยความสะดวกและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการได้รับการประเมิน "สำนักงานสีเขียว" ระดับประเทศ ปี ๒๕๖๗ ในระดับ "ดีเยี่ยม" (G-ทอง) ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการพัฒนาคุณภาพและสิ่งแวดล้อม เพื่อการให้บริการที่ตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้บริการในยุคดิจิทัลเป็นสำคัญ

มิติของความยั่งยืนและความร่วมมือในการทำงานแปลวรรณกรรม: จากมุมมองของนักแปลและผู้ประสานงานโครงการ Social Translating สถาบันเกอเธ่

อัญชลี โตพึ่งพงศ์ — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

การแปลเป็นกิจกรรมที่ช่วยส่งผ่านการรับรู้ของผู้อ่านในวัฒนธรรมหนึ่งไปยังผู้อ่านในอีกวัฒนธรรมหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแปลงานวรรณกรรม ที่ถือเป็นการแสดงออกทางนิเวศน์ที่แฝงด้วยสุนทรียภาพ ซึ่งทางสถาบันเกอเธ่ได้ให้การสนับสนุนส่งเสริมพันธกิจสำคัญทางวัฒนธรรมนี้มาอย่างต่อเนื่อง อาทิ การให้ทุนสำหรับตีพิมพ์งานแปล การจัดเวิร์คชอปสำหรับนักแปล การจัดกิจกรรมพิเศษเนื่องในวันนักแปล หรือแม้แต่โครงการ Social Translating ที่ทางสถาบันเกอเธ่ สาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลีใต้) ได้ริเริ่มจัดขึ้นเป็นครั้งแรกในปี ๒๕๖๐ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อทดลองแนวทางการแปลวรรณกรรมบนพื้นฐานความร่วมมือของชุมชนนักแปลจากภูมิภาคเอเชียตะวันออก เอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเพื่อให้นักแปลมีโอกาสพบปะพูดคุย ตลอดจนซักถามข้อสงสัยจากนักเขียนโดยตรง นับเป็นครั้งแรกที่กระบวนการแปลไม่ได้เกิดขึ้นในบริบทของการทำงานเชิงเดี่ยว แต่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้บนแพลตฟอร์มออนไลน์การศึกษาครั้งนี้เป็นการรวบรวมและวิเคราะห์ความคิดเห็นที่เกี่ยวข้องกับมิติความยั่งยืนในการจัดโครงการแปลวรรณกรรม Social Translating บนพื้นฐานแนวคิดนิเวศวัฒนธรรม และมุ่งนำเสนอมุมมอง ทัศนคติ การปฏิบัติของนักแปลและผู้ประสานงานโครงการ โดยเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามที่ใช้คำถามปลายเปิด และคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสมัครใจ ผลการวิเคราะห์พบว่า การเข้าร่วมโครงการ Social Translating นอกจากจะช่วยเปิดประสบการณ์ใหม่แก่นักแปลในการทำงานแปลวรรณกรรมเชิงความร่วมมือ และสร้างความตระหนักรู้ถึงกระบวนการมีส่วนร่วมบนพื้นที่เชิงนิเวศวัฒนธรรมแล้ว ยังมีส่วนช่วยสร้างผลกระทบที่เป็นรูปธรรมและมีความยั่งยืนในบริบทการทำงานแปล ด้วยเช่นกัน

การบูรณาการข้อมูลหลายมิติด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน

บรรพต พิจิตรกำเนิด, ปริศนา มัชฌิมา, สายสุดา ปั้นตระกูล — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากรอบแนวคิดและกระบวนการบูรณาการข้อมูลหลายมิติด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลสำหรับการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน รวมถึงการวิเคราะห์แนวทางและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนาในอนาคต โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมและการวิเคราะห์เอกสารอย่างเป็นระบบจากงานวิจัยและบทความวิชาการที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษา พบว่า วิวัฒนาการของการบูรณาการข้อมูลได้พัฒนาจากกระบวนการ ETL พื้นฐานไปสู่การจัดการข้อมูลหลายมิติด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ได้แก่ อินเทอร์เน็ตของสรรพสิ่ง ปัญญาประดิษฐ์ การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ คลาวด์คอมพิวติ้ง ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ แพลตฟอร์ม Library Services Platform (LSP) และเทคนิค Data Virtualization การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีกับศูนย์การเรียนรู้ชุมชนเพื่อยกระดับการจัดการคอลเลกชันดิจิทัล การบูรณาการระบบ และการพัฒนาแพลตฟอร์มข้อมูลเปิด ข้อเสนอแนะคือการพัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างต่อเนื่อง สร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างองค์กร จัดทำกรอบนโยบายคุ้มครองข้อมูลผู้ใช้ กำหนดมาตรฐานเมตาดาตาสากล และลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยี

