พุทธเศรษฐศาสตร์: การศึกษาเชิงวิเคราะห์ วิจักษ์ และวิธาน

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์แนวคิดพื้นฐานของพุทธเศรษฐศาสตร์ในเชิงปรัชญา 2) เพื่อวิจักษ์ข้อวิพากษ์และข้อโต้แย้งที่มีต่อพุทธเศรษฐศาสตร์ และ 3) เพื่อวิธานแนวทางการประยุกต์ใช้ในระดับบุคคล ชุมชน และนโยบายสาธารณะ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปรัชญา ใช้วิภาษวิธีแบบโสกราติส การตีความ และการไตร่ตรองสะท้อนกลับ เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบพุทธเศรษฐศาสตร์กับเศรษฐศาสตร์กระแสหลัก พร้อมเขียนบรรยายเชิงพรรณนาเสนอแนวทางใหม่ที่สอดคล้องกับปรัชญาหลังนวยุคสายกลาง ผลการวิจัยพบว่า 1. พุทธเศรษฐศาสตร์มีรากฐานอยู่บนหลักอริยสัจสี่ มรรคมีองค์แปด และไตรลักษณ์ โดยเน้นการดำเนินชีวิตอย่างมีสติ พอเพียง และไม่เบียดเบียน 2. แนวคิดเศรษฐศาสตร์กระแสหลักที่เน้นผลประโยชน์สูงสุดและการบริโภคไม่รู้จบ ซึ่งส่วนพุทธเศรษฐศาสตร์ไม่ปฏิเสธการเติบโตทางเศรษฐกิจ หากแต่เสนอการพัฒนาที่ตั้งอยู่บนคุณธรรม จริยธรรม และความสงบเย็นของจิตใจ 3. พุทธเศรษฐศาสตร์สามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ทั้งในระดับบุคคลผ่านการฝึกสติ ระดับชุมชนผ่านกิจกรรมเกื้อกูล และระดับนโยบายผ่านการออกแบบระบบเศรษฐกิจที่คำนึงถึงคุณภาพชีวิตมากกว่าผลตอบแทนเชิงวัตถุ งานวิจัยนี้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบของโมเดล B.U.D.D.H.A. ซึ่งเป็นแนวทางในการสร้างเศรษฐกิจที่มีหัวใจของความเป็นมนุษย์ และนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับจิตใจและสังคมอย่างแท้จริง