พื้นที่เปลี่ยนถ่ายในวิถีไทย
คำสำคัญ:
พื้นที่เปลี่ยนถ่าย, การเปลี่ยนถ่าย, ที่ว่างทางสถาปัตยกรรม, วิถีไทยบทคัดย่อ
พบสุข ทัดทอง
หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น มหาวิทยาลัยศิลปากร
วีระ อินพันทัง
คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
บทความนี้มุ่งค้นหาว่า “พื้นที่เปลี่ยนถ่าย” ตามวิถีไทยนั้นเป็นเช่นไร ภายใต้กรอบความเชื่อที่ว่าในพื้นที่เปลี่ยนถ่ายนั้นเป็นรูปแบบหนึ่งของที่ว่างทางสถาปัตยกรรม ซึ่งปรากฏการเปลี่ยนถ่ายที่แตกต่างกันไปอันเป็นผลมาจากวิถีชีวิตที่แตกต่างกัน โดยใช้วิธีการเปรียบเทียบทฤษฎีและแนวคิดพื้นที่เปลี่ยนถ่ายทั้งแบบตะวันตกและตะวันออกในด้านความหมายและลักษณะที่ปรากฏในทฤษฎีทางสถาปัตยกรรมบนพื้นที่ทางสถาปัตยกรรมไทยดั้งเดิม ซึ่งแสดงออกด้วยการเปลี่ยนถ่ายด้านความเชื่อในการดำรงชีวิต
ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าการเปลี่ยนถ่ายตามวิถีไทยมี 3 รูปแบบ คือ การเปลี่ยนถ่ายที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตของคนไทย การเปลี่ยนถ่ายของช่วงเวลา และการเปลี่ยนถ่ายระหว่างพื้นที่ภายใน-ภายนอก ส่วนพื้นที่เปลี่ยนถ่ายตามวิถีไทยเดิม โดยเฉพาะในเรือนไทย มี 6 ส่วน คือ ชานพักหน้าบันไดเรือน ซุ้มประตูทางเข้าเรือน ชาน ระเบียง โถงเรือน และประตู-หน้าต่างของเรือนแต่ละหลัง พื้นที่ทั้ง 6 ส่วน รองรับการเปลี่ยนถ่ายของช่วงเวลาและการเปลี่ยนถ่ายระหว่างพื้นที่ภายใน-ภายนอก โดยพื้นที่ชานและระเบียงจะรองรับการเปลี่ยนถ่ายที่สัมพันธ์กับชีวิตคือ “การทำขวัญ”
เอกสารอ้างอิง
- Beer, G., (2013). “Windows: Looking in, Looking out, Breaking Through”. in Thinking on Thresholds: The poetics of Transitive Spaces, 3 - 16. Mukherji, Subha. Ed. London: Anthem Press.
- Bhirom, S., (1988). Ban Thai Phak Klang. (in Thai) [Central Region Thai House]. Bangkok: Business Organization of The Office of The Welfare Promotion Commission for Teacher and Student Personnel.
- Boettger, T., (2014). Threshold Space: Transition in Architecture: Analysis and Design Tools. Berlin: Birkhäuser.
- Ching, Francis D. K., (2007). Architecture: Form, Space, and Order. 3rd Ed. New Jersey: John Wiley & Sons.
- Chompoonich, N., (1987). Ban Thai Eakalak Khong Chat. (In Thai) (Thai House, National Thai Identiy). Bangkok: Odian Store.
- Foucault, M., (1994). Different Spaces. In Aesthetics, Method, and Epistemology, 175–186. Hurley, Robert. et. al. (Trans). (1998). Faubion, James D. Ed. New York: The New Press.
- Hertzberger, H., (2005). Lessons for Students in Architecture. Rotterdam: 010 Publisher.
- Hinjirananda, N., (1994). Pathakatha Chut Sirindhorn Khrang Thi Kao: Sathapatayakam Thai. (in Thai) [Princess Sirindhorn 9th Lecture Series: Thai Architecture]. Bangkok: Chulalongkorn University.
- Jaijongrak, R., (2000). Ruean Thai Doem. (in Thai) [Traditional Thai House]. Bangkok: The Association of Siamese Architects Under Rayal Patronage.
- Kurogawa, K., (1988). Kisho Kurogawa: The Architecture of Symbiosis. New York: Rizzoli.
- Lane, J., (2013). “Between Sleep and Waking: Montaigne, Keats and Proust”. in Mukherji, Subha. Ed. Thinking on Thresholds: The poetics of Transitive Spaces. London: Anthem Press.
- Lefebvre, H., (2009). The Production of Space. Nicholson-smith, Donald. (Trans.) Blackwell: Massachusette.
- Mahakhan, P., and Mahakhan, N., (2014). “Phan Mai Nai Withi Chiwit Khong Khon Thai: Phan Mai Nai Prapheni Chiwit (Pluk Ruean Taeng-ngan Kankoed Konjuk Banphacha Samanen Upasombot Lae Kan Tai). (in Thai) [Plants in Thai Way of Living: Plant in Ceremonies Related to Life (House Building, Marriage, Birth, Topknot-cutting Ceremony, Novice and Monk Ordinations, and Death]” in Journal of Humanities and Social Sciences, 22 (38), 1-23.
- Norberg-Schulz, C., (1971). Cling, M. Ed. Existence, Space & Architecture. New York: Praeger Publisher.
- Posakrisana, P., (1997). Sao Chao Krung. (in Thai) [Bangkok Lady]. Bangkok: Ton Or Grammy.
- Satiankoset, (1963). Khwan Lae Prapheni Kan Tam Khwan. (in Thai) [Morale and Morale Tradition]. Phra Nakhon: Kao Na.
- Satiankoset, (1988). Prapheni Neuang Nai Kan Taneg Ngan Bao Sao. (in Thai). [Marriage Tradition]. Bangkok: Phap Phim.
- Winnicott, D.W., (1994). 4th Ed. Playing and Reality. London: Routledge.
