Marine Debris Art: Design Value for the Development of Von Napa Beach Park

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการนำขยะทะเลกลับมาใช้ใหม่ให้เกิดประโยชน์กับพื้นที่บริเวณสวนสาธารณะหาดวอนนภา จังหวัดชลบุรี เพื่อสนับสนุนภาพลักษณ์ของสวนสาธารณะหาดวอนนภา และเป็นหนึ่งในวิธีการกำจัดขยะบริเวณชายหาดเพื่อลดปริมาณขยะตกค้าง ตลอดจนเป็นต้นแบบให้กับส่วนงานอื่นใช้ต่อยอด โดยทำการศึกษาวัสดุรีไซเคิลจากขยะทะเลบริเวณชายหาดบางแสนและขยะท้องถิ่นจากหมู่บ้านชาวประมงหาดวอนนภา เพื่อหาคุณสมบัติ คุณลักษณะ กระบวนการแปรรูปทรง และคุณค่าของขยะทะเลที่เหมาะสมในการสร้างสรรค์วัสดุ โดยใช้วิธีการวิเคราะห์และสังเคราะห์ผู้ใช้พื้นที่ รวมถึงสภาพแวดล้อม ให้ได้รูปแบบของงาน ผลการศึกษาพื้นที่พบว่าความนิยมในการท่องเที่ยวชายหาดบางแสนที่มากขึ้น ไม่สามารถควบคุมการจัดการระเบียบชายหาด และการรักษาความสะอาดได้ จึงส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม น้ำทะเล และปัญหาขยะทะเลล้นหาดบางแสน ขยะทะเลแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1 ซากเรืออับปาง ท่าเรือที่หักพัง และเศษสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ กลุ่มที่ 2 อุปกรณ์ประมง เช่น อวน ลอบปู เอ็นตกปลา ทุ่น และ กลุ่มที่ 3 ขยะอื่น ๆ ที่ไม่ควรจะถูกทิ้งลงทะเล แต่กลับพบอยู่ในทะเล ซึ่งขยะทะเลส่วนมากที่พบบริเวณชายหาดบางแสนอยู่ในกลุ่มที่ 3 คือ กลุ่มขยะ อื่น ๆ ที่ไม่ควรจะถูกทิ้งลงทะเล แต่กลับพบอยู่ในทะเล เช่น ขวดน้ำพลาสติก ถุงพลาสติก ส่งผลให้ชายหาดบางแสนมีการเพิ่มปริมาณขยะ และเกิดขยะตกค้างส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม ส่วนหาดวอนนภาเป็นบริเวณของหมู่บ้านชาวประมงก็ประสบปัญหาเช่นกัน ขยะทะเลที่พบอยู่ในกลุ่มที่ 1 และกลุ่มที่ 2 เช่น อวน เชือก แห และขยะพลาสติกต่าง ๆ ทำให้ชายหาดบางแสนและหาดวอนนภามีปริมาณขยะจำนวนมากที่สุดในเขตแสนสุข ประกอบกับพื้นที่ในการกำจัดขยะของเทศบาลแสนสุขที่มีข้อจำกัด เพราะใช้วิธีการฝังกลบ ทำให้ไม่สามารถกำจัดขยะได้ครบ 100 เปอร์เซ็นต์ ขยะตกค้างนี้ได้ถูกน้ำพัดพาไหลลงสู่ทะเลกลายเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมและส่งผลกระทบต่อสถานที่ท่องเที่ยว ชุมชนในพื้นที่เมืองแสนสุข จากการวิเคราะห์ข้อมูลขยะทะเลและขยะท้องถิ่นที่เหลือใช้ พบว่า เศษขยะประเภทขวดน้ำพลาสติกชนิด PET โพลิเอทิลีนเทเรฟทาเลต มีปริมาณมากกว่าเศษขยะประเภทอื่น ๆ จึงนำมาทดลองด้วยการหลอมความร้อนที่ 230 องศาเซลเซียส เพื่อหากระบวนการแปรรูปขวดน้ำพลาสติก ผลที่ได้พลาสติกละลายตามแม่แบบรูปทรงที่กำหนด จากนั้นได้ทำการศึกษากระบวนการพัฒนาเศษขยะวัสดุท้องถิ่นที่เกิดจากการใช้แล้วทิ้งบริเวณชายหาดวอนนภา ได้แก่ เชือก แห และอวน เพื่อสร้างวัสดุรูปแบบใหม่โดยผสมกับเรซิ่นซึ่งเป็นวัสดุที่มีความใกล้เคียงทั้งคุณสมบัติและคุณลักษณะกับพลาสติก  การดำเนินการวิจัยสร้างสรรค์นี้มาจากการศึกษาพื้นที่บริเวณชายหาดบางแสนและหาดวอนนภา เพื่อให้ได้วัสดุแปรรูปจากขยะทะเลที่มีคุณลักษณะและคุณสมบัติที่เหมาะสม ในการสร้างสรรค์ และได้แรงบันดาลใจจากวัฒนธรรมชุมชนที่ส่งผลต่อแนวคิดในการเชื่อมโยงผลงานศิลปะกับสภาพแวดล้อม โดยมีกระบวนการทดลองวัสดุที่เหมาะสมกับรูปแบบชิ้นงานศิลปะตามแนวความคิด โดยอ้างอิงหลักการทฤษฎีทางศิลปะ และสุนทรียศาสตร์ เพื่อสื่อสารความหมายเรื่องจังหวะของธรรมชาติจากคลื่นทะเล ใช้รูปแบบการซ้ำของรูปทรงที่ตัดทอนเรียบง่ายมาจัดวางให้มีระเบียบ และใช้หลักการสร้างมุมมองความเคลื่อนไหวทางสายตา (Eyes Movement Dynamic) ประกอบการรับรู้ที่มีผลต่อผู้ชม การสร้างผลงานศิลปะนี้เป็นรูปแบบประติมากรรมจัดวาง (Sculptural Installation) ผลที่ได้จากการวิจัยสร้างสรรค์นี้ได้บรรลุวัตถุประสงค์การวิจัยตามที่ตั้งไว้ และคาดว่าจะนำไปสู่การพัฒนาองค์ความรู้ด้านวัสดุในงานศิลปะและการออกแบบที่มีเอกลักษณ์เฉพาะในการสร้างสรรค์ รวมทั้งเป็นแนวทางในการรณรงค์ลดปริมาณจากขยะ