การสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาพิธีกรรมสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ 2) เพื่อศึกษาคุณค่าของพิธีกรรมสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ผู้นำชุมชน ผู้นำพิธีกรรม ผู้นำทางศาสนา ผู้นำด้านวัฒนธรรม เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มย่อย การสังเกตอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ชาวกูย มีความเชื่อในผีบรรพบุรุษและศาสนาพุทธผสมกัน ชาวกูยเชื่อมโยงพิธีกรรมกับความเชื่อในผีบรรพบุรุษ มีการเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษก่อนประกอบพิธีกรรมทุกครั้ง เชื่อว่าท่านยังคงสถิตอยู่ใกล้ ๆ คอยดูแลและอำนวยโชคให้ลูกหลาน การสู่ขวัญของชาวกูยเป็นการเรียกขวัญให้มาอยู่กับตัวและให้ผีบรรพบุรุษช่วยคุ้มครอง สามารถจำแนกได้ 3 ประเภทตามลักษณะและโอกาสที่ใช้ในการประกอบพิธี คือ 1) การสู่ขวัญในช่วงเปลี่ยนผ่านของชีวิต ได้แก่ สู่ขวัญเด็กแรกเกิด สู่ขวัญนาค สู่ขวัญพระภิกษุ สู่ขวัญพิธีแต่งงาน สู่ขวัญพระพุทธรูปในพิธีศพ สู่ขวัญเพื่อความเป็นสิริมงคล 2) การสู่ขวัญในพิธีเซ่นสรวง ได้แก่ สู่ขวัญข้าวเปลือกและสู่ขวัญขึ้นบ้านใหม่ และ 3) การสู่ขวัญสำหรับผู้ป่วยคือการสู่ขวัญสะเดาะเคราะห์และเรียกขวัญ การสู่ขวัญของชาวกูยมีคุณค่าทั้งต่อบุคคลและสังคม ครอบคลุมถึงกาย จิตใจ อารมณ์ สิ่งแวดล้อมและสังคม คุณค่าต่อบุคคลเป็นความสามารถในการเผชิญปัญหาที่เกิดขึ้น ส่งผลให้สังคมของชาวกูยมีความอบอุ่นและมั่นคงทางจิตใจแก่สมาชิกในสังคม