การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้วยการรำวงย้อนยุค

บทคัดย่อ

การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุด้วยการรำวงย้อนยุค เป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสม เพื่อพัฒนารูปแบบส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุด้วยกิจกรรมรำวงย้อนยุค ในกลุ่มอาสาสมัคร จำนวน 43 คน ที่เป็นสมาชิกของโรงเรียนผู้สูงวัยพลายชุมพล ตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก โดยการเลือกแบบเจาะจง ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการวิเคราะห์เชิงคุณภาพเพื่อพัฒนารูปแบบรำวงย้อนยุค และใช้แบบสอบถามและการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน เพื่อประเมินระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ

ผลการวิจัยได้แสดงให้เห็นประวัติและความเป็นมาของรำวงย้อนยุคในบ้านพลายชุมพล ที่มีพัฒนาการมาจากท่ารำประกอบเพลงรำวงพื้นบ้านราว 100 ปีก่อน โดยที่ปัจจุบันบทเพลงและท่ารำของเพลงรำวงพื้นบ้านเหล่านี้ยังคงหลงเหลืออยู่ไม่มากนัก ต่อมาได้มีการจัดตั้งวงดนตรีในหมู่บ้านโดยมีกลอง 2 ลูก ฉิ่ง ฉาบ เป็นเครื่องดนตรีประกอบอย่างง่ายจนมีการพัฒนาขึ้นและสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน รูปแบบรำวงย้อนยุคที่พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ในการออกกำลังกายของผู้สูงอายุนี้ เป็นการนำเอาเพลงรำวงพื้นบ้าน เพลงลูกทุ่งสมัยนิยม รวมถึงท่ารำ ท่าเต้น ที่ยังคงปรากฏอยู่ในพื้นที่มาประกอบเป็นชุดการออกกำลังกาย โดยแบ่งออกเป็น 3 ช่วงของการออกกำลังกาย คือ 1) ช่วงอบอุ่นร่างกาย ประกอบด้วยบทเพลงและท่ารำของเพลงเดิน ย่าง ย่อง รำ และเพลงพวงมาลัย 2) ช่วงออกกำลังกาย ประกอบด้วยเพลงลูกทุ่งและท่าเต้นประกอบจังหวะ และ 3) ช่วงผ่อนคลาย ประกอบไปด้วยบทเพลงและท่ารำของเพลงรำวงพื้นบ้าน สำหรับผลการวิจัยในส่วนคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ พบว่า ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีระดับคุณภาพชีวิตตามเครื่องมือชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก (WHOQOL-BREF-THAI) อยู่ในระดับที่ดี และมีระดับคุณภาพชีวิตไม่แตกต่างกันทั้งก่อนและหลังกิจกรรมรำวงย้อนยุค อันเนื่องมาจากผู้สูงอายุมีสภาพร่างกายที่แข็งแรงปกติตามวัย และรู้สึกเป็นอิสระโดยที่ไม่ต้องพึ่งพาผู้อื่น ทำให้มีกำลังที่สามารถเคลื่อนไหวร่างกาย การปฏิบัติกิจวัตรต่าง ๆ ได้ด้วยตนเองเป็นอย่างดี นอกจากนี้พบว่าผลการวิจัยยังส่งผลให้เกิดสุขภาวะทางจิตสังคม โดยในด้านจิตใจ และอารมณ์ได้ส่งผลให้เกิดการผ่อนคลายความเครียด เกิดความสนุกสนาน มีความสุข เพลิดเพลินกับดนตรี ในด้านสังคมได้ส่งผลให้เกิดการพบปะกับผู้คนที่หลากหลาย เกิดการรวมกลุ่มและเป็นสังคมมากขึ้น