วรรณคดีบาลีในฐานะตำราอลังการของกวีไทย: กรณีศึกษา เวสฺสนฺตรชาตก
คำสำคัญ:
อลังการ, ประพันธศาสตร์อินเดีย, วรรณคดีไทยโบราณ, เวสสันดรชาดกบทคัดย่อ
นักวรรณคดีไทยหลายคนเห็นว่า อลังการหรือหลักการประดับตกแต่งวรรณคดีไทยจำนวนหนึ่งมีที่มาจากอินเดีย และกวีไทยได้เรียนรู้หลักอลังการเหล่านี้ผ่านตำราอลังการศาสตร์ รวมทั้งวรรณคดีบาลีและสันสกฤต อย่างไรก็ตาม ความเห็นดังกล่าวยังมิได้รับการศึกษาวิจัยโดยละเอียด บทความนี้มุ่งศึกษา เวสฺสนฺตรชาตก ซึ่งเป็นวรรณคดีบาลีเรื่องสำคัญเรื่องหนึ่ง เพื่อชี้ให้เห็นอิทธิพลด้านอลังการของวรรณคดีเรื่องนี้ที่มีต่อวรรณคดีไทย โดยใช้วรรณคดีไทยสมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์รวมทั้งสิ้น 3 เรื่อง ได้แก่ มหาชาติคำหลวง สมุทรโฆษคำฉันท์ และสรรพสิทธิ์คำฉันท์ เป็นข้อมูลในการศึกษา ผลการศึกษาพบว่า ใน มหาชาติคำหลวง ซึ่งเป็นวรรณคดีที่แปลแต่งจากเรื่อง เวสฺสนฺตรชาตก และเป็นสำนวนเก่าแก่ที่สุดเท่าที่มีหลักฐาน กวีผู้แปลแต่งพยายามถ่ายทอดการใช้อลังการตามตัวบทต้นฉบับภาษาบาลี เช่น การใช้ภาพพจน์ การซ้ำความ นอกจากนี้ยังปรากฏว่า การใช้ภาพพจน์และสำนวนภาษาที่มีลักษณะเป็นสูตรใน สมุทรโฆษคำฉันท์ และ สรรพสิทธิ์คำฉันท์ เป็นอลังการที่น่าจะได้รับการแปลและดัดแปลงมาจาก เวสฺสนฺตรชาตก เช่นกัน ด้วยเหตุนี้ จึงอาจกล่าวได้ว่า เวสฺสนฺตรชาตก ไม่เพียงแต่เป็นวรรณคดีพุทธศาสนาที่มีอิทธิพลต่อสังคมไทยมากที่สุดเรื่องหนึ่งเท่านั้น แต่ยังมีบทบาทสำคัญในฐานะที่เป็นตำราอลังการของกวีไทยในอดีตอีกด้วย
Downloads
Download data is not yet available.
เอกสารอ้างอิง
Anchaleenukoon, S. (1977). The Formation and the Use of Thai Words in Mahachat Khamluang [Unpublished Master’s Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Appleton, N. and Shaw, S. (2015a). The Ten Great Birth Stories of the Buddha, the Mahānipāta of the Jātakaṭṭhakathāvaṇṇanā, Volume One. Chiang Mai: Silkworm Books.
Appleton, N. and Shaw, S. (2015b). The Ten Great Birth Stories of the Buddha, the Mahānipāta of the Jātakaṭṭhakathāvaṇṇanā, Volume Two. Chiang Mai: Silkworm Books.
Assavavirulhakarn, P. (2010). The Ascendancy of Theravada Buddhism in Southeast Asia. Chiang Mai: Silkworm Book.
Chaisawat, C. (2010). The Royal Version of Mahajati: Translation for Perception [Unpublished Master’s Thesis]. Silpakorn University. (In Thai)
Committee on the Publishing of History, Culture and Archeology Documents. (1967). The Ayutthaya Collection of Phra Tamra Boromarachoothit Phuae Kanlapana, Volume 1. Phra Nakorn: Office of the Prime Minister. (In Thai).
Fine Arts Department. (1997). Ayutthaya Literature Volume 1. 2nd ed. Bangkok: Literature and History Section. (In Thai)
Fine Arts Department. (2005). The 8th Collection of Sukhothai Epigraphy. Bangkok: Fine Arts Department. (In Thai)
Fausbøll, V. (1896). The Jātaka Together with its Commentary Being Tales of the Anterior Births of Gotama Buddha. Vol VI. London: Kegan Paul Trench Trübner.
Higham, C. (2001). The Archeology of Mainland Southeast Asia from 10,000 B.C. to the Fall of Angkor. London: Weidenfeld and Nicolson.
