The Implication of Thai BCG model and stakeholder pressure: a case study from the cassava-based company perspective

ฤทัย อ่อนพุทธา; ปิงหยิง หม่า; ยาสุยูกิ โคโนะ; เซอิจิ โอกาตะ

doi:10.14456/ncrj.2026.3

ผู้แต่ง

ฤทัย อ่อนพุทธา วิทยาลัยวิทยาศาสตร์พลังงาน มหาวิทยาลัยเกียวโต
ปิงหยิง หม่า วิทยาลัยวิทยาศาสตร์พลังงาน มหาวิทยาลัยเกียวโต
ยาสุยูกิ โคโนะ สถาบันเพื่ออนาคตของสังคมมนุษย์ มหาวิทยาลัยเกียวโต
เซอิจิ โอกาตะ วิทยาลัยวิทยาศาสตร์พลังงาน มหาวิทยาลัยเกียวโต

DOI:

https://doi.org/10.14456/ncrj.2026.3

คำสำคัญ:

ทฤษฎีผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย, ธุรกิจยั่งยืน, แรงกดดันจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

บทคัดย่อ

ประเทศไทยมีการประกาศ แผนการพัฒนาเศรษฐกิจแบบองค์รวม ตามโมเดลเศรษฐกิจ ชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน เศรษฐกิจสีเขียว (โมเดลเศรษฐกิจบีซีจี) โดยมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริม การพัฒนาที่ยั่งยืน เพื่อบรรลุภารกิจนี้ภาคธุรกิจจึงมีบทบาทสำคัญในการ เนื่องจากต้องพึ่งพาอาศัย ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆ ทั้งกลุ่มหลักและกลุ่มรอง ซึ่งความสัมพันธ์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียยัง เกี่ยวข้องกับแนวทางปฏิบัติที่ยั่งยืนในองค์กรด้วย ดังนั้น วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้คือเพื่อ ประเมินแรงกดดันโดยตรงของกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับแนวทางปฏิบัติของบริษัทที่ยั่งยืนผ่าน การสำรวจแบบสอบถามจากมุมมองของพนักงาน วิธีการศึกษานี้ประยุกต์ใช้กรณีศึกษาของบริษัท อุบล ไบโอเอทานอล จำกัด (มหาชน) ผู้ผลิตสินค้าแปรรูปจากมันสำปะหลังที่นำโมเดลเศรษฐกิจบีซีจี มาใช้ในประเทศไทย การวิจัยได้นำการวิเคราะห์ผลลัพธ์ในการวิจัยเชิงคุณภาพ และเชิงปริมาณ ร่วมกัน โดยประยุกต์ใช้การประเมินโดยวิธีเอาโทรปีของข้อมูล และการวิเคราะห์สมการถดถอย เพื่อหาความสัมพันธ์ ผลการวิจัยพบว่าซัพพลายเออร์ และชุมชนเป็นกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลักที่ สำคัญซึ่งขับเคลื่อนทุนที่ยั่งยืน ในขณะที่ภาครัฐ คู่แข่ง องค์กรสนับสนุนการขาย องค์กรที่ไม่แสวงหา กำไร และสื่อ เป็นตัวขับเคลื่อนหลักจากกลุ่มรอง โดยมาตรการบีบบังคับและบรรทัดฐานเป็นปัจจัย หลักในการบูรณาการโมเดลเศรษฐกิจบีซีจี โดยได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ ทั้งการสนับสนุนงาน วิจัย และมาตรการส่งเสริมต่างๆ และแนวทางปฏิบัติด้านความยั่งยืนในบริษัท สุดท้ายนี้ การจัดการ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียถือเป็นแนวทางปฏิบัติที่โดดเด่นในบริษัทที่ตอบสนองตามโมเดลโมเดลเศรษฐกิจ บีซีจี โดยสรุปมิติเศรษฐกิจ และสังคมเป็นสิ่งสำคัญอันดับแรกในการเติมเต็มเส้นทางทางเลือกนี้ให้ ประสบความสำเร็จในธุรกิจที่ยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Alzubi, E., & Akkerman, R. (2022). Sustainable supply chain management practices in developing countries: An empirical study of Jordanian manufacturing companies. Cleaner Production Letters, 2, 100005. https://doi.org/10.1016/j.clpl.2022.100005

Broccardo, L., & Zicari, A. (2020). Sustainability as a driver for value creation: A business model analysis of small and medium enterprises in the Italian wine sector. Journal of Cleaner Production, 259, 120852. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.120852