งานจดหมายเหตุกับสิทธิ์ในการลบข้อมูล: ภารกิจความทรงจำในกระแสความเป็นส่วนตัว

เลิศชัย วาสนานิกรกุลชัย — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

สิทธิ์ในการลบข้อมูล (Right to Erasure) พัฒนามาจาก สิทธิ์ที่จะถูกลืม (Right to be Forgotten) เป็นสิทธิ์ที่กระทบต่องานจดหมายเหตุ สิทธิ์ที่จะถูกลืมเป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายปกป้องความเป็นส่วนตัวภายใต้ระเบียบการคุ้มครองข้อมูลทั่วไป (GDPR) ซึ่งในประเทศไทยมีชื่อว่า พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเจ้าของข้อมูลมีสิทธิ์ร้องขอให้ผู้ควบคุมข้อมูลลบข้อมูลที่มีผลกระทบต่อการดำเนินชีวิต อาทิ ประวัติอาชญากรรม เอกสารจดหมายเหตุส่วนหนึ่งเป็นหลักฐานจากการดำเนินงานของหน่วยงานราชการและมีข้อมูลบุคคลเป็นจำนวนมาก ผลกระทบของสิทธิ์ที่จะถูกลืมจึงอาจก่อให้เกิดความไม่ต่อเนื่องของเนื้อหา ความเสียหายต่อการตีความเอกสาร และความว่างเปล่า เพราะงานจดหมายเหตุมีหน้าที่ปกป้องความทรงจำซึ่งขัดแย้งกับบทบาทของสิทธิ์ที่จะถูกลืม การเปรียบเทียบ GDPR มาตรา 17 และ พ.ร.บ. พบว่าในประเทศไทยสิทธิ์ในการลบข้อมูลมิได้มีผลกระทบรุนแรงต่อสถาบันจดหมายเหตุ อย่างไรก็ตามหน่วยงานต้องมีการกำหนดนโยบายเพื่อให้มีแนวปฏิบัติเพื่อรับมือกับความเสี่ยงทางกฎหมายที่อาจเกิดขึ้น

ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ แหล่งมรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรม

อุดมพร เข็มเฉลิม — Tue, 30 Jun 2026 00:00:00 +0700

ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ เป็นหน่วยงานหนึ่งที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร จัดตั้งขึ้นเพื่อเทิดพระเกียรติพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ในฐานะที่ทรงเป็นนักการละครที่ยิ่งใหญ่ของชาติ โดยเฉพาะละครร้อง ได้ทรงสร้างสรรค์งานละครไว้เป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติไว้จำนวนมาก และศาสตราจารย์ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ในฐานะที่ทรงเป็นบุคคลสำคัญของชาติ ทรงเป็นทั้งนักปราชญ์ นักการปกครอง นักการทูต นักอักษรศาสตร์ และนักประพันธ์ ทรงมีพระเกียรติประวัติและผลงานอันเป็นที่ประจักษ์และยอมรับในระดับนานาชาติ ซึ่งทายาทได้ประทานให้เป็นสมบัติของหอสมุดแห่งชาติ รวมถึงมีหน้าที่ในการรวบรวม จัดเก็บ อนุรักษ์ และให้บริการหนังสือ สื่อสิ่งพิมพ์ และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับทางด้านสังคมศาสตร์
ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ นอกจากให้บริการทรัพยากรสารสนเทศทางด้านสังคมศาสตร์แล้ว ซึ่งจะมีหนังสือหมวดสังคมศาสตร์มากที่สุด พบว่าในหมวดดังกล่าวนี้จะมีหนังสือเรื่องเกี่ยวกับกฎหมายเป็นส่วนใหญ่ มีตำรากฎหมายฉบับหายากต่าง ๆ เหมาะกับนักวิจัยและนักค้นคว้าที่ต้องการศึกษาเรื่องราวประวัติศาสตร์กฎหมายตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จากการสำรวจพบว่าจำนวนหนังสือที่มีให้บริการมากที่สุดรองลงมาคือ หมวดศาสนา หมวดประวัติศาสตร์ และหมวดวรรณคดี ซึ่งในแต่ละหมวดนั้นมีเอกสารและสิ่งพิมพ์ที่มีคุณค่าและหาได้ยากยิ่ง และจากการศึกษาเรื่องราวพระประวัติในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ พระองค์ทรงเป็นพระบิดาแห่งการละครร้องของไทย ได้นิพนธ์บทละครร้องไว้มากมายนับร้อยเรื่อง และศาสตราจารย์ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์นั้น พระองค์ทรงเป็นนักอักษรศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ ทรงเคยเป็นนายกราชบัณฑิตยสถาน และสยามสมาคม ทรงนิพนธ์หนังสือตำราทางภาษาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และอื่น ๆ ไว้อย่างมากมาย ตลอดช่วงพระชนม์ชีพของพระองค์ได้ทรงสะสมหนังสือตำราต่าง ๆ เมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์ ทายาทได้ประทานหนังสือส่วนพระองค์เหล่านี้ให้แก่หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร เพื่อให้เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้า จึงกล่าวได้ว่าศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์เป็นแหล่งมรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ รักษา ต่อยอดให้คงอยู่สืบไป