กลวิธีการตั้งนามฉายาของพระสงฆ์ไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกณฑ์ที่ใช้ในการตั้งนามฉายา และกลวิธีการตั้งนามฉายาของพระสงฆ์ไทย ตลอดจนเปรียบเทียบเกณฑ์และกลวิธีการตั้งนามฉายาของพระสงฆ์ไทย ๔ ภาค โดยข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์ คือนามฉายาทั้งสิ้น ๒,๐๐๐ นามฉายาจากจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดมหาสารคาม จังหวัดนครปฐม และจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นตัวแทนของภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ ตามลำดับ ผลการศึกษา พบว่าเกณฑ์ที่ใช้ในการตั้งนามฉายามี ๔ ประการคือ วันเกิด วันบวช ชื่อ และ นามสกุล เกณฑ์ดังกล่าวนำมาใช้เป็นกลวิธีในการตั้งนามฉายาได้เป็น ๒ กลวิธี ใหญ่ ๆ คือ การตั้งนามฉายาโดยใช้เกณฑ์เดียว ซึ่งได้แก่ การตั้งนามฉายาตามวันเกิด การตั้งนามฉายาตามวันบวช การตั้งนามฉายาตามชื่อ และการตั้งนามฉายาตามนามสกุล และการตั้งนามฉายาโดยใช้ ๒ เกณฑ์รวมกัน ซึ่งได้แก่ การตั้งนามฉายาตามวันเกิดกับชื่อ การตั้งนามฉายาตามวันเกิดกับนามสกุล การตั้งนามฉายาตามวันบวชกับชื่อ การตั้งนามฉายาตามวันบวชกับนามสกุล และการตั้งนามฉายาตามชื่อกับนามสกุล โดยการตั้งนามฉายาที่พบมากที่สุด คือการตั้งนามฉายาตามวันเกิด นอกจากนี้ ยังพบการตั้งนามฉายาที่ไม่ตรงกับเกณฑ์ใด ๆ อีกด้วย เมื่อเปรียบเทียบเกณฑ์และกลวิธีการตั้งนามฉายาของพระสงฆ์ไทย ๔ ภาคพบว่าเกณฑ์การตั้งนามฉายาที่ปรากฎทุกภาคคือ วันเกิด และชื่อ ส่วนกลวิธีการตั้งนามฉายาที่ทุกภาคนิยมใช้คือการตั้งนามฉายาตามวันเกิด