Ding, L., Shao, Z., Zhang, H., Xu, C., & Wu, D. (2016). A comprehensive evaluation of urban sustainable development in China based on the TOPSIS-entropy method. Sustainability, 8(8), 746. https://doi.org/10.3390/su8080746

D’Souza, C., Ahmed, T., Khashru, M. A., Ahmed, R., Ratten, V., & Jayaratne, M. (2022). The complexity of stakeholder pressures and their influence on social and environmental responsibilities. Journal of Cleaner Production, 358, 132038. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2022.132038

Edyvean, R. G. J., Apiwatanapiwat, W., Vaithanomsat, P., Boondaeng, A., Janchai, P., & Sophonthammaphat, S. (2023). The bio-circular green economy model in Thailand: A comparative review. Agriculture and Natural Resources, 57(1). https://doi.org/10.34044/j.anres.2023.57.1.06

Freeman, R. E. (2010). Strategic management: A stakeholder approach. Cambridge University Press.

Freeman, R. E., & Liedtka, J. (1997). Stakeholder capitalism and the value chain. European Management Journal, 15(3), 286–296.

Freeman, R. E., Wicks, A. C., & Parmar, B. (2004). Stakeholder theory and “The corporate objective revisited.” Organization Science, 15(3), 364–369. https://doi.org/10.1287/orsc.1040.0066

Garrido-Moreno, A., Martín-Rojas, R., & García-Morales, V. J. (2024). The key role of innovation and organizational resilience in improving business performance: A mixed-methods approach. International Journal of Information Management, 77, 102777. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2024.102777

Goers, J., & Horton, G. (2023). Combinatorial multi-criteria acceptability analysis: A decision analysis and consensus-building approach for cooperative groups. European Journal of Operational Research, 308(1), 243–254. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2022.12.002

Gotsch, M., Gandenberger, C., Serafimov, L., & Miemiec, M. (2023). Top-down and bottom-up strategies for the implementation of corporate social responsibility: A qualitative survey of an international IT services company. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 30(4), 1645–1663. https://doi.org/10.1002/csr.2441

Global Reporting Initiative. (2018). GRI standards. https://www.globalreporting.org/how-to-use-the-gri-standards/gri-standards-english-language/

Hitka, M., Kucharčíková, A., Štarchoň, P., Balážová, Ž., Lukáč, M., & Stacho, Z.(2019). Knowledge and human capital as sustainable competitive advantage in human resource management. Sustainability, 11(18), 4985. https://doi.org/10.3390/su11184985

Jans, L. (2021). Changing environmental behaviour from the bottom up: The formation of pro-environmental social identities. Journal of Environmental Psychology, 73, 101531. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2020.101531

Jaroenkietkajorn, U., Gheewala, S. H., Mungkung, R., Jakrawatana, N., Silalertruksa, T., Lecksiwilai, N., Prasara-A, J., & Nilsalab, P. (2024). Challenges and opportunities of bio-circular-green economy for agriculture. Circular Economy and Sustainability, 4(3), 1729–1750. https://doi.org/10.1007/s43615-024-00355-9

Jintrawet, A., & Yasuyuki, K. (2024). Current situation and future of precision agriculture in Thailand. In G. Yang, J. Zhang, L. Liu, & X. Xiong (Eds.),Countries and regions (pp. 183–194). Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-97-2835-0_7

Kantabutra, S., & Siebenhuner, T. (2011). Predicting corporate sustainability: A Thai approach. Journal of Applied Business Research, 27(6), 123. https://doi.org/10.19030/jabr.v27i6.6471

Ketprapakorn, N., & Kantabutra, S. (2022). Toward an organizational theory of sustainability culture. Sustainable Production and Consumption, 32, 638–654. https://doi.org/10.1016/j.spc.2022.05.020

Lerdlattaporn, R., Phalakornkule, C., Trakulvichean, S., & Songkasiri, W. (2021). Implementing circular economy concept by converting cassava pulp and wastewater to biogas for sustainable production in starch industry. Sustainable Environment Research, 31(1), 20. https://doi.org/10.1186/s42834-021-00093-9

Li, Y., & Yang, A. (2022). Stakeholder influence, government power, and new opportunities for Chinese internet companies: A multilevel network analysis of cross-sector networks. Public Relations Review, 48(3), 102197. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2022.102197

