คำเรียกสีของผู้พูดภาษาไทใหญ่ในชุมชนบ้านเวียงหวาย ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาจำนวนคำเรียกสีพื้นฐาน และวิวัฒนาการคำเรียกสีพื้นฐาน รวมถึงวิธีสร้างคำเรียกสีไม่พื้นฐานของผู้พูดภาษาไทใหญ่ ในชุมชนบ้านเวียงหวาย ตำบลม่อนปิ่น อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ โดยใช้แนวคิดของเบอร์ลินและเคย์ (Berlin & Kay, 1991)  และแนวคิดเรื่องการสร้างคำในภาษาไทยและภาษาไทใหญ่ในการวิเคราะห์ การศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากผู้บอกภาษาชาวไทใหญ่ที่มีอายุ 50 - 60 ปี จำนวน 20 คน ผลการศึกษาพบว่า คำเรียกสีพื้นฐานของผู้พูดภาษาไทใหญ่มี 11 คำ ได้แก่ ขาว /kha:w¹/ หลำ/ lam¹/ (ดำ) แหลง /lɛ:ŋ¹/ (แดง) เขว /khe:w¹/ (เขียว) เหลิง /lə:ŋ¹/ (เหลือง) ส่อม /sɔm²/ (blue) น่ำถาน /nam⁵ tha:n¹/ (น้ำตาล) โม่ง /mo:ŋ⁵/ (ม่วง) ข่อง /khɔŋ²/ (ชมพู) ส้ม /som⁵/ และ เต๊า /taw⁴/ (เทา) และมีวิวัฒนาการอยู่ในระยะที่ 7 ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดทฤษฎีของเบอร์ลินและเคย์ ส่วนวิธีการสร้างคำเรียกสีไม่พื้นฐานมี 4 วิธี ได้แก่ 1) การใช้คำเรียกสีเฉพาะ 2) การนำคำเรียกสี 2 คำมาผสมกัน 3) การนำคำเรียกสีมาผสมกับคำขยาย และ 4) การใช้คำเรียกสิ่งของเฉพาะเป็นคำเรียกสี ซึ่งในการศึกษาครั้งนี้พบวิธีการใช้คำเรียกสิ่งของเฉพาะเป็นคำเรียกสีมากที่สุด เนื่องจากชาวไทใหญ่ได้รับอิทธิพลและสิ่งใหม่ ๆ จากสังคมเมืองอย่างต่อเนื่อง รวมถึงยังมีวิถีชีวิตใกล้ชิดกับธรรมชาติมาก จึงได้นำเอาคำเรียกสิ่งของเฉพาะมาใช้เป็นคำเรียกสีเป็นจำนวนมาก