คำ “ภาย” : การศึกษาตามแนวคิดเรื่องกระบวนการเกิดคำใหม่และการกลายเป็นรูปไวยากรณ์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางภาษาของคำ “ภาย” จากคลังข้อมูลตัวบทภาษาไทยสมัยเก่า (สมัยสุโขทัย - พ.ศ. 2450) ตามกรอบแนวคิดเรื่องกระบวนการเกิดคำใหม่ และการกลายเป็นรูปไวยากรณ์ ผลการวิจัยหลักมี 2 ประการ ประการแรก หลักฐานภาษาไทยสมัยสุโขทัย - อยุธยาตอนต้น แสดงว่าคำ “ภาย” แรกเริ่มเป็นคำนามเดี่ยว และผ่านการกลายเป็นรูปไวยากรณ์ไปสู่คำนามบ่งสัมพันธ์ ซึ่งเป็นคำนามที่มีพฤติกรรมทางอรรถวากยสัมพันธ์กึ่งนามกึ่งบุพบท ทว่าไม่ปรากฏว่ามีการกลายต่อไปสู่คำบุพบทในเส้นทางข้างต้น และประการที่ 2 หลักฐานภาษาไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2301-2450 แสดงว่า คำเดี่ยว “ภาย” ผ่านกระบวนการเกิดคำใหม่ร่วมกับคำแสดงความสัมพันธ์เชิงพื้นที่ - เวลา “นอก” “ใน” “ใต้” “หลัง” “หน้า” กลายเป็นคำนามประสม “ภายนอก” “ภายใน” “ภายใต้” “ภายหลัง” และ “ภายหน้า” ก่อน และคำ 4 คำแรก (ยกเว้น “ภายหน้า”) ทุกคำผ่านการกลายเป็นรูปไวยากรณ์จากคำนามประสมไปสู่คำบุพบท มีเฉพาะคำนามประสม “ภายหลัง” ที่ผ่านการกลายเป็นรูปไวยากรณ์ต่อเป็นหน่วยเชื่อมโยงปริจเฉทอีกหน้าที่ ผลการวิจัยข้างต้นยังนำไปสู่ข้ออภิปรายประการหนึ่งด้วยว่าลักษณะการใช้คำประสม “ภายนอก” “ภายใน” “ภายหลัง” และ “ภายหน้า” ในตัวบทเตภูมิกถา (ไตรภูมิพระร่วง) อาจเป็นส่วนที่ไม่ใช่ภาษาไทยสมัยสุโขทัยจริง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกบทความเป็นลิขสิทธิ์ของภาษาและภาษาศาสตร์
เอกสารอ้างอิง
จิราพร โชติเธียระวงศ์. (2524). การศึกษาเปรียบเทียบการใช้คำสันธานในสมัยสุโขทัย อยุธยา กับสมัยปัจจุบัน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. ChulalongkornUniversity Intellectual Repository: CUIR.
เทพี พันธุเมธา. (2529). การใช้สันธานในสมัยรัตนโกสินทร์ [วิทยานิพนธ์ปริญญา มหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. ChulalongkornUniversity Intellectual Repository: CUIR.
เทพี จรัสจรุงเกียรติ. (2543). หน่วยเชื่อมโยงปริจเฉทภาษาไทยตั้งแต่สมัยสุโขทัย จนถึงปัจจุบัน [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. ChulalongkornUniversity Intellectual Repository: CUIR.
นันทกา พหลยุทธ. (2526). การศึกษาเปรียบเทียบการใช้คำบุพบทในสมัยสุโขทัย อยุธยา กับสมัยปัจจุบัน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. ChulalongkornUniversity Intellectual Repository: CUIR.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น.
วิภาส โพธิแพทย์. (2557). กระบวนการเกิดคำใหม่ในภาษาไทย. ภาษาและภาษาศาสตร์, 32(2), 1-24.
ศุภชัย ต๊ะวิชัย. (2556). การขยายความหมายของคำว่า ‘หลัง’ ในภาษาไทย. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ฉบับพิเศษ, (กันยายน), 24-41.
อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2553). ชนิดของคำในภาษาไทย: การวิเคราะห์ทางวากยสัมพันธ์. เอเอ๊สพี.
Anthony, L. (2022). AntConc (Version 4.2.0) [Computer software]. https://www. laurenceanthony.net/software
Bradley, D. B. (1873). Dictionary of the Siamese language. D.B. Bradley.
Brezina, V. (2018). Statistics in corpus linguistics: A practical guide. Cambridge University Press.
Brinton, L. J., & Traugott, E. C. (2005). Lexicalization and language change. Cambridge University Press.
Chormai, P., Prasertsom, P., & Rutherford, A. (2019). Attacut: A fast and accurate neural Thai word segmenter. arXiv preprint arXiv:1911.07056.
Diller, A. (2001). Grammaticalization and Tai syntactic change. In , M. R. K. Tingsabadh & A. S. Abramson (Eds.), Essays in Tai linguistics (pp. 139-176). Chulalongkorn University Press. SEAlang Archives. http://sealang.net/sala/archives/pdf8/diller2001grammaticalization.pdf
Haas, M. R. (1964). Thai-English student’s dictionary. Stanford University Press.
Hopper, E. C., & Traugott, E. C. (2003). Grammaticalization (2nd ed.). Cambridge University Press.
Kuryłowicz, J. (1965). The evolution of grammatical categories. Diogenes (English ed.), 13(51), 55-71. https://doi.org/10.1177/039219216501305105
Langacker, R. (1977). 2. Syntactic reanalysis. In C. Li (Ed.), Mechanisms of syntactic change (pp. 57-140). University of Texas Press.
Lehmann, C. (2015). Thoughts on grammaticalization (3rd ed.). Language Science Press.
Noss, R. B. (1964). Thai reference grammar. Foreign Service Institute, Department of State.
Pallegoix, J. B. (1854). Dictionarium linguae Thaĭ. Jussu Imperatoris Impressum.
Starosta, S. (1985). Relator nouns as a source of case inflection. In V. Z. Acson & R. L. Leed (Eds.), For Gordon H. Fairbanks (pp. 111-133). University of Hawaii Press.
Traugott, E. C. (1995). The Role of the Development of Discourse Markers in a Theory of Grammaticalization [Paper presentation]. ICHL XII, Manchester. http://www.stanford.edu/~traugott/ect-papersonline.html
