ข้อพิจารณาเกี่ยวกับที่มา อำนาจและหน้าที่ของสมาชิกวุฒิสภา ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา  แนวคิด  ทฤษฎี  และปัญหาของที่มา หน้าที่และอำนาจของวุฒิสภาของประเทศไทย เปรียบเทียบกับที่มา หน้าที่และอำนาจของวุฒิสภาประเทศอเมริกา ประเทศฝรั่งเศส และประเทศญี่ปุ่น เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางที่เหมาะสมในการวางระบบวุฒิสภา ที่มา หน้าที่และอำนาจของวุฒิสภาสำหรับประเทศไทย

จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยควรมีรูปแบบของรัฐสภาเป็นแบบระบบสองสภา ควรกำหนดให้วุฒิสภามีบทบาทในฐานะเป็นผู้แทนของกลุ่มผลประโยชน์หรือทางอาชีพ และเป็นผู้แทนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยจะกำหนดให้สมาชิกวุฒิสภาส่วนหนึ่งมาจากการเลือกตั้งโดยอ้อม โดยแต่ละจังหวัดจะจัดให้ผู้นำท้องถิ่นในทุกท้องที่ทั่วจังหวัด มาเลือกตั้งตัวแทนผู้นำท้องถิ่นจังหวัดละ 1 คน โดยเลือกจากตัวแทนผู้นำท้องถิ่นในจังหวัดนั้นๆ ส่วนสมาชิกวุฒิสภาอีกส่วนหนึ่ง ให้มาจากการเลือกกันเองของกลุ่มบุคคลตามสาขาอาชีพ โดยมีข้อกำหนดในการห้ามไม่ให้ผู้สมัครสมาชิกวุฒิสภาสังกัดพรรคการเมือง และต้องไม่เป็นบุพการี คู่สมรส หรือบุตรของผู้ดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทน สมาชิกวุฒิสภา ข้าราชการการเมือง สมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น ผู้สมัครรับเลือกเป็นสมาชิกวุฒิสภาในคราวเดียวกัน หรือผู้ดำรงตำแหน่งในศาลรัฐธรรมนูญหรือในองค์กรอิสระ โดยสมาชิกวุฒิสภาควรมีอำนาจและหน้าที่ดังต่อไปนี้ ประการแรกให้สมาชิกวุฒิสภามีอำนาจและหน้าที่ในการกลั่นกรองกฎหมาย โดยการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ และร่างพระราชบัญญัติต่างๆ ทั้งยังควรมีอำนาจในการริเริ่มเสนอกฎหมายประการที่สองให้มีอำนาจและหน้าที่ในการตรวจสอบรัฐบาล โดยการตั้งกระทู้ถามฝ่ายบริหาร การแต่งตั้งคณะกรรมาธิการสามัญและคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อกระทำกิจการ พิจารณาสอบหาข้อเท็จจริงหรือศึกษาเรื่องต่างๆ การขอเปิดอภิปรายโดยไม่มีการลงมติ โดยสมาชิกวุฒิสภา ไม่ควรมีอำนาจในการพิจารณาแต่งตั้งให้บุคคลดำรงตำแหน่ง และถอดถอนบุคคลออกจากตำแหน่ง ประการที่สามให้มีอำนาจและหน้าที่ในฐานะรัฐสภา โดยการร่วมกับสภาผู้แทนในการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ การให้ความเห็นชอบในเรื่องต่างๆ แต่ไม่ควรให้อำนาจและหน้าที่ในการให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี