ภาพลักษณ์ อัตลักษณ์ และสัญลักษณ์ของถนนราชดำเนิน

บทคัดย่อ

         เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนราชดำเนิน แต่ถนนสายนี้ซึ่งแบ่งออกเป็นสามช่วงได้รับการอนุรักษ์และพัฒนาที่แตกต่างกันตามระยะเวลาประมาณ 120 ปี ที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน กล่าวคือ ภาพลักษณ์ดั้งเดิมยังดำรงอยู่บนถนนราชดำเนินนอก ทว่าภาพลักษณ์ใหม่ได้เปลี่ยนแปลงไปบนถนนราชดำเนินกลางตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สองเป็นต้นมา ส่งผลให้ถนนราชดำเนินนอกซึ่งเริ่มตัดก่อนช่วงอื่นยังคงอัตลักษณ์ของเมืองยุคฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม ซึ่งดำรงความสง่างามและความร่มรื่นของแนวไม้ยืนต้นตลอดช่วงถนน ตั้งแต่ลานพระราชวังดุสิตจนถึงสะพานผ่านฟ้าลีลาศ แต่อัตลักษณ์ของถนนราชดำเนินกลางถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นสำนักงานธุรกิจ และห้างร้านขนาดใหญ่ตามแบบอย่างถนนช็องเซลีเซ ในกรุงปารีส เน้นการสัญจรด้วยถนนและทางเท้าที่กว้างขวาง ขนาบด้วยอาคารที่สูงเท่า ๆ กันอย่างเป็นระเบียบทั้งสองฝั่ง ตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าลีลาศจนถึงสะพานผ่านพิภพลีลา โดยมีอนุสาวรีย์ประชาธิปไตยตั้งอยู่กลางวงเวียนที่กึ่งกลางถนน ส่วนถนนราชดำเนินในนั้น ไม่ค่อยมีความเปลี่ยนแปลงทั้งภาพลักษณ์และอัตลักษณ์ เหตุการณ์สำคัญ ๆ บนถนนราชดำเนินแต่ละช่วงถนน แต่ละช่วงเวลา คือ ปัจจัยที่ทำให้ถนนราชดำเนินนอกกลายเป็นสัญลักษณ์ของสถาบันพระมหากษัตริย์ ถนนราชดำเนินกลางกลายเป็นสัญลักษณ์ของสิทธิเสรีภาพในระบอบประชาธิปไตย และถนนราชดำเนินในเป็นสัญลักษณ์ของงานพระราชพิธีโบราณของไทย