การวิเคราะห์นวนิยายจากการสัมผัสเรียนรู้ชุมชนท้องถิ่นไทยในฐานะวรรณกรรมวิจัย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์จะวิเคราะห์นวนิยายจากการสัมผัสเรียนรู้ชุมชนท้องถิ่นไทย จำนวน 8 เล่ม และรวมเรื่องสั้น 1 เล่ม พิมพ์ใน พ.ศ. 2555 โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสำนักพิมพ์เปนไทย พับลิชชิ่ง จำกัด  ผลการวิจัยพบว่า วรรณกรรมชุดนี้มีกลวิธีการสร้างสรรค์แบบงานวิจัย คือนักเขียนลงพื้นที่ชุมชนท้องถิ่นเพื่อเก็บข้อมูลภาคสนาม ทั้งการสังเกตการณ์การดำเนินชีวิต การสัมภาษณ์ผู้นำชุมชน และสืบค้นข้อมูลเอกสาร จากนั้นลงมือเขียนเรื่องเล่าและส่งตามเวลาที่โครงการกำหนด นอกจากนี้โครงการยังได้ติดตามการเก็บข้อมูลภาคสนามและการรวบรวมผลงานจัดพิมพ์รูปเล่มอีก้วย จึงเรียกได้ว่าเป็น "วรรณกรรมวิจัย"

ผู้วิจัยยังพบว่าวรรณกรรมชุดนี้มีลักษณะเด่นคือ 1. การสร้างโครงเรื่องที่เน้นความเป็นชุมชนท้องถิ่นสุขภาวะ  2. การสร้างมิติของสถานที่เน้นชุมชนท้องถิ่น  3. การสร้างตัวละครเอกที่เป็นผู้นำชุมชนท้องถิ่น  4. การสร้างสรรค์กลวิธีทางวรรณศิลป์จากการวิจัยครั้งนี้  ผู้วิจัยพบว่าวรรณกรรมท้องถิ่นที่เกิดจากโครงการนี้ มีโจทย์และข้อกำหนดจากปัจจัยภายนอกคือจากผู้สนับสนุนโครงการและวัตถุประสงค์ของโครงการซึ่งต่างกับการสร้างสรรค์งานวรรณกรรมที่เกิดจากแรงบันดาลใจของนักเขียน อีกทั้งวรรณกรรมชุดนี้นับว่ามีคุณค่าต่อสังคมในระดับหนึ่ง โดยเฉพาะการทำหน้าที่บันทึกเรื่องราวและเผยแพร่ความเป็นไปของชุมชนท้องถิ่นในมุมของการเป็นชุมชนเข้มแข็งและชุมชนน่าอยู่ตามแนวทางการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นของ สสส. นั่นเอง