การประเมินความสามารถในการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง เคมี ที่เป็นพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสามารถในการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง เคมี ที่เป็นพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยใช้กรอบแนวคิดการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของ McNeill and Krajcik (2012) ซึ่งประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ ข้อสรุป หลักฐาน และการให้เหตุผล กลุ่มเป้าหมายเป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 4 จำนวน 119 คน จากโรงเรียนสาธิตแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัยคือแบบสอบวัดความสามารถในการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ เรื่อง เคมีที่เป็นพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต มีค่า IOC อยู่ในช่วง 0.86-1.00 ค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.80 และค่าความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินเท่ากับ 0.87 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) ความสามารถในการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนแตกต่างกันตามเนื้อหา โดยมีคะแนนเฉลี่ยสูงสุดในเรื่องน้ำกับการเป็นตัวทำละลาย (M = 2.39) และต่ำสุดในเรื่องค่า pH และอุณหภูมิกับการทำงานของเอนไซม์ (M = 0.44) จากคะแนนเต็ม 6 คะแนน 2) เมื่อพิจารณาแยกตามองค์ประกอบ พบว่า นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยด้านข้อสรุปสูงที่สุด (M = 3.13) รองลงมาคือด้านหลักฐาน (M = 2.45) และต่ำที่สุดคือด้านการให้เหตุผล (M = 0.71) จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน 3) นักเรียนสามารถระบุข้อสรุปและหลักฐานได้ดีในระดับหนึ่ง แต่มีข้อจำกัดอย่างมากในการให้เหตุผลเพื่อเชื่อมโยงหลักฐานสู่ข้อสรุป และยังพบมโนทัศน์ที่คลาดเคลื่อนในบางเนื้อหา องค์ความรู้ที่ได้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางสำหรับผู้สอนในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการฝึกสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ โดยเฉพาะการส่งเสริมทักษะการเชื่อมโยงหลักการทางวิทยาศาสตร์เข้ากับหลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อพัฒนาความสามารถในการอธิบายทางวิทยาศาสตร์ ผู้เรียนให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ภาณุพงศ์ นุ้ยผุด และ อรุณรัศมิ์ วณิชชานนท์. (2566). ผลการสำรวจมโนมติที่คลาดเคลื่อนในรายวิชาชีววิทยา เรื่อง เคมีพื้นฐานของสิ่งมีชีวิต สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ด้วยแบบทดสอบวินิจฉัยหลายตัวเลือกแบบสองลำดับขั้น. วารสารนวัตกรรมทางการศึกษา, 23(2), 161-172. https://doi.org/10.55164/jedutsu.v23i2.259591
วันเพ็ญ คำเทศ. (2560). มโนทัศน์ที่คลาดเคลื่อนทางวิทยาศาสตร์: ประเภทและเครื่องมือประเมิน. วารสารศึกษาศาสตร์ มสธ, 10(2), 54-64. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/edjour_stou/article/view/124399
Aprianti, E., Sunandar, A., & Setiadi, A. E. (2025). Misconceptions about the concept of photosynthesis among grade 12 students using the image analysis method. Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia, 11(1), 343-350. https://doi.org/10.22219/jpbi.v11i1.37978
Beyer, C. J., & Davis, E. A. (2008). Fostering second graders’ scientific explanations: A beginning elementary teacher’s knowledge, beliefs, and practice. The Journal of the Learning Sciences, 17(3), 381-414. https://doi.org/10.1080/10508400802222917
Driver, R., Squires, A., Rushworth, P., & Wood-Robinson, V. (1994). Making sense of secondary science: Support materials for teachers. London: Routledge.
Federer, M. R., Nehm, R. H., Opfer, J. E., & Pearl, D. (2015). Using a constructed-response instrument to explore the effects of item position and item features on the assessment of students’ written scientific explanations. Research in Science Education, 45(4), 527-553. https://doi.org/10.1007/s11165-014-9435-9
Haslam, F., & Treagust, D. F. (1987). Diagnosing secondary students' misconceptions of photosynthesis and respiration in plants using a two-tier multiple choice instrument. Journal of Biological Education, 21(3), 203-211. https://doi.org/10.1080/00219266.1987.9654897
Holbrook, J., & Rannikmae, M. (2009). The meaning of scientific literacy. International Journal of Environmental & Science Education, 4(3), 275-288. Retrieved from https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ884397.pdf
Laliyo, L. A. R., Utina, R., Husain, R., Katili, M. R., Panigoro, C., & Umar, M. K. (2023). Evaluating students' ability in constructing scientific explanations on chemical phenomena. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 19(9), em2328. https://doi.org/10.29333/ejmste/13524
McNeill, K. L., & Krajcik, J. S. (2012). Supporting grade 5-8 students in constructing explanations in science: The claim, evidence, and reasoning framework for talk and writing. New Jersey: Pearson.
Ningsi, S., Suhandi, A., Kaniawati, I., & Samsudin, A. (2019). Development of scientific explanation skills test instrument. Journal of Physics: Conference Series, 1157(3), 032050. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1157/3/032050
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): Learning and equity in education. Paris: OECD Publishing. Retrieved November 9, 2025, from https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2023/12/pisa-2022
Peker, D., & Wallace, C. S. (2011). Characterizing high school students’ written explanations in biology laboratories. Research in Science Education, 41(2), 169-191. https://doi.org/10.1007/s11165-009-9151-z
Piaget, J. (1969). The psychology of the child. New York: Basic Books.
Ruiz-Primo, M. A., Li, M., Tsai, S. P., & Schneider, J. (2010). Testing one premise of scientific inquiry in science classrooms: Examining students' scientific explanations and student learning. Journal of Research in Science Teaching, 47(5), 583-608. https://doi.org/10.1002/tea.20356
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Massachusetts: Harvard University Press.
Yang, H. T., & Wang, K. H. (2014). A teaching model for scaffolding 4th grade students' scientific explanation writing. Research in Science Education, 44(4), 531-548. https://doi.org/10.1007/s11165-013-9392-8