การเมืองของการสมตินามประเทศ: จากสยามและไทยกลายเป็นไทย (ระหว่างทศวรรษ ๒๔๓๐-๒๔๘๐)

บทคัดย่อ

ที่ผ่านมาการศึกษาเรื่องชื่อประเทศมักยึดติดอยู่กับการถกเถียงกันในประเด็นที่ว่า ระหว่าง "สยาม" กับไทย" นั้นชื่อไหนมีความเหมาะสมกว่ากันโดยยังไม่มีงานศึกษาอย่างจริงจังในการตอบโจทย์ที่ว่า ทำไมประเทศนี้ถึงต้องใช้ชื่อว่า 'ไทย" และการใช้เช่นนี้มีความถูกต้องชอบธรรมหรือไม่/เพียงใด? (แม้แต่เรียกว่า "สยาม" ก็ยังจำเป็นต้องมีโจทย์นี้ นอกจากนี้ประเด็นศึกษายังจำกัดกรอบอธิบายอยู่เพียงประเด็นเรื่องเชื้อชาติไทย ทฤษฎีการอพยพของชนชาติไทยการต่อต้านคนจี๋น ฯลฯ ในบทความนี้ผู้เขียนจึงไม่ต้องการถกเถียงประเด็น "สยาม VS. ไทย" เพราะไม่ว่าจะเป็น "สยาม" หรือ "ไทย" ในความเห็นผู้เขียนต่างก็เป็นเพียง "สมมตินาม" บทความนี้แม้จะมีการอภิปรายถึงอิทธิพลของความคิด/ความเชื่อเรื่องเชื้อชาติ (ไทย) ที่มีต่อการสมมตินามประเทศ แต่ประเด็นหลัก ๆที่ต้องการรู้ให้เห็นนอกเหนือจากนั้น ได้แก่ เรื่องแรงสะเทือนจากการปฏิวัติ ๒๔๗๕ การเปลี่ยนชื่อประเทศจาก "สยาม" เป็น ไทย" เป็นการกระทำที่มีนัยทางการเมือง อันดำเนินการโดยรัฐบาลคณะราษฎรที่ต้องการกระทำการเปลี่ยนแปลงจาก "ประเทศสยามในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เป็นประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตย" และเป็นส่วนหนึ่งของแผนการสร้างชาติของฝ่ายนำทางอำนาจในทศวรรษ ๒๔๘o นั่นเองการใช้ชื่อประเทศนี้ว่า ไทย" ในครั้งนั้นดำเนินไปในขณะที่ผู้มีอำนาจสมัยนั้นจำเป็นต้องตอบโต้กับปัญหาความขัดแย้งที่พวกเขากำลังเผชิญอยู่เป็นการเฉพาะอีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นปัญหาเรื่องสิทธิธรรมในการเป็นผู้ปกครองใหม่ความเป็นประชาธิปไตย เสียงข้างมาก ฯลฯ พวกเขาแก้ไขปัญหาเหล่านี้ผ่านการสร้างการรวมศูนย์อำนาจแบบหนึ่ง ภายใต้อาณาเขตอำนาจที่ถูกสถาปนาไว้ตั้งแต่ครั้งสมัย ร. ๕ แต่เดิมครั้งยังไม่เกิดการรวมศูนย์อำนาจ แม้ผู้มีอำนาจส่วนหนึ่งจะอ้างว่าตนเป็นคน ไทย" และใช้ภาษา "ไทย" เป็นภาษาทางการ แต่ก็ไม่ปรากฎว่าจะมีการเรียกคนทั้งประเทศว่าต่างก็เป็นคนไทยด้วยกันทั้งหมด แต่ผู้นำสมัยหลังที่ขึ้นสู่อำนาจจากแรงสะเทือนของ ๒๔๗๕ นั้นกลับตรงกันข้ามพวกเขาอ้างเป็นตัวแทนราษฎรสามัญชนส่วนใหญ่ของประเทศจึงไม่ได้คิดหวงแหนความเป็น ไทย" ไว้เป็นของตนเพียงฝ่ายเดียว หากกระตือรือล้นอย่างยิ่งที่จะใช้ ไทย" เป็นชื่อประเทศ และชื่อคนทั้งหมดที่ขึ้นตรงต่อประเทศ (ไทย)