การบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนสู่การพึ่งพาตนเองที่ยั่งยืนของชุมชนบ้านจำรุง ตำบลเนินฆ้อ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง: The management of community enterprises towards sustainable self-reliance of Ban Chamrung community Neunkho subdistrict, Klaeng district, Rayong province - ฉิรินัง เพ็ญศรี; เจริญรัมย์ ธวัชชัย (วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, 2025)
การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาของชุมชนบ้านจำรุง 2) ศึกษาองค์ประกอบการบริหารการจัดการวิสาหกิจชุมชนสู่การพึ่งพาตนเองที่ยั่งยืนของชุมชนบ้านจำรุง 3) เสนอแนะแนวทางในการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนสู่การพึ่งพาตนเองที่ยั่งยืน เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ ผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการชุมชนบ้านจำรุง คณะกรรมกรรมการดำเนินงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เครื่องมือที่ใช้ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เแบบมีโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบ้านจำรุงมีการพัฒนาเริ่มตั้งแต่ พ.ศ.2510 ดังนี้ (1) ระยะเริ่มต้นพ.ศ.2510-2536 เริ่มมีการเรียนรู้ในพัฒนาการปรับเปลี่ยนวิถีชุมชนและเริ่มมีหน่วยงานต่างๆ เข้ามาร่วมส่งเสริมสนับสนุนชุมชน (2) ระยะเรียนรู้และพัฒนาเปลี่ยนแปลง พ.ศ.2537-2547 ได้น้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติในการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจของชุมชน (3) ระยะประสบความสำเร็จพ.ศ.2548-ปัจจุบัน จัดตั้ง “มหาวิทยาลัยบ้านนอก, สภาองค์กรชุมชนตำบลเนินฆ้อ” ขึ้นเพื่อเป็นศูนย์เรียนรู้การพึ่งพาตนเอง ตลอดจนนำองค์ความรู้ที่ประสบความสำเร็จในการดำเนินงานของชุมชนมาถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ที่ผู้คนทั่วไปหรือหน่วยงานจากภายนอก 2) องค์ประกอบการบริหารการจัดการวิสาหกิจชุมชนสู่การพึ่งพาตนเองที่ยั่งยืนของชุมชนประกอบด้วย (1) มีการกำหนดและวางแผนในการดำเนินงาน (2) มีการบริหารจัดการองค์การในรูปแบบคณะกรรมการ 2 กลุ่ม คือ คณะกรรมการชุมชนและคณะกรรมการดำเนินงานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนและ 3) แนวทางการบริหารจัดการวิสาหกิจชุมชนสู่การพึ่งพาตนเองที่ยั่งยืนของชุมชนบ้านจำรุง ได้แก่1. ควรมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เข้ามามีส่วนร่วมในการวางแนวทางและการดำเนินงาน 2. ชุมชนควรที่จะมีการส่งเสริมหรือปลูกฝังจิตสำนึกรักษ์บ้านเกิดให้กับเยาวชนภายในชุมชน 3. ควรมีการบริหารและควบคุมเวลาในการนำศึกษาดูงานให้เป็นระบบ 4. ควรมีสถานที่หรือพื้นที่สำรองเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวหรือคณะศึกษาดูงานที่เพิ่มขึ้น 5. ควรจัดทำแนวทางหรือคู่มือการเรียนรู้ในการจัดการท่องเที่ยวเพื่อการศึกษาโดยชุมชน6.ควรจัดทำแนวทางหรือคู่มือการเรียนรู้ในการจัดการท่องเที่ยวเพื่อการศึกษาโดยชุมชน