Hudak, T. J. 1993. The Tale of Prince Samuttakote: A Buddhist Epic from Thailand. Ohio: Ohio University Press.
Kane, P.V. (1998). History of Sanskrit Poetics. 4th ed. Delhi: Motilal Banarsidass.
Kieyakul, S. (1976). Samuthakhot Khamchan: a Historical Analysis and Criticism [Unpublished Master’s Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Laulertvorakul, A. (1996). The Characteristics of Pali and Sanskrit Loanwords in Dasavara Jujaka and Kumara Kandas of Mahajat Khamluang [Unpublished Master’s Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Maneesai, S. (2005). The Part of Samuddhrakhosa Khamchan Written in Ayuddhaya Period: The Story Method. Journal of the Royal Institute of Thailand, 30(3), 804-822. (In Thai)
Maneesai, S. (2012). Theses on Classical Literary Works between BE 2520-2530. In Chitchamnong, D. et al., Criticism on the Path of Literary Studies, pp. 165-199, Mahasarakham: Inthanin. (In Thai)
Ministry of Foreign Affairs. (2012). Thai Relations with India. Retrieved 8 July 2019, from http://www.thaiembassy.org/mumbai/contents/files/relation-20120616-120511-882184.pdf
Morgan, L. B. (2011). Croaking Frogs: A Guide to Sanskrit Metrics and Figures of Speech. Los Angeles: Mahodara Press.
Na Bangchang, S. (1984). History of Pali Literature in India and Ceylon. Bangkok: Chulalongkorn University. (In Thai)
Paramanuchitchinorot, P. P. (2005). Sapphasit Khamchan. Bangkok: Wat Pra Chetuphon. (In Thai)
Phromsutthirak, M. (2005). Thawathotsamat: A Nirat or Poetic Treaties?. In Raksamani, K. (Ed.), Language-Epigraphy, pp. 79-97, Bangkok: Department of Eastern Languages, Faculty of Archeology, Silpakorn University. (In Thai)
Polpatpicharn, S. (1999). Mahajati Kam Luang. In Ketmankit, K. (Ed.), Anthology of ASEAN Literatures of THAILAND Vol. II a, Thai Literary Works of the Ayutthaya Period (Translated Version) (pp. 37-67). Bangkok: Amarin Printing and Publishing.
Raksamani, K. (2006). The Analysis of Thai Literature with Sanskrit Literary Theories. Bangkok: Department of Eastern Languages, Faculty of Archeology, Silpakorn University. (In Thai)
Rhys Davids, T.W. and Stede W. (2007). Pali – English Dictionary. New Delhi: Motilal Banarsidass.
Ruengruglikit, C. (2004). The Early Ayutthaya Poetry: Characteristics and Influence. Bangkok: the Academic Textbook Publishing Project, Faculty of Arts, Chulalongkorn University. (In Thai)
Samutthakhot Khamchan. (2003). Bangkok: Kurusapha. (In Thai)
Sastry, N., P. D. (1991). Kāvyalaṅkāra of Bhāmaha. Delhi: Motilal Banarsidass.
Sirijaroen, L. (1982). Alankāra in Mahachat Khamluang [Unpublished Doctoral Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Skilling, P. (2006). Jātaka and Paññāsa Jātaka in South-East Asia. In Journal of the Pali Text Society, 28, 113-173.
Tiyavanich, K. (2003). The Buddha in the Jungle. Chiang Mai: Silkworm Books.
Vespada, D. (2000). Thai Texts on Poetics: Concept and Relation to Thai Literary Convention [Unpublished Doctoral Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Appleton, N. and Shaw, S. (2015a). The Ten Great Birth Stories of the Buddha, the Mahānipāta of the Jātakaṭṭhakathāvaṇṇanā, Volume One. Chiang Mai: Silkworm Books.
Appleton, N. and Shaw, S. (2015b). The Ten Great Birth Stories of the Buddha, the Mahānipāta of the Jātakaṭṭhakathāvaṇṇanā, Volume Two. Chiang Mai: Silkworm Books.
Assavavirulhakarn, P. (2010). The Ascendancy of Theravada Buddhism in Southeast Asia. Chiang Mai: Silkworm Book.
Chaisawat, C. (2010). The Royal Version of Mahajati: Translation for Perception [Unpublished Master’s Thesis]. Silpakorn University. (In Thai)
Committee on the Publishing of History, Culture and Archeology Documents. (1967). The Ayutthaya Collection of Phra Tamra Boromarachoothit Phuae Kanlapana, Volume 1. Phra Nakorn: Office of the Prime Minister. (In Thai).
