องค์ประกอบของเมืองเก่า และการประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรา

ผู้แต่ง

  • วิลาวัณย์ ภมรสุวรรณ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • น้ำทิพย์ ศรีวงศ์ฉาย กองจัดการสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและศิลปกรรม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
  • อรชุลี วิเชียรประดิษฐ์ กองจัดการสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและศิลปกรรม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
  • เกรียงไกร เกิดศิริ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  • ทิพวัลย์ ตั้งพูนทรัพย์ศิริ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  • สุพจน์ จิตสุทธิญาณ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  • กิตติคุณ จันทร์แย้ม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
  • อิสรชัย บูรณะอรรจน์ คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร

คำสำคัญ:

การประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า, องค์ประกอบของเมืองเก่า, เมืองเก่าฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

         การศึกษาเพื่อการกำหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรา เพื่อประกาศขอบเขตตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยกรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า ดำเนินการศึกษาองค์ประกอบด้านต่าง ๆ ของเมืองเก่าฉะเชิงเทรา และวิเคราะห์ศักยภาพ เพื่อนำผลการวิเคราะห์มาจัดทำร่างขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า จากนั้นจึงนำผลการศึกษาไปสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนอย่างครบถ้วน เป็นไปตามแนวทางและขั้นตอนการดำเนินการที่กำหนด เมื่อได้ข้อคิดเห็นแล้วจึงนำมาปรับปรุงเพิ่มเติมตามที่มีข้อเสนอแนะ เพื่อนำขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทราที่ครอบคลุมทำเลที่ตั้งขององค์ประกอบของเมืองอย่างครบถ้วน และมีขนาดที่มีความเหมาะสม โดยได้รับความเห็นชอบจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง และจัดทำระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์โดยใช้ฐานข้อมูลสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ของกรมโยธาธิการและผังเมืองเป็นข้อมูลพื้นฐาน เพื่อนำไปสู่การกำหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า และนำผลการศึกษาเสนอเพื่อขอรับการพิจารณาจากที่ประชุมคณะอนุกรรมการกลั่นกรองและพิจารณาแผนการดำเนินงานในพื้นที่เมืองเก่า และคณะกรรมการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่าเพื่อพิจารณาและเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อดำเนินประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทราต่อไป

         ทั้งนี้ การศึกษาองค์ประกอบของเมืองเก่า และการประเมินคุณค่าของแหล่งมรดกทางธรรมชาติและศิลปกรรมในพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรา พบว่า “แหล่งสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ” จำนวน 3 แหล่ง และ “สิ่งแวดล้อมศิลปกรรม” จำแนกเป็น  “ป้อมและกำแพงเมืองฉะเชิงเทรา” 1 แห่ง, “ศาสนสถาน” 12 แห่ง, “อนุสรณ์สถาน” 1 แห่ง และ “มรดกสถาปัตยกรรม” 10 แห่ง และประเมินศักยภาพของแหล่งองค์ประกอบของเมืองเก่าฉะเชิงเทรา ได้ดังนี้ คือ แหล่งที่มีศักยภาพต่ำ 2 แหล่ง, แหล่งที่มีศักยภาพปานกลาง 19 แหล่ง และแหล่งที่มีศักยภาพสูง 6 แหล่ง

         สำหรับขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรามีเนื้อที่ทั้งหมด 3.96 ตารางกิโลเมตร หรือ 2,475.69 ไร่ และขอบเขตพื้นที่ต่อเนื่อง (Buffer Zone) ซึ่งอยู่โดยรอบพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรา มีเนื้อที่ทั้งหมด 2.73 ตารางกิโลเมตร หรือ 1,704.89 ไร่ ซึ่งได้ดำเนินการเสนอต่อคณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่าเพื่อเสนอต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่า เพื่อนำไปสู่แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาในมิติต่าง ๆ อย่างยั่งยืนต่อไป

เอกสารอ้างอิง

- Chulalongkorn, King. (1933). Notes on the Opening Eastern and Northern Railways and a Visit in Chachoengsao [čhotmāihēt rư̄ ang poē t rotfai sāi tawanʻō̜k læ sāi nư̄ a læ sadet phrarātchadamnoē n praphāt mư̄ ang Chachoē ngsao]. Bangkok: Phra Chan.
- Fine Arts Department. (2005). “Royal Chronicles of Ayutthaya, Phanchanthanumas Edition (phongsāwadān krung sı̄yutthayā chabap phan čhanthanumāt (Jerm)”. In Collection of the Royal Chronicle Volume 3 (prachum phongsāwadān chabap kānčhanāphisēk lem thı̄ sām). Bangkok: The Office of Literature and History, Fine Arts Department.
- Khainan, S. (1991). The History of Chachoengsao [Chachoē ngsao nai prawattisāt]. Bangkok: Sri Mueang.
- The Office of Natural Resources and Environment Policy and Planning. (2020). Chachoengsao Old Town Boundary [The Old Town Boundary Identification of Chachoengsao]. Bangkok: The Office of Natural Resources and Environment Policy and Planning.
- Kirdsiri, K., Phamornsuwan, W., Muenkhamwang, T. (2020). Old Towns with Conservation and Development [mư̄ ang kao kap kānʻanurak læ phatthanā]. Bangkok: The Office of Natural Resources and Environment Policy and Planning.
- Office of the Royal Society. (2007). The Three Seals Law, Office of The Royal Society Edition Volume 1. [kotmāi trā sām dūang chabap rātchabanthittayasathān lem nưng]. Bangkok: Office of the Royal Society.
- Princess Maha Chakri Sirindhorn Foundation. (2012). “The Accounts of the Government Volume 1 (čhotmāihēt rātchakān thı̄ nưng)”. In Vajirayana Volume 2. Bangkok: Princess Maha Chakri Sirindhorn Foundation.
- Thiphakornrawong, Chaophraya. (2014). Royal Chronicles of the Bangkok in the Reign of King Rama III [phrarātchaphongsāwadān krung Rattanakōsin ratchakān thı̄ sām]. Bangkok: Fine Arts Department.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2021-06-28

รูปแบบการอ้างอิง

ภมรสุวรรณ ว., ศรีวงศ์ฉาย น., วิเชียรประดิษฐ์ อ., เกิดศิริ เ., ตั้งพูนทรัพย์ศิริ ท., จิตสุทธิญาณ ส., จันทร์แย้ม ก., & บูรณะอรรจน์ อ. (2021). องค์ประกอบของเมืองเก่า และการประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าฉะเชิงเทรา. หน้าจั่ว ว่าด้วยสถาปัตยกรรม การออกแบบ และสภาพแวดล้อม, 35(2), C23-C41. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/NAJUA-Arch/article/view/252543

ฉบับ

ประเภทบทความ

การออกแบบชุมชนเมือง ภูมิสถาปัตยกรรม และการผังเมือง | Urban Design, Landscape Architecture and Urban Planning