ความสัมพันธ์ของวัฒนธรรมชุมชนกับกิจการเพื่อสังคมโฮมสเตย์ในชุมชนชาวไทใหญ่ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นงานวิจัยทางสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาที่มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาถึงการเปลี่ยนแปลงของสังคมชนบทในกรณีชุมชนชาวไทใหญ่บ้านหลวงจากพื้นที่ขนส่งข้าวไปสู่ชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และ (2) ทำความเข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างวัฒนธรรมชุมชนที่มีความสัมพันธ์กับธุรกิจโฮมสเตย์ในชุมชน และแสดงให้เห็นถึงเครือข่ายทางวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องและสนับสนุนกิจการเพื่อสังคมโฮมสเตย์ผ่านกรอบแนวคิดวัฒนธรรมชุมชนและแนวคิดกิจการเพื่อสังคมในประเทศไทย งานวิจัยนี้เก็บข้อมูลที่ชุมชนบ้านหลวง (บ้านหลวง หมู่ 8 และ บ้านต่อแพ หมู่ 1) ตำบลแม่เงา อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน ประเทศไทย ระหว่างเดือนกรกฎาคม – ธันวาคม 2563 ผู้วิจัยเก็บข้อมูลวิจัยด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ประกอบกิจการเพื่อสังคมโฮมสเตย์ (เจ้าของกิจการโฮมสเตย์) ในชุมชนบ้านหลวง จำนวน 5 ราย และเก็บข้อมูลเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถามจากตัวแทนครัวเรือนกลุ่มตัวอย่างในชุมชนบ้านหลวง จำนวน 100 ครัวเรือน (บ้านหลวง 35 ครัวเรือน และบ้านต่อแพ 65 ครัวเรือน) ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลให้ชุมชนบ้านหลวงกลายเป็นชุมชนท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมคือ การสนับสนุนของสถาบันการศึกษาในท้องถิ่นและหน่วยงานของรัฐหลายหน่วยงาน เช่น วิทยาลัยชุมชนแม่ฮ่องสอน หน่วยงานพัฒนาชุมชนจังหวัดและหน่วยงานพัฒนาชุมชนระดับอำเภอ สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดแม่ฮ่องสอน สำนักงานการท่องเที่ยวจังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นต้น ซึ่งความสำเร็จของกิจการเพื่อสังคมโฮมสเตย์ในชุมชนบ้านหลวงนั้นขึ้นอยู่กับการใช้กลยุทธ์ทางวัฒนธรรม 5 ด้าน ได้แก่ ประวัติศาสตร์ชุมชนบ้านหลวง วัฒนธรรมอาหารไทใหญ่และอาหารปลอดภัย วิถีชีวิตและพิธีกรรมของชาวไทใหญ่ในหมู่บ้าน ป่าชุมชนรอบชุมชนบ้านหลวง การต้อนรับและความเอื้ออาทรของชาวไทใหญ่ นอกจากนั้นผลการวิจัยยังชี้ให้เห็นว่า กิจกรรมต่าง ๆ ของบ้านพักโฮมสเตย์ในชุมชนบ้านหลวงได้รับการสนับสนุนช่วยเหลือจากเครือข่ายทางวัฒนธรรม (กลุ่มทางวัฒนธรรม) จำนวนอย่างน้อย 12 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มตีมีด กลุ่มต้องลาย กลุ่มฟ้อนรำ กลุ่มจักสาน กลุ่มทำถั่วเน่า กลุ่มอีดอ้อย กลุ่มผู้เลี้ยงไก่ กลุ่มผลิตผักอินทรีย์ กลุ่มล่าสัตว์และหาของป่า กลุ่มนำชมเส้นทางการเดินทัพทหารญี่ปุ่น กลุ่มศึกษาธรรมชาติและสมุนไพร และกลุ่มดูนก