กลวิธีทางภาษาที่สื่อถึงอุดมการณ์ทางการเมืองในเรื่องสั้นรางวัลซีไรต์
คำสำคัญ:
กลวิธีทางภาษา, เรื่องสั้น, รางวัลซีไรต์บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์กลวิธีทางภาษาที่สื่อถึงอุดมการณ์ทางการเมืองที่ปรากฏในเรื่องสั้นรางวัลซีไรต์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2524 2566 จำนวน 15 เล่ม โดยใช้แนวคิดวาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ (Critical Discourse Analysis) ซึ่งมุ่งเน้นเรื่องของกลวิธีการใช้ภาษาตามแนวคิดของจันทิมา อังคพณิชกิจ (2557) มาเป็นกรอบในการวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบกลวิธีทางภาษาที่สื่อถึงอุดมการณ์ทางการเมืองทั้งหมด 12 กลวิธี ได้แก่ การกลบเกลื่อนหรือเบี่ยงบัง การอ้างถึง การใช้คำกริยา การใช้มูลบท การเรียกขาน การใช้อุปลักษณ์ การปฏิเสธ การประชดประชัน การใช้วัจนกรรม การใช้ชื่อและการเรียกชื่อ การใช้สหบทและการใช้เล่าเรื่อง ซึ่งกลวิธีทางภาษาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงอุดมการณ์ทางการเมืองที่แฝงอยู่ใน เรื่องสั้นทั้งหมด 6 อุดมการณ์ ได้แก่ อุดมการณ์เสรีนิยม อุดมการณ์ สตรีนิยม อุดมการณ์นิเวศน์นิยม อุดมการณ์อนุรักษ์นิยม อุดมการณ์ชาตินิยม และอุดมการณ์ฟาสซิสต์ นอกจากนี้ยังพบการปะทะกันของอุดมการณ์ทางการเมือง 2 คู่อุดมการณ์ ได้แก่ อุดมการณ์ชาตินิยมกับอุดมการณ์เสรีนิยม และอุดมการณ์ฟาสซิสต์กับเสรีนิยม จากผลการวิจัยดังกล่าวชี้ให้เห็นว่าภาษาใน เรื่องสั้นรางวัลซีไรต์เป็นเครื่องมือทางอำนาจที่ผู้เขียนใช้เพื่อสะท้อนและวิพากษ์อุดมการณ์ทางการเมือง โดยใช้กลวิธีทางภาษาหลากหลายเพื่อแฝงความหมายเชิงการเมืองอย่างแยบยลอีกทั้งยังแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายและการปะทะกันของอุดมการณ์ซึ่งสะท้อนความขัดแย้งทางความคิดในสังคมไทยร่วมสมัยผ่านการใช้ภาษาอย่างมีชั้นเชิง เพื่อเปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านได้คิด และตั้งคำถามต่อโครงสร้างอำนาจที่ครอบงำในชีวิตประจำวัน
เอกสารอ้างอิง
กนกพงศ์ สงสมพันธ์. (2555). แผ่นดินอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 17). สำนักพิมพ์นาคร.
กฤษดาวรรณ หงศ์ลดารมภ์. (2543). ปริจเฉทเกี่ยวกับชนกลุ่มน้อยในประเทศไทย: การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับ
อุดมการณ์ รายงานการวิจัย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
จเด็จ กำจรเดช. (2563). คืนปีเสือและเรื่องเล่าของสัตว์อื่น ผจญภัยสำนักพิมพ์.
จันทิมา อังคพณิชกิจ. (2557). การวิเคราะห์ข้อความ สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุท. (2560). สิงโตนอกคอก แพรวสำนักพิมพ์.
พิกุล ภูชมศรี. (2561). ภาษากับอัตลักษณ์ผู้หญิงลาวในวาทกรรมเพลงไทย: การศึกษาตามแนวทางวาทกรรมวิเคราะห์
เชิงวิพากษ์ วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
พิมพาภรณ์ บุญประเสริฐ. (2554). วาทกรรมชาตินิยมของรัฐบาลไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2475 ถึง พ.ศ. 2550 ใน เรื่องเต็ม
การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 49: สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
(
น. 183 190). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วณิชชา โนภาศศาลา. (2563). วาทกรรมกับการสร้างอุดมการณ์ทางการเมืองในรายการคืนวันศุกร์ให้ประชาชน: การศึกษา
ตามแนววาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
วานิช จรุงกิจอนันต์. (2556). ซอยเดียวกัน ศิลปาบรรณาคาร.
ปีที่ 12 ฉบับที่ 2 กรกฎาคม – ธันวาคม 2568 61
วินทร์ เลียววาริณ. (2545).2545). สิ่งมีชีวิตที่เรียกว่าคน ((พิมพ์ครั้งที่ 10).10). อมรินทร์ บุ๊ค เซ็นเตอร์.
วิสันต์ สุขวิสิทธิ์. (2554).2554). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอุดมการณ์ในหนังสือเรียนรายวิชาภาษาไทยตามหลักสูตร
ประถมศึกษา พ.ศ. 25032503––2544:2544: การศึกษาตามแนววาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎี--บัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อัญสุรี เทพสุธรรม. (2564).2564). กลวิธีทางภาษาที่สื่อถึงอุดมการณ์ในหนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทยชุดภาษาเพื่อชีวิต
ภาษาพาที ระดับชั้นประถมศึกษาตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 25512551 [วิทยานิพนธ์ปริญญา--มหาบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยพะเยา.
อัศศิริ ธรรมโชติ. (2555).2555). ขุนทองเจ้าจะกลับเมื่อฟ้าสาง.. แพรวสำนักพิมพ์.
อุมาวัลย์ ชีช้าง. (2555).2555). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอุดมการณ์ในเรื่องเล่าสาหรับเด็กในหนังสือวันเด็กแห่งชาติ
พ.ศ.25232523––25532553 [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิตไม่ได้ตีพิมพ์]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความเป็นลิขสิทธิของคณะมส. มรภ อต.
