ความทรงจำพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์กับประเพณีประดิษฐ์ของชุมชนเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงศาสนาในเขตพื้นที่อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์ กรณีศึกษา: ปรางค์กู่สวนแตง และกู่ฤๅษี

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

           บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาความทรงจำพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของชุมชน และประเพณีประดิษฐ์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงศาสนาในเขตพื้นที่ปรางค์กู่สวนแตง และกู่ฤๅษี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการเก็บรวบรวมข้อมูลเอกสาร การสังเกตการณ์ และการสัมภาษณ์เชิงลึก จากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 39 รูป/คน นำเสนอข้อมูลเชิงพรรณนาวิเคราะห์

           ผลการศึกษาพบว่า ความทรงจำพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งเกิดจากเรื่องเล่าของบรรพบุรุษที่ปรากฏในพื้นที่ปรางค์กู่สวนแตง ซึ่งมีคติความเชื่อว่าเป็นพื้นที่สิ่งศักดิ์สิทธิ์มีเทพารักษ์ปกปักรักษา และชุมชนมีพิธีกรรมขอพรหรือบนบานให้สำเร็จตามวัตถุประสงค์ของตน ส่วนกู่ฤาษี มีคติความเชื่อสืบต่อมาจากบรรพบุรุษว่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือเทพารักษ์ สามารถบันดาลโชคลาภ และบุคคลใดที่บนบานขอพรสิ่งใดก็จะได้รับความสำเร็จสมหวัง พร้อมด้วยมีสระน้ำมนต์ศักดิ์สิทธิ์ของฤๅษี 108 ตน เรียกว่า บาราย ซึ่งเป็นสระรูปสี่เหลียมกรุขอบสระด้วยหินศิลาแลง ในตำนานมีคติความเชื่อว่ามีพญานาคอาศัยอยู่เพี่อรักษาสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ สำหรับประเพณีประดิษฐ์ ซึ่งปรากฏชัดเจนที่มีอยู่ในพื้นที่ของปรางค์กู่สวนแตง คือ งานประเพณีบุญบั้งไฟเสี่ยงทาย งานประเพณีปรางค์กู่สวนแตงและบุญบั้งไฟ และงานประเพณีปรางค์กู่สวนแตง ส่วนกู่ฤาษี มีการจัดงานประเพณีกู่ฤาษี และงานประเพณีนักขัตฤกษ์ สำหรับการท่องเที่ยวเชิงศาสนา เกิดจากผลการศึกษาความทรงจำพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ปรากฏอยู่ในพื้นที่ทั้ง 2 แห่ง และส่งเสริมการท่องเที่ยวประเพณีประดิษฐ์ พบว่า มีประเพณีดั้งเดิมที่เกิดจากคติความเชื่อดั้งเดิมจากบรรพบุรุษได้ทำสืบต่อมา ส่วนประเพณีประดิษฐ์เกิดจากคตินิยมของสังคมในปัจจุบัน จึงได้มีการประดิษฐ์สร้างประเพณีใหม่ประยุคให้ทันสมัยให้เป็นที่นิยมและยอมรับในสังคมเข้ามามีส่วนร่วมในงาน เช่น การแสดงบนเวทีประกอบแสงสีเสียงประวัติปรางค์กู่สวนแตงและนิทานพื้นบ้านผาแดงนาไอ่ พร้อมด้วยมีมหรสพ และมีการละเล่นต่างๆ เพื่อนำมาเป็นแนวทางส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงศาสนา