ภาพแทนทางความคิดประเด็นผู้ลี้ภัยชาวโรฮิงญาในประเทศไทย และผู้ลี้ภัยชาวซีเรียในทวีปยุโรป : วาทกรรมศึกษาเชิงวิพากษ์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบภาพแทนทางความคิดที่สะท้อนภาษาแสดงการแบ่งขั้วทางความคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นผู้ลี้ภัยชาวโรฮิงญาในประเทศไทยและประเด็นผู้ลี้ภัยชาวซีเรียในทวีปยุโรป โดยศึกษาวาทกรรมตามแนวคิดปริชานสังคม (Sociocognitive Approach – SCA) และจัตุรัสอุดมการณ์ (Ideological Square) ของฟาน ไดก์ ในการพิจารณาการแสดงความคิดเห็นจากเว็บไซต์ยูทูบจากข่าวย้อนหลังเกี่ยวกับผู้ลี้ภัยชาวโรฮิงญาในประเทศไทยในช่วงปี พ.ศ. 2558-2562 (ค.ศ. 2015-2019) จำนวน 100 คลิป และข่าวผู้ลี้ภัยชาวซีเรียในช่วงปี ค.ศ. 2013-2019 จำนวน 100 คลิป            

ผลการวิเคราะห์การเปรียบเทียบภาพแทนทางความคิดระหว่างการใช้ภาษาไทยและภาษาอังกฤษพบว่าการประกอบสร้างภาพแทนทางความคิดทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษมีความสอดคล้องกันทางความหมาย โดยปรากฏภาพแทนทางบุคคลและกลุ่มบุคคลที่สอดคล้องกันในมิติทางความหมายที่เกี่ยวข้องกับเชื้อชาติและศาสนา นำไปสู่มิติทางอารมณ์ที่หลากหลายที่แสดงถึงความเกลียดกลัวชาวต่างชาติ รวมถึงความรังเกียจที่มีต่อพฤติกรรมตามบริบททางศาสนาที่แตกต่าง มีการใช้ภาพแทนความเป็นบุคคลอันตราย สัตว์ร้าย ตลอดจนสิ่งที่ไม่เป็นที่ต้องการ นำไปสู่ความรู้สึกหวาดกลัว ระแวง และน่ารังเกียจ นอกจากนี้ยังพบภาพแทนทางความคิดในการสื่อถึงภาพลักษณ์ของกลุ่มผู้ลี้ภัยด้วยการใช้สรรพนาม คำเรียกขาน คำกริยาที่สื่อความแตกต่างทางพฤติกรรม และคำขยายเพื่อเน้นความแตกต่างระหว่างความเป็น “พวกเรา” กับ “พวกเขา” สำหรับส่วนข้อมูลที่ไม่พบความสอดคล้องกัน ได้แก่ การแสดงบทบาทหน้าที่ในการสื่อความเป็นสัตว์และสิ่งชั่วร้ายในฝ่ายพวกเรา โดยพบการใช้ “ม้าอารี” ในภาษาไทย แต่ไม่พบในภาษาอังกฤษ