ชาวอ่าข่า ภาษา และการสร้างระบบเขียนภาษาอ่าข่าด้วยอักษรไทย: บ้านแม่สะแลป อ าเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งนำเสนอถึงความเป็นมาของชาวอ่าข่า ลักษณะสำคัญของระบบเสียงภาษาอ่าข่าที่มีความแตกต่าง จากระบบเสียงภาษาไทย และการสร้างระบบตัวเขียนภาษาอ่าข่าด้วยอักษรไทยโดยชุมชนเจ้าของภาษาอ่าข่า ชาวอ่าข่า เป็นกลุ่มชาติพันธุ์กลุ่มหนึ่งที่มีประชากรจำนวนประมาณ 2.5 ล้านคน กระจายตัวอยู่บนพื้นที่สูงทาง ตอนใต้ของแคว้นสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ เมียนมาร์ ตอนเหนือของประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ภาษาอ่าข่า เป็นภาษาหนึ่งในภาษาตระกูลทิเบต-พม่า สาขาโลโลใต้ ประกอบด้วยหน่วยเสียงพยัญชนะต้น 22 หน่วยเสียง ได้แก่ ไม่มีหน่วยเสียงพยัญชนะท้าย มี หน่วยเสียงสระ 13 หน่วยเสียง ได้แก่ ไม่แยกความสั้น-ยาวของเสียงสระ มี หน่วยเสียงวรรณยุกต์ 6 หน่วยเสียง แบ่งเป็น 2 ชุด คือ ชุดเสียงวรรณยุกต์กลาง ต่ำ สูง ที่เป็นเสียงปกติ ได้แก่ และชุดเสียงวรรณยุกต์กลาง ต่ำ สูง ที่มีลักษณะเสียงบีบหนัก (creaky) ได้แก่ ชาวอ่าข่าบ้านแม่สะแลป อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย ร่วมมือกับหน่วยงานวิชาการศึกษาระบบเสียงภาษาอ่าข่า แล้วจึงร่วมกันพิจารณาเลือกตัวอักษรไทยเพื่อนำมาใช้เขียนแทนเสียงพยัญชนะ เสียงสระ และเสียงวรรณยุกต์ จนกระทั่ง สร้างระบบเขียนภาษาอ่าข่าด้วยอักษรไทยได้ครบทุกเสียง จากนั้นจึงนำระบบเขียนที่ได้นี้ไปทดลองเขียนคำ ประโยค นิทาน คำสอน เป็นภาษาอ่าข่า ฯลฯ แล้วจึงปรับแก้ตามที่เจ้าของภาษาเห็นสมควร