“ผู้ไทย, ผู้ไท และ ภูไท” ความหมายของคำเรียกชื่อ การตั้งถิ่นฐานเดิมและการตั้งถิ่นฐานใหม่ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

 บทความเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์คำเรียกชื่อและความหมายของคำ เรียกชื่อของกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทที่นักวิชาการในประเทศไทยนิยมใช้ในงานวิจัยและงานวิชาการ รวมทั้งการอพยพย้ายถิ่นฐานในประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ผลการศึกษาพบว่า คำเรียกชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทมีหลายคำ แต่ปัจจุบันนิยมใช้ 3 คำ ได้แก่ คำว่า “ผู้ไทย” นิยม ใช้ตามความหมายในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน คำว่า “ผู้ไท” ใช้ในความหมาย เมื่อกล่าวถึงกลุ่มคนไทที่พูดภาษาตระกูลไท อาศัยอยู่ทั้งในและนอกประเทศไทย และคำว่า “ภูไท” ใช้ในความหมายเมื่อกล่าวถึงกลุ่มคนที่มีถิ่นเดิมอาศัยอยู่ตามภูเขา สำหรับถิ่น เดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทนักวิชาการมีความเห็นอย่างสอดคล้องกันว่าอยู่ที่เมืองแถง (หรือ เมืองแถน) หรือเมืองน้ำน้อยอ้อยหนู (ปัจจุบันเรียกว่า เมืองนาน้อยอ้อยหนู) ปัจจุบันคือจัง หวัดเดียนเบียนฟูในประเทศเวียดนาม และอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในอาณาจักรล้านช้าง เวียงจันทน์ ในเวลาต่อมาก็ถูกกวาดต้อนเข้าสู่ประเทศไทย 3 ระลอก คือ สมัยสมเด็จ พระเจ้าตากสินมหาราช สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช และสมัย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งเป็นการอพยพครั้งใหญ่ที่สุด เพราะกลุ่มชาติพันธุ์ ที่อาศัยอยู่ในหัวเมืองฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงถูกกวาดต้อนให้เข้ามาตั้งถิ่นฐานบริเวณฝั่งขวาแม่น้ำโขง และกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทจึงได้ตั้งบ้านเมืองอยู่บริเวณฝั่งขวาแม่น้ำโขงนับแต่นั้นเป็นต้นมา เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดินในสมัยต่อมา ทำให้หลายเมือง ของกลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทถูกลดฐานะลงเป็นเพียงตำบลขึ้นตรงต่ออำเภอ หลายเมืองก็ถูก ลดฐานะลงเป็นอำเภอขึ้นตรงต่อจังหวัด การแบ่งเขตการปกครองลักษณะนี้ทำให้ในปัจจุบัน พบว่ากลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทตั้งถิ่นฐานอยู่ทั่วไปในหลายจังหวัดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดสกลนคร กาฬสินธุ์ มุกดาหาร และนครพนม