การติดตามประเมินโครงการ “เปลี่ยนพลาสติกเป็นบุญ (เมื่อคุณหมุนเวียน)”

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามประเมินผลของการดำเนินโครงการ “เปลี่ยนพลาสติกเป็นบุญ (เมื่อคุณหมุนเวียน)” และเสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมในการขับเคลื่อนโครงการฯ ในระยะต่อไป โดยเป็นการศึกษาในรูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบด้วย 4 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มรณรงค์ กองส่งเสริมและเผยแพร่ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ในฐานะเจ้าของโครงการ 2) เครือข่ายที่เป็นจุดรวบรวมพลาสติกของโครงการฯ 3) กลุ่มภาคีเครือข่ายความร่วมมือที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินโครงการฯ ได้แก่ กลุ่มความร่วมมือภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคประชาสังคม และ 4) หน่วยงานที่นำไปใช้ประโยชน์ ได้แก่ กลุ่มผู้ได้รับมอบผลิตภัณฑ์ Recycle/Upcycle ขยะพลาสติก เช่น มูลนิธิสนับสนุนเครื่องมืออุปกรณ์ เพื่อรักษาและช่วยชีวิตสัตว์ทะเล กลุ่มอาสาสมัคร ชุมชน วัด หรือโรงเรียน เป็นต้น โดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-Structured Interview) ซึ่งในการประเมินผลสำเร็จของโครงการโดยใช้เครื่องมือ CIPP-I Model พบว่าผ่านเกณฑ์การประเมินในมิติบริบท (Context)  ( =4.24) ผ่านเกณฑ์ประเมินในระดับสูงมากเพียงมิติเดียว ส่วนประเด็นด้านผลผลิตและผลลัพธ์ (Product) ( =4.10) ผลกระทบ (Impact) ( =4.05) ปัจจัยนำเข้า (Input) ( =3.80) และกระบวนการ (Process) ( =3.75) ผ่านเกณฑ์ประเมินในระดับสูงทั้งหมด

โดยมีข้อเสนอแนะในการพัฒนาปรุงการดำเนินโครงการฯ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ได้แก่ จัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ที่หลากหลายและเข้าถึงผ่านช่องทางเครือข่ายสังคมออนไลน์ (Social Network) เพื่อให้ทุกภาคส่วนเข้าถึงกิจกรรมของโครงการฯ มากขึ้น รวมทั้งพัฒนาระบบฐานข้อมูลพลาสติกของโครงการให้สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้ นอกจากนี้การสร้างแรงจูงใจในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภค เช่น ในห้างสรรพสินค้าลูกค้าที่ไม่รับถุงช้อปปิ้งพลาสติกจะได้รับคะแนนรางวัลในการช้อปปิ้งก็มีส่วนช่วยให้การดำเนินโครงการมีประสิทธิภาพมากขึ้น