กบฏพญาผาบ: การรุกล้ำอำนาจการเมืองการปกครองของสยามต่อล้านนาในนวนิยายไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากบฏพญาผาบ: การรุกล้ำอำนาจการเมืองการปกครองของสยามต่อล้านนาในนวนิยายไทย โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้กรอบแนวคิดความทรงจำศึกษาและวัฒนธรรมต่อต้าน ใช้นวนิยายที่มีเนื้อหากล่าวถึงกบฏพญาผาบ โดยการวิเคราะห์เนื้อหาในนวนิยาย ผลการวิจัยพบว่า การเกิดกบฏพญาผาบเป็นผลจากเปลี่ยนแปลงการปฏิรูปการเมืองการปกครองในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) จากการวิเคราะห์เนื้อหาผ่านนวนิยายทั้ง 6 เรื่อง พบว่า การรุกล้ำอำนาจการเมืองการปกครองของสยามที่มีต่อล้านนาดังกล่าว ปรากฏความทรงจำ ดังนี้ (1) สยามลิดรอนอำนาจของล้านนาในการจัดเก็บภาษี (2) สยามเก็บภาษีมากเกินไปและสร้างความเดือดร้อนแก่ชาวล้านนา (3) ล้านนามีกำลังอำนาจไม่เพียงพอจะต่อสู้
ข้อค้นพบในวิจัย คือ ภายใต้ความทรงจำชาวล้านนาที่มีต่อสยาม คือ เจ้าหน้าที่สยาม เอาเปรียบชาวบ้าน ส่วนภายใต้ความทรงจำชาวสยามที่มีต่อล้านนา คือ ชาวล้านนาเห็นแก่ผลประโยชน์ส่วนตนมากกว่าการพัฒนาท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
กฤษณา อโศกสิน [นามแฝง]. (2548). หนึ่งฟ้าดินเดียว. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: เพื่อนดี.
กฤษณา อโศกสิน [นามแฝง]. (2553). ขุนหอคำ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: เพื่อนดี.
ทวีศักดิ์ ระมิงค์วงศ์. (2564). พญาผาบ ผู้กล้าล้านนา. เชียงใหม่: โรงพิมพ์นันทกานต์กราฟฟิคการพิมพ์.
นัทธนัย ประสานนาม. (2562). ความทรงจำวัฒนธรรมกับวรรณกรรมศึกษา. ใน สุรเดช โชติอุดมพันธ์ (บรรณาธิการ), นววิถี: วิธีวิทยาร่วมสมัยในการศึกษาวรรณกรรม. (น. 47-109). กรุงเทพฯ: สยามปริทัศน์.
นัยนา ครุฑเมือง. (2547). นวนิยายอิงประวัติศาสตร์ล้านนา: ภาพสะท้อนการเมืองและสังคม(วิทยานิพนธ์อักษรศาตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เนื้ออ่อน ขรัวทองเขียว. (2560). เปิดแผนยึดล้านนา. (พิมพ์ครั้งที่ 2).กรุงเทพฯ: มติชน.
ปิยะพร ศักดิ์เกษม [นามแฝง]. (2560). รากนครา. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: อรุณ.
ปิยะพร ศักดิ์เกษม [นามแฝง]. (2561). สะพานแสงคำ. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: อรุณ.
มาลา คำจันทร์ [นามแฝง]. (2558). เจ้าจันท์ผมหอม : นิราศพระธาตุอินทร์แขวน. (พิมพ์ครั้งที่ 17). กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.
ยอดยิ่ง รักสัตย์. (2532). การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและเศรษฐกิจ ในภาคเหนือของประเทศไทยกับกบฏเงี้ยว พ.ศ.2445(วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยุกติ มุกดาวิจิตร (บรรณาธิการ). (2556). วัฒนธรรมต่อต้าน. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
วัลลภา เครือเทียนทอง. (2519). การปฏิรูปการปกครองลานนาไทยในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สรัสวดี ประยูรเสถียร. (2523). การปฏิรูปการปกครองมณฑลพายัพ พ.ศ. 2436-2476(วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศรีนครินทรศรีวิโรฒ.
สรัสวดี อ๋องสกุล. (2542). วัฒนธรรมและการเมืองล้านนา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ต้นอ้อ1999.
สรัสวดี อ๋องสกุล. (2561). ประวัติศาสตร์ล้านนา ฉบับสมบูรณ์. (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
สายสกุล เดชาบุตร. (2558). ประวัติศาสตร์บาดแผลหลังการปฏิรูปสมัยรัชกาลที่ 5. กรุงเทพฯ: ยิปซี กรุ๊ป.
สุภาวดี เพชรเกตุ. (2562). กบฏล้านนา: การประกอบสร้างภาพแทนผู้ชายล้านนาในนวนิยายไทยระหว่าง พ.ศ. 2490-2560. วารสารพิฆเนศวร์สาร, 15(1), 69-85.
หจช. ร.5 ม.58/1 เจ้าพระยาพลเทพกราบบังคับทูลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวฯ. (วันที่ 19 มีนาคม ร.ศ.108)
หจช. ร. 5 ค.14.4/2 กรมหลวงเทวะวงษ์วโรปการกราบบังคมทูลรัชกาลที่ 5 ที่ 40/3534. (วันที่ 23 พฤษภาคม ร.ศ.111)
อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2560). ประวัติศาสตร์สังคมล้านนา: ความเคลื่อนไหวของชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่นเนื่องในวาระครบรอบ 70 ปี ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.อานันท์ กาญจนพันธุ์. (พิมพ์ครั้งที่ 2). หน่วยวิจัยอารยธรรมศึกษาโขง-สาละวิน: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
