พินิจฉันท์วรรณพฤติและมาตราพฤติ: วรรณคดีสองมิติ

บทคัดย่อ

บทความเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาตำราฉันท์วรรณพฤติและมาตราพฤติพระนิพนธ์ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรสใน 2 มิติคือ มิติการเป็นตำราประพันธศาสตร์ด้านการแต่งฉันท์ และมิติของการเป็นวรรณคดีประเภทคำสอน ผลการศึกษาพบว่า ตำราฉันท์วรรณพฤติและมาตราพฤติมีลักษณะเด่นในการนำเสนอเนื้อหาทั้งในเรื่องการสอนแต่งฉันท์และเรื่องการเสนอเนื้อหาคำสอนอย่างเป็นระบบระเบียบมาก  ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าตำราทั้งสองเรื่องนี้มิได้เป็นเพียงตำราแต่งฉันท์เรื่องสำคัญในสมัยต้นรัตนโกสินทร์เท่านั้น แต่ยังสัมพันธ์กับการเป็นวรรณคดีคำสอนที่มุ่งให้ผู้ศึกษาตำราได้พัฒนาตนเองไปพร้อมกันด้วย  กล่าวได้ว่า ตำราฉันท์วรรณพฤติและมาตราพฤติมีความสำคัญสอดคล้องกับการเป็นวรรณคดีจารึกวัด  พระเชตุพนวิมลมังคลาราม ซึ่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จารึกสรรพวิทยาการเพื่อส่งเสริมให้พลเมืองไทยมีความรู้ในฐานะนักปราชญ์ด้านอักษรศาสตร์ไปพร้อมๆ กับการพัฒนาตนเองให้มีคุณธรรม