โปรลึง-เมียดา ธึบ-ปะ-ไต (ព្រលឹងមាតាធិបតេយ្យ): จิตวิญญาณมาตาธิปไตยในนิทานพื้นบ้านเขมร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาจิตวิญญาณมาตาธิปไตยในนิทานพื้นบ้านเขมร โดยศึกษาจากประชุมเรื่องตำนานและนิทานพื้นบ้านเขมร ที่จัดพิมพ์เผยแพร่โดยพุทธศาสนบัณฑิตฉบับปี ค.ศ. 1997 จำนวน 8 เรื่อง คือ 1) ผู้หญิงที่มีกลมายา 2) เพื่อนสองคน 3) ชายขี้เกียจมีภรรยาดี 4) ผู้หญิงที่มีลักษณะไม่เป็นกุลสตรี 5) ผู้หญิงที่แท้จริง แม่ที่แท้จริง พ่อที่แท้จริง 6) ผู้หญิงมายาถอนขิง 7) ภูเขาชายภูเขาหญิง 8) เศรษฐีสามคนอยู่ทิศทั้งสาม และข้อมูลจากประชุมเรื่องตำนานและนิทานพื้นบ้านเขมร ของประยูร ทรงศิลป์ จำนวน 9 เล่ม คือ ซึ่งจากประชุมเรื่องตำนานและนิทานพื้นบ้านเขมรทั้ง 8 เล่มนี้มีเนื้อหาสะท้อนให้ถึงจิตวิญญาณมาตาธิปไตย ในสังคมเขมรตั้งแต่อตีตจนถึงปัญจุบัน ผลการศึกษาพบว่าจิตวิญญาณมาตาธิปไตยในนิทานพื้นบ้านเขมร เป็นจิตวิญญาณที่ถือปฏิบัติสืบทอดกันมายาวนาน ภายใต้หลักความเชื่อที่ว่าผู้หญิงเป็นเพศแม่ผู้ยิ่งใหญ่ มีอยู่ 2 กลุ่มข้อมูล ดังนี้ 1) ผู้หญิงกับความเป็นแม่ ผู้มีบทบาทความสำคัญในวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของสังคมเขมร โดยสะท้อนให้เห็นว่าผู้หญิงเป็นใหญ่ในครอบครัว 2) ลักษณะของผู้หญิงตามขนบธรรมเนียมในสังคมเขมร สะท้อนให้เห็นคุณสมบัติที่เด่นชัด ซึ่งผู้วิจัยแบ่งเป็นสองลักษณะ ได้แก่ 1) ผู้หญิงที่มีลักษณะเป็นมงคล และ 2) ผู้หญิงที่มีลักษณะเป็นอัปมงคล