Mahajan, R., Lim, W. M., Sareen, M., Kumar, S., & Panwar, R. (2023). Stakeholder theory. Journal of Business Research, 166, 114104. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.114104

Napasintuwong, O., Parthanadee, P., Tanrattanaphong, B., & Chaveesuk, R. (2024). Thailand’s cassava industry: Challenges toward sustainable development. In Sustainable cassava (pp. 175–202). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-443-21747-0.00005-9

Office of the National Economic and Social Development Council. (2022). The thirteenth national economic and social development plan (2023–2027). https://www.nesdc.go.th/nesdb_en/ewt_dl_link.php?nid=4500

Nishitani, K., Nguyen, T. B. H., Trinh, T. Q., Wu, Q., & Kokubu, K. (2021). Are corporate environmental activities to meet sustainable development goals (SDGs) simply greenwashing? An empirical study of environmental management control systems in Vietnamese companies from the stakeholder management perspective. Journal of Environmental Management, 296, 113364. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.113364

National Science and Technology Development Agency. (2021). BCG concept background. https://www.bcg.in.th/

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2024). Launch of the clean energy finance and investment roadmap of Thailand. https://www.oecd.org

Omidi, L., Moradi, Gh., Salehi, V., & Khosravifar, M. (2024). A multi-criteria decision-making approach for prioritizing factors influencing healthcare workers’ safety performance: A case of a women’s hospital. Journal of Safety and Sustainability, 1(3), 173–180. https://doi.org/10.1016/j.jsasus.2024.09.005

Onbhuddha, R., Ma, B., Chindavijak, C., & Ogata, S. (2024). The interlink between stakeholder influence and sustainable practices: A case study of Thai agriculture enterprise. Sustainability, 16(20), 8804. https://doi.org/10.3390/su16208804

Onbhuddha, R., & Ogata, S. (2024). The influence of stakeholder on a company’s sustainable practice: Insights from the Japanese perspective. Journal of Cleaner Production, 436, 140402. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.140402

Ozdemir, S., Carlos Fernandez De Arroyabe, J., Sena, V., & Gupta, S. (2023). Stakeholder diversity and collaborative innovation: Integrating the resource-based view with stakeholder theory. Journal of Business Research, 164, 113955. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.113955

Ruiz-Pérez, F., Lleo, A., & Ormazabal, M. (2021). Employee sustainable behaviors and their relationship with Corporate Sustainability: A Delphi study. Journal of Cleaner Production, 329, 129742. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.129742

Setsiriphaiboon, P. (2022). Ubon model and innovation: Raise the level of organic cassava. National Science and Technology Development Agency. https://www.nstda.or.th/agritec/organic-cassava-inclusive/

Taghipour, A., Akkalatham, W., Eaknarajindawat, N., & Stefanakis, A. I. (2022). The impact of government policies and steel recycling companies’ performance on sustainable management in a circular economy. Resources Policy, 77, 102663. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2022.102663

Ubon Bio Ethanol. (2023). Feature story BCG drives organic tapioca sustainability with market-leading production. Ubon Bio Ethanol. https://www.ubonbioethanol.com/en/newsroom/company-news/391/feature-storybcg-drives-organic-tapioca-sustainability-with-market-leading-production

Ubon Bio Ethanol. (2024). Ubon Bio Ethanol Public Company Limited annual report 2023 (Form 56-1 One report). https://www.ubonbioethanol.com/en/investor-relations/document/annual-reports

Ubon Bio Ethanol group. (2023). Sustainability policy. https://www.ubonbioethanol. com/th/sustainability/home

Usubharatana, P., & Phungrassami, H. (2015). Carbon footprint of cassava starch production in North-Eastern Thailand. Procedia CIRP, 29, 462–467. https://doi.org/10.1016/j.procir.2015.02.031

Van Buren, N., Demmers, M., Van Der Heijden, R., & Witlox, F. (2016). Towards a circular economy: The role of Dutch logistics industries and governments. Sustainability, 8(7), 647. https://doi.org/10.3390/su8070647

Wang, D., Hou, Y., Li, X., & Xu, Y. (2022). Developing a functional index to dynamically examine the spatio-temporal disparities of China’s inclusive green growth. Ecological Indicators, 139, 108861. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2022.108861

Wicaksono, A. P., & Setiawan, D. (2023). Impacts of stakeholder pressure on water disclosure within Asian mining companies. Environment, Development and Sustainability, 26(3), 6493–6515. https://doi.org/10.1007/s10668-023-02972-0