การสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ

Main Article Content

บูรณ์เชน สุขคุ้ม

Abstract

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาพิธีกรรมสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ 2) เพื่อศึกษาคุณค่าของพิธีกรรมสู่ขวัญของกลุ่มชาติพันธุ์กูยในจังหวัดศรีสะเกษ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ผู้นำชุมชน ผู้นำพิธีกรรม ผู้นำทางศาสนา ผู้นำด้านวัฒนธรรม เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่มย่อย การสังเกตอย่างเป็นทางการและไม่เป็นทางการ วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ชาวกูย มีความเชื่อในผีบรรพบุรุษและศาสนาพุทธผสมกัน ชาวกูยเชื่อมโยงพิธีกรรมกับความเชื่อในผีบรรพบุรุษ มีการเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษก่อนประกอบพิธีกรรมทุกครั้ง เชื่อว่าท่านยังคงสถิตอยู่ใกล้ ๆ คอยดูแลและอำนวยโชคให้ลูกหลาน การสู่ขวัญของชาวกูยเป็นการเรียกขวัญให้มาอยู่กับตัวและให้ผีบรรพบุรุษช่วยคุ้มครอง สามารถจำแนกได้ 3 ประเภทตามลักษณะและโอกาสที่ใช้ในการประกอบพิธี คือ 1) การสู่ขวัญในช่วงเปลี่ยนผ่านของชีวิต ได้แก่ สู่ขวัญเด็กแรกเกิด สู่ขวัญนาค สู่ขวัญพระภิกษุ สู่ขวัญพิธีแต่งงาน สู่ขวัญพระพุทธรูปในพิธีศพ สู่ขวัญเพื่อความเป็นสิริมงคล 2) การสู่ขวัญในพิธีเซ่นสรวง ได้แก่ สู่ขวัญข้าวเปลือกและสู่ขวัญขึ้นบ้านใหม่ และ 3) การสู่ขวัญสำหรับผู้ป่วยคือการสู่ขวัญสะเดาะเคราะห์และเรียกขวัญ การสู่ขวัญของชาวกูยมีคุณค่าทั้งต่อบุคคลและสังคม ครอบคลุมถึงกาย จิตใจ อารมณ์ สิ่งแวดล้อมและสังคม คุณค่าต่อบุคคลเป็นความสามารถในการเผชิญปัญหาที่เกิดขึ้น ส่งผลให้สังคมของชาวกูยมีความอบอุ่นและมั่นคงทางจิตใจแก่สมาชิกในสังคม

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section
บทความวิจัย

References

กาญจนา แก้วเทพ. (2544). ศาสตร์แห่งสื่อและวัฒนธรรมศึกษา. กรุงเทพฯ: เอติสันเพรสโปรดักส์.

กุหลาบ มัลลิกะมาส. (2537). ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคติชนวิทยา เอกสารการสอนชุดวิชาภาษาไทย 8. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ชื่น ศรีสวัสดิ์. (2533). ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมการเลี้ยงช้างของชาวกูย (ส่วย) ในจังหวัดสุรินทร์. สุรินทร์: คณะวิทยาการจัดการสหวิทยาเขตอีสานใต้.

จิตร ภูมิศักดิ์. (2544). ความเป็นมาของคำสยาม ไทย ลาว และขอมและลักษณะทางสังคมของชนชาติ ฉบับสมบูรณ์. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: ศยาม.

ไพฑูรย์ มีกุศล. (2545). การพัฒนาสังคมของกลุ่มชาติพันธุ์เขมรป่าดง. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ประมวญ ดิคคินสัน. (2521). คติชาวบ้านการศึกษาในด้านมานุษยวิทยา. กรุงเทพฯ: แพร่พิทยาอินเตอร์เนชั่นแนล.

ศิราพร ณ ถลาง. (2548). ทฤษฎีคติชนวิทยา: วิธีวิทยาในการวิเคราะห์ตำนาน-นิทานพื้นบ้าน. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อิศราพร จันทร์ทอง. (2535). บทบาทหน้าที่ของพิธีแก็ลมอของชาวกูย บ้านสำโรงทาบ อำเภอสำโรงทาบ จังหวัดสุรินทร์ (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.

เอกวิทย์ ณ ถลาง. (2540). ภูมิปัญญาชาวบ้านสี่ภูมิภาค: วิถีชีวิตและกระบวนการเรียนรู้ของชาวบ้านไทย. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

Durkheim, E. (1960). The Division of Labor in Society. (4th ed.) New York: Free Press.

Seidenfaden, E. (1952). The Kui People of Cambodia and Siam. Journal of Siam Society, 39(2), 144-180.