แนวคิดนิเวศสำนึก: การวิเคราะห์วรรณกรรมเยาวชน เรื่องเจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบง ของกิติศักดิ์ ศรีแก้วบวร

บทคัดย่อ

              บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดนิเวศสำนึกที่ปรากฏในวรรณกรรมเยาวชนเรื่องเจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบง ของกิติศักดิ์ ศรีแก้วบวร โดยใช้ทฤษฎีการวิจารณ์เชิงนิเวศ ผลการศึกษาพบว่า วรรณกรรมเยาวชนเรื่องเจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบงปรากฏแนวคิดนิเวศสำนึกภายใต้กระบวนทัศน์ที่มนุษย์มีต่อธรรมชาติ 2 ลักษณะ คือ 1) การมองโลกแบบองค์รวมความสัมพันธ์ที่เป็นมิตรกับธรรมชาติ คือ ธรรมชาติคือที่พึ่งพิงในการดำรงชีวิตของมนุษย์โดยธรรมชาติให้อาหารหล่อเลี้ยงชีวิตและช่วยปรับสมดุลในระบบนิเวศ ธรรมชาติในฐานะพื้นที่แห่งการเยียวยาและสร้างความสุข ธรรมชาติในฐานะพื้นที่แห่งการเรียนรู้ และธรรมชาติในฐานะเพื่อนร่วมโลกของมนุษย์ อันแสดงให้เห็นว่ามนุษย์ปฏิบัติต่อธรรมชาติด้วยความรักและเอื้ออาทร ตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมร่วมกันพิทักษ์และอนุรักษ์ธรรมชาติ ตลอดจนการปลูกฝังจริยธรรมสิ่งแวดล้อมผ่านหลักคำสอนทางศาสนา 2) มนุษย์เป็นศูนย์กลางความสัมพันธ์ที่เป็นภัยกับธรรมชาติ คือ มนุษย์อยู่เหนือธรรมชาติ ระบบทุนนิยมสัตว์คือสินค้าที่ถูกล่าและทำร้ายโดยมนุษย์ มนุษย์ใช้ประโยชน์จากธรรมชาติอย่างไร้ขีดจำกัด และมนุษย์คือผู้สร้างมลพิษ
            วรรณกรรมเยาวชนเรื่องเจ้าหนูผู้พิทักษ์แห่งเกาะลิบงเป็นวรรณกรรมเชิงอนุรักษ์ธรรมชาติที่มุ่งปลูกฝังจิตสำนึกการอนุรักษ์ธรรมชาติให้กับเยาวชน นำเสนอกระบวนทัศน์ของเด็กรุ่นใหม่ที่ให้ความสำคัญกับธรรมชาติ เรียนรู้ และตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นโดยการปรับเปลี่ยนวิถีการดำรงชีวิตให้สอดคล้องและกลมกลืนกับธรรมชาติ เพื่อการอยู่ร่วมกันระหว่างมนุษย์และธรรมชาติอย่างสันติและยั่งยืน