Fine Arts Department. (1997). Ayutthaya Literature Volume 1. 2nd ed. Bangkok: Literature and History Section. (In Thai)
Fine Arts Department. (2005). The 8th Collection of Sukhothai Epigraphy. Bangkok: Fine Arts Department. (In Thai)
Fausbøll, V. (1896). The Jātaka Together with its Commentary Being Tales of the Anterior Births of Gotama Buddha. Vol VI. London: Kegan Paul Trench Trübner.
Higham, C. (2001). The Archeology of Mainland Southeast Asia from 10,000 B.C. to the Fall of Angkor. London: Weidenfeld and Nicolson.
Hudak, T. J. 1993. The Tale of Prince Samuttakote: A Buddhist Epic from Thailand. Ohio: Ohio University Press.
Kane, P.V. (1998). History of Sanskrit Poetics. 4th ed. Delhi: Motilal Banarsidass.
Kieyakul, S. (1976). Samuthakhot Khamchan: a Historical Analysis and Criticism [Unpublished Master’s Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Laulertvorakul, A. (1996). The Characteristics of Pali and Sanskrit Loanwords in Dasavara Jujaka and Kumara Kandas of Mahajat Khamluang [Unpublished Master’s Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Maneesai, S. (2005). The Part of Samuddhrakhosa Khamchan Written in Ayuddhaya Period: The Story Method. Journal of the Royal Institute of Thailand, 30(3), 804-822. (In Thai)
Maneesai, S. (2012). Theses on Classical Literary Works between BE 2520-2530. In Chitchamnong, D. et al., Criticism on the Path of Literary Studies, pp. 165-199, Mahasarakham: Inthanin. (In Thai)
Ministry of Foreign Affairs. (2012). Thai Relations with India. Retrieved 8 July 2019, from http://www.thaiembassy.org/mumbai/contents/files/relation-20120616-120511-882184.pdf
Morgan, L. B. (2011). Croaking Frogs: A Guide to Sanskrit Metrics and Figures of Speech. Los Angeles: Mahodara Press.
Na Bangchang, S. (1984). History of Pali Literature in India and Ceylon. Bangkok: Chulalongkorn University. (In Thai)
Paramanuchitchinorot, P. P. (2005). Sapphasit Khamchan. Bangkok: Wat Pra Chetuphon. (In Thai)
Phromsutthirak, M. (2005). Thawathotsamat: A Nirat or Poetic Treaties?. In Raksamani, K. (Ed.), Language-Epigraphy, pp. 79-97, Bangkok: Department of Eastern Languages, Faculty of Archeology, Silpakorn University. (In Thai)
Polpatpicharn, S. (1999). Mahajati Kam Luang. In Ketmankit, K. (Ed.), Anthology of ASEAN Literatures of THAILAND Vol. II a, Thai Literary Works of the Ayutthaya Period (Translated Version) (pp. 37-67). Bangkok: Amarin Printing and Publishing.
Raksamani, K. (2006). The Analysis of Thai Literature with Sanskrit Literary Theories. Bangkok: Department of Eastern Languages, Faculty of Archeology, Silpakorn University. (In Thai)
Rhys Davids, T.W. and Stede W. (2007). Pali – English Dictionary. New Delhi: Motilal Banarsidass.
Ruengruglikit, C. (2004). The Early Ayutthaya Poetry: Characteristics and Influence. Bangkok: the Academic Textbook Publishing Project, Faculty of Arts, Chulalongkorn University. (In Thai)
Samutthakhot Khamchan. (2003). Bangkok: Kurusapha. (In Thai)
Sastry, N., P. D. (1991). Kāvyalaṅkāra of Bhāmaha. Delhi: Motilal Banarsidass.
Sirijaroen, L. (1982). Alankāra in Mahachat Khamluang [Unpublished Doctoral Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
Skilling, P. (2006). Jātaka and Paññāsa Jātaka in South-East Asia. In Journal of the Pali Text Society, 28, 113-173.
Tiyavanich, K. (2003). The Buddha in the Jungle. Chiang Mai: Silkworm Books.
Vespada, D. (2000). Thai Texts on Poetics: Concept and Relation to Thai Literary Convention [Unpublished Doctoral Thesis]. Chulalongkorn University. (In Thai)
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
2020-12-24
รูปแบบการอ้างอิง
พูลรักษ์ อ., อามระดิษ ใ., & พรหมสุทธิรักษ์ ม. (2020). วรรณคดีบาลีในฐานะตำราอลังการของกวีไทย: กรณีศึกษา เวสฺสนฺตรชาตก. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 42(2), 220–252. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jasu/article/view/247994
ฉบับ
ประเภทบทความ
บทความประจำฉบับ
สัญญาอนุญาต
ผู้เขียนบทความต้องยินยอมในข้อกำหนดต่าง ๆ ของวารสารก่อนส่งบทความตีพิมพ์
