การบูรณาการวัฒนธรรมผ่านการพระศาสนาในหัวเมืองประเทศราชในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ (พ.ศ. 2325-2352)

บทคัดย่อ

บทความนี้ต้องการศึกษาการบูรณาการวัฒนธรรมอันเป็นกระบวนการหนึ่งในการสร้างอาณาจักรในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ซึ่งมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการปกครองในรูปแบบปริมณฑลแห่งอำนาจเหนือหัวเมืองประเทศราชการบูรณาการวัฒนธรรมเกิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ โดยพระองค์ทรงเริ่มจากการบูรณาการผ่านการพระศาสนา เนื่องจากพุทธศาสนาเป็นบ่อเกิดแห่งวัฒนธรรมที่สำคัญในภูมิภาคนี้ในแต่ละหัวเมืองประเทศราช สยามได้ดำเนินการบูรณาการทางวัฒนธรรมผ่านพระศาสนาในรูปแบบที่แตกต่างกันไปตามแต่บริบทของสังคมที่เอื้ออำนวยต่อการจัดการ พิจารณาในภาพรวมอาจกล่าวได้ว่า แม้ว่าความพยายามเข้าไปจัดการการพระศาสนาในหัวเมืองประเทศราชในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกฯ อาจไม่ประสบความสำเร็จทั้งหมดแต่ก็เป็นพื้นฐานที่สำคัญของการเข้าไปดำเนินการในรัชสมัยต่อๆ มา